કેન્દ્ર સરકારે 40થી વધુ કેમિકલ્સ અને પોલિમર્સ પરની બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી 30 જૂન, 2026 સુધી નાબૂદ કરી છે. આ નિર્ણયથી પ્લાસ્ટિક, ઓટો અને પેકેજિંગ ઉદ્યોગને કેવી રાહત મળશે? વાંચો પૂરો રિપોર્ટ.
નવી દિલ્હી, ગુરૂવાર
વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને સપ્લાય ચેઈનની અસ્થિરતા વચ્ચે ભારત સરકારે દેશના ઉદ્યોગોને મજબૂત કરવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. નાણા મંત્રાલયે એક મહત્વપૂર્ણ નોટિફિકેશન બહાર પાડીને 40થી વધુ પેટ્રોકેમિકલ્સ, પોલિમર્સ અને ઇન્ટરમીડિએટ્સ પર લાગતી બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (BCD) ને કામચલાઉ ધોરણે નાબૂદ કરી દીધી છે. આ છૂટછાટ 2 એપ્રિલથી અમલમાં આવી ગઈ છે અને 30 જૂન, 2026 સુધી ચાલુ રહેશે.
કેમ લેવાયો આ મહત્વનો નિર્ણય?
હાલમાં દુનિયાભરમાં ચાલી રહેલી ભૌગોલિક રાજકીય તણાવની સ્થિતિને કારણે લોજિસ્ટિક્સનો ખર્ચ વધ્યો છે અને કાચા માલની અછત વર્તાઈ રહી છે. ભારત તેની જરૂરિયાતના ઘણા મહત્વના કેમિકલ્સ માટે આયાત પર નિર્ભર છે. આવા સમયે આયાત ડ્યુટી શૂન્ય કરવાથી વિદેશથી આવતો કાચો માલ સસ્તો થશે, જેની સીધી અસર ઘરઆંગણે ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવા પર પડશે. આ પગલાથી બજારમાં મોંઘવારીને કાબૂમાં રાખવામાં પણ મદદ મળી શકે તેમ છે.
આ ઉત્પાદનો પર હવે ઝીરો ડ્યુટી લાગશે
સરકારે જે 40થી વધુ પ્રોડક્ટ્સ પર રાહત આપી છે, તેમાં રોજિંદા જીવનમાં અને ઔદ્યોગિક વપરાશમાં કામ આવતા મુખ્ય કેમિકલ્સનો સમાવેશ થાય છે:
કેમિકલ્સ: મેથેનોલ, એસિટિક એસિડ, ફેનોલ, સ્ટાયરીન અને આઈસોપ્રોપીલ આલ્કોહોલ (IPA).
પોલિમર્સ અને પ્લાસ્ટિક: PVC (પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઇડ), ABS, PET ચિપ્સ અને પોલીપ્રોપીલીન.
રેઝિન્સ: ઇપોક્સી રેઝિન્સ અને આલ્કાઈડ રેઝિન્સ.
ઇન્ટરમીડિએટ્સ: MEG (મોનોઈથિલિન ગ્લાયકોલ) અને PTA (પ્યુરિફાઈડ ટેરેપ્થેલિક એસિડ).
ખાતર અને ગેસ: એનહાઇડ્રસ એમોનિયા અને એમોનિયમ નાઈટ્રેટ.
કયા ઉદ્યોગોમાં દિવાળી જેવો માહોલ?
આ નિર્ણયની સૌથી વધુ સકારાત્મક અસર નીચે મુજબના સેક્ટર્સ પર જોવા મળશે:
બાંધકામ ક્ષેત્ર: PVC પાઈપ્સ અને પેઈન્ટ્સ બનાવવા માટે વપરાતા કેમિકલ્સ સસ્તા થવાથી મકાન બાંધકામ ખર્ચમાં રાહત મળી શકે છે.
ઓટોમોબાઈલ: ટાયર અને વાહનોના પ્લાસ્ટિક પાર્ટ્સ બનાવતી કંપનીઓને કાચો માલ સસ્તો મળશે, જેનાથી વાહનોની કિંમત પર અંકુશ રહી શકે.
પેકેજિંગ અને ટેક્સટાઈલ: ફૂડ પેકેજિંગમાં વપરાતું પ્લાસ્ટિક અને કાપડ ઉદ્યોગમાં વપરાતા ઇન્ટરમીડિએટ્સ (PTA અને MEG) સસ્તા થવાથી આ ક્ષેત્રોમાં તેજી આવશે.
કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ: ફ્રીજ, એસી અને વોશિંગ મશીન જેવા ઉપકરણોમાં વપરાતું ABS પ્લાસ્ટિક હવે કંપનીઓને ઓછા ભાવે ઉપલબ્ધ થશે.
એન્ટિ-ડમ્પિંગ ડ્યુટીમાં કોઈ ફેરફાર નહીં
ઉદ્યોગ જગતે ખાસ નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે સરકારે માત્ર ‘બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી’માં જ મુક્તિ આપી છે. જો કોઈ ચોક્કસ પ્રોડક્ટ પર ચીન કે અન્ય દેશો સામે એન્ટિ-ડમ્પિંગ ડ્યુટી કે સેફગાર્ડ ડ્યુટી લાગુ હશે, તો તે યથાવત રહેશે. એટલે કે, સસ્તા અને હલકી ગુણવત્તાના માલના ડમ્પિંગ સામે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને રક્ષણ મળતું રહેશે.
બજારના નિષ્ણાતોના મતે, આ 3 મહિનાનો વિન્ડો પિરિયડ ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર માટે બૂસ્ટર ડોઝ સમાન સાબિત થશે. જોકે, અન્ય દેશો સાથેના ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) નો લાભ લેતી કંપનીઓ માટે હવે હરીફાઈ થોડી વધશે, કારણ કે હવે તમામ દેશોમાંથી આવતી આયાત સસ્તી થશે. એકંદરે, આ નિર્ણયથી સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી પણ સસ્તી પ્રોડક્ટ્સ પહોંચવાની શક્યતા વધી ગઈ છે.
