ભારતમાં આઈફોન મોંઘો હોવા પાછળ માત્ર સરકારી ટેક્સ નહીં પરંતુ કંપનીની પ્રાઇસિંગ સ્ટ્રેટેજી અને સપ્લાય ચેઇન જેવા ઘણા મહત્વના પરિબળો જવાબદાર છે.
ભારતમાં આઈફોન ખરીદવો એ એક મોટું સપનું ગણાય છે. ઘણા લોકો તેને ઈએમઆઈ પર ખરીદવાનું પસંદ કરે છે કારણ કે અમેરિકા કે દુબઈની સરખામણીએ ભારતમાં તેની કિંમત નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. જોકે, હવે મોટાભાગના આઈફોન ભારતમાં જ એસેમ્બલ થઈ રહ્યા છે. એપ્પલે દેશમાં મેન્યુફેક્ચરિંગનો વ્યાપ ઘણો વધાર્યો છે અને 2026 સુધીમાં વિશ્વના કુલ આઈફોનમાંથી આશરે 26% ઉત્પાદન ભારતમાં થાય તેવી શક્યતા છે.
રૂ. 1 લાખના આઈફોન પર કેટલો જીએસટી લાગે છે?
ભારતમાં એપ્પલની વેબસાઇટ પર દર્શાવવામાં આવતી કિંમતમાં 18% GST પહેલેથી જ ઉમેરાયેલો હોય છે. જો તમે 1 લાખ રૂપિયાનો આઈફોન ખરીદો છો, તો તેમાં જીએસટી બાદ કરતાં ફોનની મૂળ કિંમત આશરે રૂ. 84,746 થાય છે. એટલે કે આ કિંમતમાં આશરે રૂ. 15,254 જીએસટી પેટે ઉમેરાયેલા હોય છે, જે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર વચ્ચે બેઝિક ટેક્સના નિયમો મુજબ વહેંચાય છે.
ટેક્સ બાદની રકમમાં એપ્પલનો નફો કેટલો?
ટેક્સ સિવાયના રૂ. 84,746 પૂરેપૂરા એપ્પલની કમાણી નથી હોતા. આ રકમમાંથી પાર્ટ્સનો ખર્ચ, એસેમ્બલી, કર્મચારીઓનો પગાર, પેકેજિંગ, ટ્રાન્સપોર્ટ, સ્ટોરેજ, માર્કેટિંગ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન જેવા અનેક ખર્ચાઓ ચૂકવવામાં આવે છે. આ તમામ ખર્ચ બાદ કર્યા પછી વધતો હિસ્સો એપ્પલનો ઓપરેટિંગ પ્રોફિટ બને છે.
સ્થાનિક ઉત્પાદન છતાં આઈફોન કેમ મોંઘો છે?
ભારતમાં ફોન એસેમ્બલ થવા છતાં તેના તમામ સ્પેરપાર્ટ્સ વિદેશમાંથી આવે છે. એપ્પલની સપ્લાય ચેઇન 60થી વધુ દેશોમાં ફેલાયેલી હોવાથી તેનો પરિવહન ખર્ચ મોટો થાય છે. ઉપરાંત, ચોક્કસ પાર્ટ્સ પર કસ્ટમ ડ્યૂટી લાગતી હોય છે (જે વર્ષ 2024ના બજેટમાં 20%થી ઘટાડીને 15% કરવામાં આવી હતી). ટેક્સ ઉપરાંત, એક પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ તરીકે એપ્પલ પોતાની કિંમતો માત્ર ઉત્પાદન ખર્ચ પર નહીં પરંતુ કરન્સી દરો અને માર્કેટ સ્ટ્રેટેજીના આધારે નક્કી કરે છે.
અમેરિકા અને ભારતની કિંમતો વચ્ચેનો તફાવત
અમેરિકાની કિંમતો સાથે સરખામણી કરતી વખતે એ ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે કે ત્યાં વેબસાઇટ પર દર્શાવેલી કિંમતમાં સેલ્સ ટેક્સ સામેલ હોતો નથી. જ્યારે ભારતમાં આઈફોન 17 (રૂ. 82,900થી શરૂ) અને આઈફોન 17 Pro (રૂ. 1,34,900થી શરૂ) બંનેની કિંમતો જીએસટી સાથે દર્શાવવામાં આવે છે. તેથી માત્ર વેબસાઇટના ભાવ જોઈને બંને વચ્ચેનો તફાવત માત્ર ટેક્સનો જ છે એવું માની લેવું ખોટું છે.
