ભારતીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગ ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને વૈકલ્પિક સપ્લાય ચેઇન વિકસાવવા માટે સક્રિયપણે પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જોકે, તાત્કાલિક અસર રૂપે, ગ્રાહકોને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનોની કિંમતોમાં વધારો અને સાઉન્ડ ક્વોલિટીમાં સંભવિત ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. સરકાર અને ઉદ્યોગ વચ્ચેનો સહયોગ આ પડકારને પહોંચી વળવા માટે નિર્ણાયક રહેશે.
નવી દિલ્હી, શુક્રવાર
તાજેતરમાં ચીને કેટલીક દુર્લભ ધાતુઓના નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે, જેના કારણે ભારતીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદકો માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. ખાસ કરીને સ્પીકર્સ, સ્માર્ટવોચ અને ટીવી જેવા ઉત્પાદનોમાં ઉપયોગમાં લેવાતા પરમેનન્ટ મેગ્નેટનો સપ્લાય ખોરવાઈ ગયો છે. આનાથી ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ પહેલને પણ અસર થવાની સંભાવના છે અને ગ્રાહકોને પણ તેની સીધી અસર થઈ શકે છે.
ચીનની નીતિ અને તેની અસર
ચીને ટેર્બિયમ અને ડિસ્પોઝિયમ સહિત સાત દુર્લભ ધાતુઓના નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ ધાતુઓ નિયોડિમિયમ-આયર્ન-બોરોન મેગ્નેટ બનાવવા માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે, જે નાના અને શક્તિશાળી ઑડિયો પ્રોડક્ટ્સ માટે આદર્શ માનવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયાના રિપોર્ટ અનુસાર, આ મેગ્નેટની કિંમત પ્રોડક્ટની કુલ કિંમતના 5-7% જેટલી હોય છે, અને ભારત લગભગ 100% જરૂરિયાત ચીનથી જ પૂરી પાડે છે.
ભારતીય ઉદ્યોગ પર સંભવિત અસર
ELCINAએ જણાવ્યું છે કે NdFeB મેગ્નેટના અભાવે નોઇડા, ચેન્નઈ અને પુણેમાં સ્પીકર ઉત્પાદક ફેક્ટરીઓ બંધ થઈ શકે છે. આનાથી ઓરિજિનલ ઇક્વિપમેન્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ (OEM)ને સ્પીકર્સ આયાત કરવાની ફરજ પડશે, જે ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અભિયાન માટે નુકસાનકારક સાબિત થશે. ચીનના બંદરો પર મેગ્નેટ અને મેગ્નેટવાળા તૈયાર ઉત્પાદનોને રોકવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે ભારતમાં સ્પીકર ઉત્પાદકોનું કામ અટકી ગયું છે.
ગ્રાહકો પર શું અસર થશે?
ઉત્પાદન યોજનાઓમાં અવરોધ: વીડિયોટેક્સના ડિરેક્ટર, અર્જુન બજાજએ જણાવ્યું કે પરમેનન્ટ મેગ્નેટના સપ્લાયમાં વિલંબને કારણે તેમની પ્રોડક્ટ પ્લાનિંગમાં મુશ્કેલી આવી રહી છે. કંપનીઓ હવે વૈકલ્પિક સોર્સ શોધી રહી છે.
સાઉન્ડ ક્વોલિટી સાથે સમાધાન: સુપર પ્લાસ્ટ્રોનિક્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના CEO, અવનીત સિંહ મારવાહએ જણાવ્યું કે ચીની નિકાસકારોને લાઇસન્સ મળવામાં 60 દિવસથી વધુ સમય લાગી રહ્યો છે. જો આયાત પર અસર થશે, તો ગ્રાહકોને સાઉન્ડ ક્વોલિટી સાથે સમાધાન કરવું પડશે, કારણ કે નાના કદમાં તેવી અવાજ આપતો કોઈ બીજો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ નથી.
વૈકલ્પિક મેગ્નેટનો ઉપયોગ: સ્પીકર ઉત્પાદક સનવોઇસ ઇલેક્ટ્રોનિક્સના CMD, ચક્કો મેથ્યુએ જણાવ્યું કે તેઓ ફેરાઇટ મેગ્નેટ જેવા વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે. જોકે, આ મેગ્નેટ નિયોડિમિયમ મેગ્નેટ કરતા ઓછા શક્તિશાળી અને વધુ વજનદાર હોય છે, અને સમાન સાઉન્ડ ક્વોલિટી પ્રદાન કરતા નથી. લાઉડસ્પીકરમાં મેગ્નેટની કિંમત કુલ ઉત્પાદન ખર્ચના લગભગ 50% જેટલી હોય છે.
