હિન્દુ ધર્મમાં તુલસીને માતાનો દરજ્જો છે. તેને માત્ર એક પવિત્ર છોડ માનવામાં આવતો નથી, પરંતુ તેની પૂજા ભગવાન વિષ્ણુ અને શ્રી કૃષ્ણની પૂજાનો એક અભિન્ન ભાગ છે.
નવી દિલ્હી,રવિવાર: હિન્દુ ધર્મમાં તુલસીને માતાનો દરજ્જો છે. તેને માત્ર એક પવિત્ર છોડ માનવામાં આવતો નથી, પરંતુ તેની પૂજા ભગવાન વિષ્ણુ અને શ્રી કૃષ્ણની પૂજાનો એક અભિન્ન ભાગ છે. પરંતુ, શ્રાવણ મહિનામાં તુલસીના પાન તોડવાની મનાઈ છે. આ પાછળ ધાર્મિક, આધ્યાત્મિક અને શાસ્ત્રોક્ત કારણો છે, જે દરેક ભક્ત માટે જાણવું જરૂરી છે:-
તુલસી માતા અને ભગવાન વિષ્ણુ વચ્ચેનો ખાસ સંબંધ
શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલ છે કે તુલસી માતા ભગવાન વિષ્ણુને ખૂબ જ પ્રિય છે. શ્રાવણ મહિનામાં ભગવાન શિવની ખાસ પૂજા કરવામાં આવે છે અને દેવશયની એકાદશી પછી ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રામાં જાય છે. આવી સ્થિતિમાં, તુલસી માતા પણ આરામ કરે છે. તેમને ચીડવવા અથવા તેમના પાંદડા તોડવા એ તેમની નિંદા માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળાને “તુલસી નિષેધ કાળ” કહેવામાં આવે છે.
ગરુડ પુરાણ અને ધાર્મિક ગ્રંથોમાં નિષેધ
ગરુડ પુરાણ, પદ્મ પુરાણ અને વિષ્ણુ ધર્મસૂત્રમાં સ્પષ્ટપણે વર્ણવેલ છે કે એકાદશીથી કાર્તિક શુક્લ એકાદશી તુલસી વિવાહ સુધી તુલસીના પાન તોડવા જોઈએ નહીં. આ સમયગાળાને તુલસીજીનો ‘નિદ્રાકાળ’ કહેવામાં આવે છે. આ સમયે તેમનું અપમાન કરવું એ પુણ્ય નથી પણ પાપ છે.
છોડની ચેતના અને આરામનો સમયગાળો
હિંદુ ધર્મમાં, વૃક્ષો અને છોડને ફક્ત જૈવિક તત્વો જ નહીં, પણ તેમને સભાન માનવામાં આવે છે. શ્રાવણ મહિનામાં વધુ પડતા વરસાદ અને ભેજને કારણે, તુલસીની ઊર્જા શોષવાની શક્તિ ઓછી થઈ જાય છે. આ સમયે તેઓ ‘તપસ્યા’માં મગ્ન માનવામાં આવે છે અને તેમને ચીડવવા અશુભ માનવામાં આવે છે.
તુલસી તોડવાથી શિવ પૂજા નિરર્થક બને છે
શ્રાવણ મહિનો શિવ ભક્તિનો એક મહાન તહેવાર છે. આ મહિનામાં, શિવલિંગ પર બિલીપત્ર, પાણી, દૂધ વગેરે ચઢાવવામાં આવે છે, પરંતુ તુલસીના પાનનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત છે. જો કોઈ અજાણતાં તુલસી તોડીને શિવને અર્પણ કરે છે, તો શાસ્ત્રો અનુસાર તે પૂજા નિરર્થક માનવામાં આવે છે.
પ્રકૃતિ સંરક્ષણનું પ્રતીક
શ્રાવણમાં તુલસીના છોડમાં નવી કળીઓ દેખાય છે. જો આ સમયે તેમને વારંવાર તોડી નાખવામાં આવે તો છોડ નબળો પડી શકે છે. ધાર્મિક પ્રતિબંધો ફક્ત આધ્યાત્મિક જ નથી, પરંતુ કુદરતી સંતુલન જાળવવાનો એક સૂક્ષ્મ પ્રયાસ પણ છે.શ્રાવણ મહિનામાં તુલસી ન તોડવી એ ફક્ત ધાર્મિક પરંપરા નથી, પરંતુ પ્રકૃતિ, ભક્તિ અને બ્રહ્માંડિક ઊર્જા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પાઠ છે. તેથી, શ્રાવણમાં તુલસી માતાનો આદર કરો, અને તેમને શાંતિથી આરામ કરવા દો.
