ભારતમાં પરંપરાગત શુદ્ધ પેટ્રોલના સ્થાને ફરજિયાત બનેલા E-20 ઈંધણ સામે વાહનચાલકોમાં ભારે આક્રોશ છે. થાઈલેન્ડના મોડલ અને એથેનૉલનું આ ગણિત શું છે?
આજકાલ દેશભરના પેટ્રોલ પંપો પર મળતા ઈંધણને લઈને વાહન માલિકો ભારે અસમંજસ અને નારાજગી અનુભવી રહ્યા છે. સરકારે કોઈપણ મજબૂત વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા આપ્યા વિના જ પરંપરાગત શુદ્ધ પેટ્રોલને બજારમાંથી લગભગ ગાયબ કરી દીધું છે અને તેના સ્થાને E-20 ઈંધણ ફરજિયાત બનાવ્યું છે. આ અચાનક આવેલા બદલાવને કારણે લોકોમાં વાહનોની આવરદા, એન્જિનની ક્ષમતા અને આર્થિક બોજને લઈને મોટો રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. જ્યારે બીજી તરફ, થાઈલેન્ડે એથેનૉલના ક્ષેત્રમાં મોટો પ્રયોગ કરીને E-85 જેવા ઊંચા સ્તર સુધીની સફર અતિ સફળતાપૂર્વક ખેડી બતાવી છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા જગાવી છે.
નવા ઈંધણથી એન્જિન બગડવાની અને મોંઘવારીની બેવડી માર
પર્યાવરણની સુરક્ષા અને વિદેશી હૂંડિયામણની બચત કરવાના હેતુથી પેટ્રોલની અંદર 20 ટકા એથેનૉલ ભેળવવાનો કાયદો તો દેશમાં લાગુ કરી દેવાયો છે, પરંતુ તેનો સીધો ભોગ સામાન્ય વાહનચાલકો બની રહ્યા છે. લોકોની સૌથી મોટી ફરિયાદ એ છે કે આ નવા ઈંધણના વપરાશથી ગાડીઓની માઇલેજમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. આ ઉપરાંત, એન્જિનના અંદરના સ્પેરપાર્ટ્સ ઝડપથી ખવાઈ જવાને લીધે વાહનોના મેઇન્ટેનન્સ અને રિપેરિંગનો ખર્ચ અચાનક વધી ગયો છે. જનતામાં સૌથી વધુ ગુસ્સો એ વાતનો છે કે પેટ્રોલમાં સસ્તું એથેનૉલ ભેળવવામાં આવતું હોવા છતાં ગ્રાહકોને કિંમતોમાં કોઈ જ રાહત આપવામાં આવી નથી.
શું છે એથેનૉલ અને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલનું ગણિત?
આ વિવાદના મૂળ સુધી પહોંચવા માટે એથેનૉલના ટેક્નિકલ ગણિતને સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે E-20 ઈંધણનો અર્થ એ થાય છે કે તેમાં 80 ટકા શુદ્ધ પેટ્રોલ અને 20 ટકા એથેનૉલનું મિશ્રણ હોય છે. જ્યારે થાઈલેન્ડ જેવા દેશોમાં વપરાતા E-85 ઈંધણમાં એથેનૉલનું પ્રમાણ 85 ટકા જેટલું ઊંચું હોય છે અને પેટ્રોલ માત્ર 15 ટકા જ રહે છે. એથેનૉલ મૂળભૂત રીતે શેરડીના કુચા (શીરા), મકાઈ, તૂટેલા ચોખા અને ખેતીના નકામા કચરામાંથી તૈયાર કરવામાં આવતું એક પ્રકારનું જૈવિક આલ્કોહોલ (Bio-Alcohol) છે. આ ઈંધણ એટલું પ્રબળ હોય છે કે તેને સામાન્ય ગાડીઓના જૂના એન્જિનમાં સીધું વાપરી શકાતું નથી, પરંતુ તેના માટે ખાસ ટેક્નોલોજીથી સજ્જ ‘ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિન’ની જરૂર પડે છે.
