Bangladesh China Pakistan Defense Deal: બાંગ્લાદેશની ચીન અને પાકિસ્તાન સાથેની વધતી નિકટતાથી અમેરિકા નારાજ છે. અમેરિકી રાજદૂતે યુનુસ સરકારને ચીની હથિયારોના જોખમો વિશે ચેતવણી આપીને અમેરિકન ડિફેન્સ સિસ્ટમની મોટી ઓફર આપી છે.
નવી દિલ્હી, ગુરૂવાર
Bangladesh China Pakistan Defense Deal: બાંગ્લાદેશમાં સત્તા પરિવર્તન બાદ દક્ષિણ એશિયાના રાજકીય સમીકરણો ઝડપથી બદલાઈ રહ્યા છે. શેખ હસીનાની સરકાર પડ્યા બાદ મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ વાળી વચગાળાની સરકારમાં ચીન અને પાકિસ્તાનનો પ્રભાવ સતત વધી રહ્યો છે. આ સ્થિતિને જોતા હવે અમેરિકા મેદાનમાં આવ્યું છે. અમેરિકાએ બાંગ્લાદેશને ચીન અને પાકિસ્તાન સાથેના સંરક્ષણ કરારોને લઈને ખુલ્લી ચેતવણી આપી છે અને સાથે જ એક મોટી ઓફર પણ કરી છે.
ચીન અને પાકિસ્તાન સાથેની ‘ખતરનાક’ ડીલ
ઓગસ્ટ 2024 માં થયેલા આંદોલન બાદ બાંગ્લાદેશમાં ચીનનો દબદબો વધ્યો છે. ચીને બાંગ્લાદેશ સાથે એક મોટી ડિફેન્સ ડીલ કરી છે, જેના હેઠળ ભારતની સરહદની નજીક એક ડ્રોન ફેક્ટરી સ્થાપવાની યોજના છે. આટલું જ નહીં, બાંગ્લાદેશ હવે પાકિસ્તાન પાસેથી JF-17 થંડર ફાઈટર જેટ ખરીદવા માટે પણ વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે. નોંધનીય છે કે આ ફાઈટર જેટ ચીન અને પાકિસ્તાને સંયુક્ત રીતે બનાવ્યા છે. આ હિલચાલથી પશ્ચિમી દેશો અને ભારતની ચિંતામાં વધારો થયો છે.
અમેરિકાની ચેતવણી અને ઓફર
ઢાકામાં અમેરિકી રાજદૂત બ્રન્ટ ટી. ક્રિસ્ટનસને આ મામલે સ્પષ્ટ વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે યુનુસ સરકારને ચીની હથિયારો સાથે જોડાયેલા સંભવિત જોખમો વિશે સાવધ કર્યા છે. અમેરિકાએ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે જો બાંગ્લાદેશને પોતાની સૈન્ય શક્તિ વધારવી હોય, તો તે ચીની હથિયારોના બદલે અમેરિકા અને તેના સાથી દેશોની આધુનિક ડિફેન્સ સિસ્ટમ અપનાવી શકે છે. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે બાંગ્લાદેશ ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડે.
આર્થિક મદદ અને રોકાણના અવરોધો
સંરક્ષણ સિવાય અમેરિકાએ બાંગ્લાદેશને આર્થિક મોરચે પણ મદદ કરવાની તૈયારી બતાવી છે. અમેરિકી રાજદૂતે રોહિંગ્યા શરણાર્થીઓની સહાય માટે 2 અબજ ડોલરના ગ્લોબલ ફંડિંગની વાત કરી છે. જોકે, તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું કે ઘણી અમેરિકન કંપનીઓ બાંગ્લાદેશમાં રોકાણ કરવા માંગે છે, પરંતુ ત્યાંનો ઊંચો ટેક્સ અને નફો વિદેશ મોકલવામાં આવતી અડચણો રોકાણકારોને રોકી રહી છે. આ જ કારણ છે કે 17.5 કરોડની વસ્તી હોવા છતાં બાંગ્લાદેશમાં હજુ સુધી સ્ટારબક્સ કે મેકડોનાલ્ડ્સ જેવી મોટી બ્રાન્ડ્સ પહોંચી શકી નથી.
ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો પર અમેરિકાનું વલણ
અમેરિકાનું માનવું છે કે દક્ષિણ એશિયાની શાંતિ માટે ભારત અને બાંગ્લાદેશના સંબંધો મજબૂત હોવા અનિવાર્ય છે. શેખ હસીનાના ગયા બાદ બંને દેશો વચ્ચે વિઝા સેવાઓ અને ક્રિકેટ સંબંધોમાં જે ખટાશ આવી છે, તેનાથી અમેરિકા ચિંતિત છે. રાજદૂત ક્રિસ્ટનસને સ્પષ્ટ કર્યું કે પ્રાદેશિક સુરક્ષા જાળવી રાખવા માટે ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે ફરીથી સારા સંબંધો સ્થાપિત થાય તે અમેરિકાની પ્રાથમિકતા છે.
બાંગ્લાદેશમાં યોજાનારી સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલા અમેરિકાનું આ નિવેદન અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે યુનુસ સરકાર અમેરિકાની આ ઓફર સ્વીકારીને ચીન-પાકિસ્તાનથી અંતર જાળવે છે કે પછી પોતાના નવા મિત્રો સાથે આગળ વધે છે. ચીને તો પહેલેથી જ કહી દીધું છે કે તેઓ આ મામલે કોઈ પણ બહારની દખલગીરી સહન કરશે નહીં.
