સ્પેસમાં ડિનર કરતી વખતે નાસાના અંતરિક્ષયાત્રી માઇક ફિંકેનો અવાજ અચાનક ગાયબ થઈ ગયો. ISS ના 25 વર્ષના ઇતિહાસમાં પહેલી મેડિકલ ઇમરજન્સીના કારણે તેમને તાત્કાલિક પૃથ્વી પર પરત લવાયા. જાણો શું થયું હતું.
નવી દિલ્હી, મંગળવાર
ઈન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) પર આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં એક એવી અજીબ અને ડરામણી ઘટના બની, જેણે નાસા (NASA) ને પણ વિચારતા કરી દીધા છે. સ્પેસમાં ડિનર કરી રહેલા એક અનુભવી અંતરિક્ષયાત્રીની બોલવાની શક્તિ અચાનક જ જતી રહી હતી. આ ઘટના 7 જાન્યુઆરીની છે, જ્યારે તેઓ અંદાજે છ મહિનાથી સ્પેસમાં હતા.
અચાનક શું થયું હતું?
ચાર વખત અંતરિક્ષની સફર ખેડી ચૂકેલા માઇક ફિંકે ક્રૂ-11 મિશન પર હતા. તેઓ બીજા દિવસે થનારા સ્પેસવોકની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. રાત્રે જ્યારે તેઓ રૂટિન ડિનર લઈ રહ્યા હતા, ત્યારે અચાનક જ તેમનો અવાજ ગાયબ થઈ ગયો. માઇકના જણાવ્યા અનુસાર, તેમને એવું લાગ્યું જાણે કોઈ વીજળીનો ઝટકો વાગ્યો હોય. તેમને શરીરમાં કોઈ દુખાવો નહોતો કે ગળામાં કંઈ ફસાયું હોય તેવું પણ લાગ્યું નહોતું. આમ છતાં, તેઓ 20 મિનિટ સુધી એક પણ શબ્દ બોલી શક્યા નહોતા.
ISSના ઈતિહાસમાં પહેલી મેડિકલ ઈમરજન્સી
માઇકની સાથે રહેલા અન્ય ક્રૂ મેમ્બર્સ તરત જ સમજી ગયા કે કંઈક ગંભીર બન્યું છે. તેમણે જરા પણ મોડું કર્યા વિના નીચે ગ્રાઉન્ડ કંટ્રોલનો સંપર્ક કર્યો. જોકે, 20 મિનિટ પછી માઇકનો અવાજ પાછો આવી ગયો હતો, પરંતુ નાસાના ફ્લાઇટ સર્જન્સે કોઈપણ પ્રકારનું જોખમ ન લેવાનું નક્કી કર્યું.
આગળનું મિશન ચાલુ રાખવું જીવલેણ સાબિત થઈ શકે તેમ હોવાથી તેમનું સ્પેસવોક કેન્સલ કરવામાં આવ્યું. તાત્કાલિક અસરથી SpaceX કેપ્સુલ દ્વારા ક્રૂના સભ્યોને ઈમરજન્સીમાં પૃથ્વી પર પાછા લાવવાનો નિર્ણય લેવાયો. ISS ના 25 વર્ષના લાંબા ઈતિહાસમાં કોઈ મેડિકલ કારણસર અંતરિક્ષયાત્રીને પૃથ્વી પર પરત લાવવાની (મેડિકલ ઈવેક્યુએશન) આ પહેલી ઘટના હતી.
પૃથ્વી પર પરત ફર્યા બાદના રિપોર્ટ્સ
પૃથ્વી પર પાછા આવ્યા પછી, ડોક્ટરોએ માઇકનું પૂરું બોડી ચેકઅપ કર્યું. તેમને હાર્ટ એટેક, સ્ટ્રોક કે ગળા પર દબાણ આવવા જેવી કોઈ જ નિશાનીઓ જોવા મળી નહીં. તેમના MRI અને અન્ય તમામ મેડિકલ ટેસ્ટ પણ એકદમ નોર્મલ આવ્યા.
માઇક ફિંકે એક રિટાયર્ડ એરફોર્સ કર્નલ છે અને તેઓ અત્યાર સુધીમાં કુલ 549 દિવસ સ્પેસમાં રહ્યા છે. આ ઘટના પાછળનું ચોક્કસ કારણ ડોક્ટરો હજુ સુધી શોધી શક્યા નથી.
નાસાની ચિંતાનું મુખ્ય કારણ શું?
માઇક ભલે આ ઘટનાને એક સામાન્ય બાબત ગણાવતા હોય, પરંતુ ડોક્ટરો અને નાસા તેને ખૂબ જ ગંભીરતાથી લઈ રહ્યા છે. સ્પેસમાં (માઇક્રોગ્રેવિટીમાં) લાંબો સમય રહેવાથી હાડકાં નબળા પડવા, માંસપેશીઓ સંકોચાવી અને આંખો પર દબાણ આવવા જેવી શારીરિક સમસ્યાઓ તો પહેલેથી જ જાણીતી હતી. પરંતુ હવે અચાનક અવાજ જતો રહેવો એ એક નવી જ ન્યુરોલોજિકલ સમસ્યા સામે આવી છે. ડોક્ટરોને શંકા છે કે વજનવિહીન સ્થિતિને કારણે કદાચ મગજમાં બ્લડ ફ્લો અથવા નર્વસ સિસ્ટમમાં કોઈ ટેમ્પરરી ગરબડ થતી હોઈ શકે.
નાસા હવે ભવિષ્યમાં ચંદ્ર અને મંગળ ગ્રહ પર લાંબા મિશનની તૈયારીઓ કરી રહ્યું છે. ત્યાં પહોંચવાની મુસાફરી અને રોકાણનો સમય ઘણો લાંબો હશે. જો સ્પેસમાં રહેવાથી શરીર અને મગજ પર આવા અણધાર્યા ફેરફારો થતા હોય, તો તે આવનારા મિશન માટે મોટો ખતરો બની શકે છે. આ ઘટના સાબિત કરે છે કે સ્પેસ હજુ પણ આપણા માટે ઘણું અજાણ્યું અને ખતરનાક છે. આથી નાસા હવે જૂના ડેટા પણ ચેક કરી રહ્યું છે અને ભવિષ્યના અંતરિક્ષયાત્રીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે નવી અને વધુ સઘન યોજનાઓ પર કામ કરી રહ્યું છે.
