ભારતના બંધારણ મુજબ, રાષ્ટ્રપતિ રાજ્યસભા માટે 12 સભ્યોને નોમિનેટ કરી શકે છે. આ નોમિનેશન એવા વ્યક્તિઓનું કરવામાં આવે છે જેમણે કલા, સાહિત્ય, વિજ્ઞાન અને સમાજ સેવા જેવા ક્ષેત્રોમાં વિશેષ જ્ઞાન અથવા વ્યવહારુ અનુભવ મેળવ્યો હોય.
નવી દિલ્હી, રવિવાર
ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ રાજ્યસભામાં ચાર પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓની નોમિનેશનની જાહેરાત કરી છે. આ નોમિનેશન કલા, સાહિત્ય અને જાહેર સેવા જેવા ક્ષેત્રોના નિષ્ણાતોને રાજ્યસભામાં લાવવાની પરંપરાનો એક ભાગ છે. આ ચાર નોમિનેશનમાં પૂર્વ રાજદ્વારી, એક જાણીતા વકીલ, એક શિક્ષણવિદ્દ અને એક પ્રખ્યાત ઇતિહાસકારનો સમાવેશ થાય છે.
કોણ છે આ ચાર પ્રમુખ વ્યક્તિઓ?
ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલી અધિસૂચના મુજબ, સંસદના ઉપલા ગૃહ રાજ્યસભા માટે જે ચાર સભ્યોને નોમિનેટ કરવામાં આવ્યા છે તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
હર્ષ શ્રૃંગલા: ભારતના પૂર્વ વિદેશ સચિવ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, બાંગ્લાદેશ અને થાઈલેન્ડમાં ભારતના પૂર્વ રાજદૂત રહી ચૂક્યા છે. તેઓ 2023માં ભારતની G-20 અધ્યક્ષતા દરમિયાન ચીફ કોઓર્ડિનેટર પણ હતા. તેમની રાજદ્વારી કારકિર્દીનો બહોળો અનુભવ તેમને રાજ્યસભા માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઉમેદવાર બનાવે છે.
ઉજ્જવલ નિકમ: તેઓ એક જાણીતા વકીલ છે અને 26/11 મુંબઈ હુમલાના આરોપી અજમલ કસાબ પર મુકદ્દમો ચલાવવામાં તેમણે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. સત્ર ન્યાયાલય અને બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં કસાબ પર કેસ ચલાવવામાં મદદ કરવા ઉપરાંત, તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ સુબ્રમણિયમની મદદ કરી હતી. નિકમને પદ્મશ્રીથી પણ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, તેઓ 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં મુંબઈ ઉત્તર મધ્ય લોકસભા સીટથી ભાજપના ઉમેદવાર હતા, પરંતુ તેમને કોંગ્રેસના ઉમેદવાર વર્ષા ગાયકવાડ સામે હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
સી. સદાનંદન મસ્તે: કેરળના જાણીતા શિક્ષક અને શિક્ષણવિદ્દ છે. તેમનું નોમિનેશન શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં તેમના યોગદાનને માન્યતા આપે છે.
મીનાક્ષી જૈન: એક પ્રખ્યાત ઇતિહાસકાર અને શિક્ષણવિદ્દ છે. તેમનું નોમિનેશન ઇતિહાસ અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે તેમના ઊંડા જ્ઞાન અને યોગદાનને દર્શાવે છે.
રાજ્યસભામાં નોમિનેશન પ્રક્રિયા
ભારતના બંધારણ મુજબ, રાષ્ટ્રપતિ રાજ્યસભા માટે 12 સભ્યોને નોમિનેટ કરી શકે છે. આ નોમિનેશન એવા વ્યક્તિઓનું કરવામાં આવે છે જેમણે કલા, સાહિત્ય, વિજ્ઞાન અને સમાજ સેવા જેવા ક્ષેત્રોમાં વિશેષ જ્ઞાન અથવા વ્યવહારુ અનુભવ મેળવ્યો હોય. હાલમાં, રાજ્યસભામાં નોમિનેટેડ સભ્યોની 12 બેઠકોમાંથી ચાર બેઠકો ખાલી હતી, જેને ભરવા માટે આ નોમિનેશન કરવામાં આવ્યું છે. આ નોમિનેશન દ્વારા વિવિધ ક્ષેત્રોના નિષ્ણાતોને સંસદમાં લાવવાનો હેતુ છે, જેથી તેઓ દેશના કાયદા ઘડતર અને નીતિ નિર્ધારણમાં તેમનો બહોળો અનુભવ અને જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરી શકે.
આ નોમિનેશનનું મહત્વ
આ નોમિનેશન દર્શાવે છે કે સરકાર વિવિધ ક્ષેત્રોના નિષ્ણાતોને દેશના સર્વોચ્ચ કાયદાકીય સભામાં સામેલ કરવા માંગે છે. હર્ષ શ્રૃંગલાનો રાજદ્વારી અનુભવ, ઉજ્જવલ નિકમનો કાનૂની અનુભવ, તેમજ સી. સદાનંદન મસ્તે અને મીનાક્ષી જૈનનો શિક્ષણ અને ઇતિહાસનો ઊંડો અભ્યાસ રાજ્યસભાની ચર્ચાઓને વધુ સમૃદ્ધ બનાવશે.
