મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલતા યુદ્ધ પછી પણ 2027 પહેલાં વૈશ્વિક ઓઇલ-ગેસ સપ્લાય સામાન્ય થશે નહીં. ADNOC અને અરામકોના સીઈઓની ચેતવણી, હોર્મુઝ પર ઈરાનની પકડ અને UAEના વૈકલ્પિક પ્લાન વિશે જાણો.
નવી દિલ્હી, શનિવાર
મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક ઓઇલ અને ગેસનો પુરવઠો ગંભીર રીતે અસરગ્રસ્ત થયો છે. ઘણા નિષ્ણાતો કહે છે કે જો આજે જ યુદ્ધ બંધ થઈ જાય તો પણ 2027ના મધ્ય સુધી પરિસ્થિતિ સામાન્ય થવાની શક્યતા ઓછી છે. આ લાંબી કટોકટી વિશ્વના અર્થતંત્ર પર મોટો ઝટકો આપી શકે છે.
UAEની સરકારી ઓઇલ કંપની ADNOCના સીઈઓ સુલતાન અલ જાબેરે એટલાન્ટિક કાઉન્સિલમાં સ્પષ્ટ કહ્યું કે યુદ્ધ કાલે જ સમાપ્ત થાય તો પણ યુદ્ધ પહેલાના 80% ઓઇલ પુરવઠો પાછો લાવવામાં ઓછામાં ઓછા 4 મહિના લાગશે. પૂર્ણ 100% સપ્લાય ચેઇન સામાન્ય થવામાં 2027ના મધ્ય સુધી સમય લાગી શકે છે.
સાઉદી અરેબિયાની અરામકોના વડા અમીન નાસેરે પણ જણાવ્યું કે જો આ પરિસ્થિતિ જૂનના મધ્ય સુધી ચાલુ રહેશે તો વૈશ્વિક ઓઇલ બજાર 2027 પહેલાં સ્થિર થઈ શકશે નહીં.
દરિયાઈ સુરંગોનો મોટો ખતરો
યુદ્ધ વિરામ થયા પછી પણ ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં બિછાવેલી સી માઇન્સને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં મહિનાઓ લાગી શકે છે. જ્યાં સુધી આ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ રસ્તો જહાજો માટે 100% સલામત ન બને, ત્યાં સુધી મોટા ઓઇલ અને ગેસના કન્ટેનર્સ વહન કરી શકાશે નહીં. આ વિલંબનું મુખ્ય કારણ બનશે.
હોર્મુઝ પર ઈરાનની કડક પકડ
હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વનો સૌથી મહત્વનો એનર્જી કોરિડોર છે. ત્યાંથી વિશ્વના કુલ ઓઇલ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ પસાર થાય છે. 28 ફેબ્રુઆરીના અમેરિકા અને ઈઝરાયલના હુમલા પછી પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ.
ઈરાને આ જળમાર્ગ પર વાસ્તવિક નાકાબંધી કરી દીધી છે. જહાજોનું કડક નિરીક્ષણ અને ઊંચી ફી વસૂલવામાં આવે છે. જહાજો પર હુમલા થયા છે, જેના કારણે એશિયાથી યુરોપ સુધી પેટ્રોલ, ડીઝલ, LPG અને LNGનો પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા એજન્સી (IEA)એ આને ઇતિહાસની સૌથી મોટી ઊર્જા કટોકટી ગણાવી છે.
2027 સુધીની વૈશ્વિક અસરો
ઇંધણના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 30% વધી ગયા છે. ખેતી માટે જરૂરી ખાતરના ભાવમાં 50% અને વિમાન ભાડામાં 25%નો વધારો થયો છે. અત્યાર સુધીમાં લગભગ 80 દેશોએ આ કટોકટીથી બચવા માટે ઇમરજન્સી પગલાં લીધાં છે.
UAEનો વૈકલ્પિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્લાન
UAE હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બાયપાસ કરતી નવી વેસ્ટ-ઇસ્ટ ક્રૂડ ઓઇલ પાઇપલાઇન પર કામ ઝડપી બનાવી રહ્યું છે. હાલ આ પ્રોજેક્ટ 50% પૂર્ણ થઈ ગયો છે. અબુ ધાબીના ક્રાઉન પ્રિન્સે 2027 સુધીમાં ફુજૈરાહ બંદર દ્વારા ઓઇલ નિકાસ ક્ષમતા બમણી કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. હાલમાં કાર્યરત અબુ ધાબી ક્રૂડ ઓઇલ પાઇપલાઇન (ADCOP) રોજનું 1.8 મિલિયન બેરલ ઓઇલ વહન કરીને થોડી રાહત આપી રહી છે.
ઊર્જા સુરક્ષા માટે AIનો સહારો
UAE માત્ર ઓઇલ વેચવા પર આધારિત રહેવા માંગતું નથી. તેની કંપનીઓ ADNOC, XRG અને મસ્દાર દ્વારા અમેરિકાના 19 રાજ્યોમાં 85 બિલિયન ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે. આ રોકાણ ટેક્નોલોજી, ગ્રીન એનર્જી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં છે. AIના મોટા ડેટા સેન્ટર્સ માટે વીજળીની જરૂર પડે છે. તેથી UAE AI અને ઊર્જા ક્ષેત્રે આગળ રહેવા માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે.
વૈશ્વિક ઓઇલ બજાર વારંવાર ડામાડોળ થવાનું કારણ
વૈશ્વિક ઓઇલ બજાર સ્થિર ન થવાનું મુખ્ય કારણ અપૂરતું રોકાણ છે. હાલ વાર્ષિક 400 બિલિયન ડોલરનું રોકાણ કરવામાં આવે છે, જે જરૂરિયાત કરતાં ઓછું છે. આ કારણે સ્પેર ક્રૂડ ક્ષમતા હાલ માત્ર 3 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ છે, જ્યારે 5 મિલિયન બેરલની જરૂર છે.
ઊર્જાનો સમજી-વિચારીને ઉપયોગ કરો
નિષ્ણાતો કહે છે કે આ માત્ર એક ક્ષેત્રની સમસ્યા નથી. જો કોઈ એક દેશ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગને બંધક બનાવે તો તેની કિંમત દુનિયાના દરેક પરિવાર, ફેક્ટરી અને ખેતરે ચૂકવવી પડે છે. તેથી આગામી દિવસોમાં LPGનો બગાડ અટકાવો, વાહનોનો જરૂર પૂરતો જ ઉપયોગ કરો અને ઊર્જાનો સાવચેતીપૂર્વક ઉપયોગ કરો. આ જ સામાન્ય માણસ માટે બચાવનો એકમાત્ર રસ્તો છે.
