અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં રાતભર ચાલેલા હાઈ વોલ્ટેજ ડ્રામા બાદ 60 દિવસમાં ફાઈનલ ડીલ માટે ઐતિહાસિક સહમતી બની છે. ઓઈલ નિકાસ પરનો પ્રતિબંધ હટ્યો, જાણો ટ્રમ્પની ધમકી અને મંત્રણાની તમામ લેટેસ્ટ વિગતો.
નવી દિલ્હી, સોમવાર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં ચાલી રહેલી ન્યૂક્લિયર મંત્રણામાંથી આખી દુનિયા માટે એક મોટા અને રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. મંત્રણાની શરૂઆત ભલે કડવાશ અને ડ્રામાથી થઈ હોય, પરંતુ મોડી રાત સુધી ચાલેલી લાંબી વાટાઘાટો બાદ કતર અને પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતા રંગ લાવી છે. હવે અમેરિકા અને ઈરાન આવનારા 60 દિવસની અંદર એક ફાઈનલ અને મોટા પરમાણુ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવા માટે માની ગયા છે. મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની ભયાનક સ્થિતિને રોકવા માટે આ એક ઐતિહાસિક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પની ધમકી અને ઈરાનનો વોકઆઉટ ડ્રામા
રવિવારે જ્યારે આ બેઠક શરૂ થઈ ત્યારે માહોલ ખૂબ જ ગરમાયો હતો. શરૂઆતમાં જ અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને સીધી ચેતવણી આપતા કહ્યું હતું કે, જો ઈરાન લેબનાનમાં પોતાના પ્રોક્સી ગ્રૂપ (હિઝબુલ્લાહ) દ્વારા ગરબડ કરવાનું બંધ નહીં કરે, તો અમેરિકા ઈરાન પર સીધો લશ્કરી હુમલો કરી શકે છે.
ટ્રમ્પની આ ધમકીથી ઈરાનના મુખ્ય વાર્તાકાર મોહમ્મદ બાકર ગાલિબાફ નારાજ થઈ ગયા હતા. તેમણે રોકડું પરખાવતા કહ્યું કે, “ટ્રમ્પે પોતાના નિવેદનો સમજી વિચારીને આપવા જોઈએ. અમારી સેના પણ જડબાતોડ અને અલગ રીતે જવાબ આપવા માટે પૂરી સક્ષમ છે.” આટલું કહીને ઈરાનની ટીમ વિરોધ નોંધાવીને મંત્રણા છોડીને જતી રહી હતી. એક સમયે એવું લાગ્યું કે વાતચીત પડી ભાંગી છે. જોકે, અમેરિકન ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ અને તેમની ડિપ્લોમેટિક ટીમે આખી રાત મેરેથોન બેઠકો કરીને ઈરાનને ફરીથી ટેબલ પર લાવવામાં મોટી સફળતા મેળવી હતી.
તણાવ ઘટાડવા લેવાયા 3 મોટા અને મહત્વના નિર્ણયો
રાતભર ચાલેલી આ હાઈ વોલ્ટેજ મીટિંગ બાદ શાંતિ સ્થાપવા માટે 3 મોટા નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે:
60 દિવસનો રોડમેપ: બંને દેશો આવનારા 2 મહિનાની અંદર કાયમી કરાર કરવા માટે રાજી થયા છે. આ માટે બંને દેશોની ટેકનિકલ ટીમો આખું અઠવાડિયું સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં રોકાશે અને ડીલની ઝીણવટભરી વિગતો નક્કી કરશે.
ડાયરેક્ટ કમ્યુનિકેશન લાઈન (હોટલાઈન): હોર્મુઝની ખાડીમાં અમેરિકા અને ઈરાનની નેવી વચ્ચે કોઈ મોટી દુર્ઘટના કે સીધી લડાઈ ન થાય તે માટે એક ખાસ કમ્યુનિકેશન લાઈન શરૂ કરવામાં આવશે.
ડી-કોન્ફ્લિક્શન સેલ: લેબનાનમાં ચાલી રહેલી સૈન્ય કાર્યવાહી અને હિંસાને તાત્કાલિક અસરથી રોકવા માટે અમેરિકા અને ઈરાન ભેગા મળીને એક ડી-કોન્ફ્લિક્શન સેલ બનાવશે.
ઈરાન માટે જબરદસ્ત ખુશખબર: ઓઈલ પરનો પ્રતિબંધ હટ્યો
આ બેઠક ઈરાન માટે ઘણી ફાયદાકારક રહી છે. ઈરાનના વિદેશમંત્રી અરાઘચીએ સોશિયલ મીડિયા પર ખુલાસો કર્યો છે કે, પાકિસ્તાન અને કતારની સફળ મધ્યસ્થતાના કારણે ઈરાન પર લાગેલો ઓઈલ નિકાસનો પ્રતિબંધ હટાવી લેવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકાએ નેવી બ્લૉકેડ દૂર કર્યું છે અને ઈરાનની જે સંપત્તિ જપ્ત કરવામાં આવી હતી તેનો કેટલોક ભાગ પણ રિલીઝ કરી દેવાયો છે.
પરમાણુ બોમ્બ નહીં બનાવીએ: ઈરાનની લેખિત ગેરંટીની તૈયારી
ઈરાની સરકારી ટીવી ચેનલના રિપોર્ટ મુજબ, રવિવારની શરૂઆતની 80 મિનિટની વાતચીતમાં પરમાણુ કાર્યક્રમ પર કોઈ સીધી ચર્ચા નહોતી થઈ. માત્ર જૂના કરારો અને લેબનાનની સ્થિતિ પર જ ફોકસ કરાયું હતું. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયાને સાફ શબ્દોમાં દુનિયાને જણાવ્યું છે કે ઈરાન યુરેનિયમ સંવર્ધન કરવાનો પોતાનો અધિકાર ક્યારેય નહીં છોડે. પરંતુ, તેમણે ફરીથી ખાતરી આપી છે કે ઈરાન કોઈ પરમાણુ બોમ્બ બનાવવા નથી માંગતું અને જો જરૂર પડે તો તેઓ આ અંગે લેખિત ગેરંટી આપવા પણ તૈયાર છે.
બીજી બાજુ, ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ કડક ચેતવણી આપી છે કે જ્યાં સુધી જરૂર પડશે ત્યાં સુધી ઈઝરાયેલની સેના દક્ષિણ લેબનાનમાં જ રહેશે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈઝરાયેલ કોઈપણ સંજોગોમાં ઈરાનના હાથમાં પરમાણુ હથિયાર આવવા દેશે નહીં.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો આ 60 દિવસનો નવો રોડમેપ મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ માટે એક મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થઈ શકે છે. હવે આખી દુનિયાની નજર એ વાત પર છે કે આવનારા 2 મહિનામાં આ સહમતી ફાઈનલ અને કાયમી ડીલમાં કેવી રીતે ફેરવાય છે.
