કેન્દ્ર સરકાર OBC ક્રીમીલેયરના નિયમોમાં ફેરફાર કરવા માટે એક મોટા પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી છે. આ ફેરફારથી યુનિવર્સિટી, PSU અને પ્રાઇવેટ સેક્ટરમાં ઉચ્ચ પદ પર કામ કરતા લોકોના બાળકો OBC અનામતના લાભથી વંચિત રહી શકે છે. જાણો શું છે આ પ્રસ્તાવ અને તેની તમારા પર શું અસર થશે.
નવી દિલ્હી, બુધવાર
કેન્દ્ર સરકાર અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) અનામતને લઈને એક મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવાની તૈયારીમાં છે. સરકાર એક એવા પ્રસ્તાવ પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે, જેનો હેતુ ‘ક્રીમીલેયર’ના દાયરાને વધુ સ્પષ્ટ અને વિસ્તૃત કરવાનો છે. જો આ પ્રસ્તાવ લાગુ થશે તો યુનિવર્સિટી, પબ્લિક સેક્ટર યુનિટ્સ (PSUs) અને પ્રાઇવેટ સેક્ટરમાં ઉચ્ચ પદ અને સારા પગાર પર કામ કરતા લોકોના બાળકો OBC અનામતના લાભમાંથી બહાર થઈ શકે છે.
સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે OBC અનામતનો લાભ સમાજના સૌથી જરૂરિયાતમંદ અને પછાત વર્ગ સુધી પહોંચે, નહીં કે એવા લોકો સુધી જેઓ સામાજિક અને આર્થિક રીતે પહેલેથી જ સધ્ધર છે.
શું છે સરકારનો નવો પ્રસ્તાવ?
આ પ્રસ્તાવનું કેન્દ્રબિંદુ સમતુલ્યતા સ્થાપિત કરવાનો છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, સરકાર એવા પદોની ઓળખ કરવા માંગે છે જે કેન્દ્ર સરકારના ગ્રુપ-એ અથવા ક્લાસ-1 અધિકારીઓના પદ અને વેતનની બરાબર હોય, ભલે તે કર્મચારી ગમે તે ક્ષેત્રમાં કામ કરતો હોય.
આ પ્રસ્તાવ મુજબ, નીચેના ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને ક્રીમીલેયરના દાયરામાં લાવી શકાય છે:
* યુનિવર્સિટીના કર્મચારીઓ: યુનિવર્સિટીના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર, એસોસિયેટ પ્રોફેસર અને પ્રોફેસર જેવા ટીચિંગ સ્ટાફ, જેમનો પગાર સામાન્ય રીતે પે-લેવલ ટેન કે તેથી વધુ હોય છે, તેમને ગ્રુપ-એ અધિકારીની સમકક્ષ ગણીને તેમના બાળકોને અનામતના લાભમાંથી બાકાત રાખી શકાય છે.
* પ્રાઇવેટ કંપનીઓમાં પણ ઉચ્ચ પદ અને સરકારી ગ્રુપ-એ અધિકારીઓ જેવો જ પગાર અને સુવિધાઓ મેળવતા કર્મચારીઓને પણ ક્રીમીલેયરના દાયરામાં લાવવાનો વિચાર છે.
* રાજ્ય સરકારના PSUમાં કામ કરતા અધિકારીઓને પણ કેન્દ્રીય PSUની જેમ જ સમતુલ્યતાના આધારે ક્રીમીલેયરમાં સામેલ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
* કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની સ્વાયત્ત સંસ્થાઓ, બોર્ડ અને સરકારી સહાય મેળવતી અન્ય સંસ્થાઓના ઉચ્ચ અધિકારીઓ પણ આ દાયરામાં આવી શકે છે.
આ પ્રસ્તાવ પર સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રાલય, શિક્ષણ મંત્રાલય અને કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ (DoPT) સહિત કુલ છ કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને નીતિ આયોગ વચ્ચે ચર્ચા-વિચારણા ચાલી રહી છે.
હાલમાં શું છે ક્રીમીલેયરનો નિયમ?
મંડલ આયોગની ભલામણોના આધારે, OBC વર્ગના ‘નોન-ક્રીમીલેયર’ લોકોને કેન્દ્ર સરકારની નોકરીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં સત્તાવીસ ટકા અનામત મળે છે. ક્રીમીલેયરની અવધારણા સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા 1992માં ઇન્દિરા સાહની કેસમાં આપવામાં આવેલા ઐતિહાસિક ચુકાદા બાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી.
શરૂઆતમાં 1993માં વાર્ષિક આવક મર્યાદા એક લાખ રૂપિયા હતી. સમય જતાં તેમાં વધારો કરવામાં આવ્યો અને છેલ્લે 2017માં આ મર્યાદા વધારીને 8 લાખ રૂપિયા વાર્ષિક કરવામાં આવી, જે આજે પણ લાગુ છે. આ આવક મર્યાદામાં પગાર અને ખેતીમાંથી થતી આવકને ગણવામાં આવતી નથી, પરંતુ અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી થતી આવકનો સમાવેશ થાય છે.
જો સરકારનો આ નવો સમતુલ્યતાનો પ્રસ્તાવ મંજૂર થશે તો OBC સમુદાયના ઘણા એવા પરિવારો, જેઓ હાલમાં અનામતનો લાભ લઈ રહ્યા છે, તેઓ ભવિષ્યમાં આ દાયરામાંથી બહાર નીકળી શકે છે.
