ભારત સરકારે 2024-25 માટે એક નવી કેટેગરી ‘સ્વચ્છતા સુપર લીગ’ ઉમેરી છે. આ કેટેગરીમાં એ 15 શહેરોને શામેલ કરવામાં આવ્યા છે જે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ટોપ-3માં રહ્યા હતા.
અમદાવાદ, ગુરૂવાર
ખાલી પડેલા પ્લાસ્ટિકના રેપર્સ અને કચરાના ઢગલા વચ્ચે દેશનું સૌથી સ્વચ્છ શહેર કયું છે, તે જાણવાની ઉત્સુકતા બધાને હોય છે. પરંતુ આ વર્ષે સ્વચ્છતા સર્વેક્ષણ ૨૦૨૪-૨૫ના પરિણામોએ લોકોને મૂંઝવણમાં મૂકી દીધા છે. કારણ કે, બે અલગ-અલગ યાદીમાં બે અલગ-અલગ શહેરોને સૌથી સ્વચ્છ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ચાલો, આ કન્ફ્યુઝન દૂર કરીએ અને જાણીએ કે આખરે કયું શહેર છે ભારતનું સૌથી સ્વચ્છ શહેર: અમદાવાદ કે ઈન્દોર?
સ્વચ્છતા સર્વેક્ષણ: આખરે કન્ફ્યુઝન કેમ?
હાલમાં જ સ્વચ્છતા સર્વેક્ષણ 2024-25ના એવોર્ડ્સની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ જાહેરાત પહેલા, અનૌપચારિક રીતે એક રિપોર્ટ સામે આવ્યો હતો જેમાં અમદાવાદને પ્રથમ, ભોપાલને બીજો અને ઈન્દોરને ત્રીજો સ્થાન મળ્યું હતું. આનાથી ઘણા લોકોને આશ્ચર્ય થયું, કારણ કે ઈન્દોર છેલ્લા સાત વર્ષથી સતત નંબર વન રહ્યું હતું. પરંતુ ગુરુવારે દિલ્હીમાં થયેલી સત્તાવાર જાહેરાતમાં આ રિપોર્ટ સાચો સાબિત થયો. જોકે, આની સાથે જ એક નવી કેટેગરી ‘સ્વચ્છતા સુપર લીગ’માં ઈન્દોરને ફરીથી દેશનું સૌથી સ્વચ્છ શહેર જાહેર કરવામાં આવ્યું, જેના કારણે લોકોમાં ભારે કન્ફ્યુઝન ઊભું થયું.
‘સ્વચ્છતા સુપર લીગ’ શું છે અને શા માટે બનાવવામાં આવી?
ભારત સરકારે 2024-25 માટે એક નવી કેટેગરી ‘સ્વચ્છતા સુપર લીગ’ ઉમેરી છે. આ કેટેગરીમાં એ 15 શહેરોને શામેલ કરવામાં આવ્યા છે જે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ટોપ-3માં રહ્યા હતા. ઈન્દોર, સુરત, નવી મુંબઈ જેવા શહેરો આ જ કેટેગરીમાં શામેલ હતા. આ કેટેગરીમાં ઈન્દોરે પ્રથમ સ્થાન મેળવીને સતત આઠમી વખત સ્વચ્છતાનો ‘તાજ’ પોતાના નામે કર્યો.
આ ઉપરાંત, સરકારે સામાન્ય રીતે સ્વચ્છ શહેરોની રેન્કિંગ પણ જાહેર કરી, જેમાં અમદાવાદે બાજી મારી.
શા માટે બે અલગ-અલગ રેન્કિંગ?
સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સ્વચ્છ શહેરોની યાદીમાં ઈન્દોર, સુરત અને મુંબઈ જેવા ગણ્યા ગાંઠ્યા શહેરોનો જ દબદબો રહેતો હતો. આના કારણે અન્ય શહેરોને સખત મહેનત કરવા છતાં પ્રોત્સાહન મળતું નહોતું, કારણ કે તેઓ ટોચના શહેરોની સરખામણીમાં ઘણા પાછળ રહી જતા હતા. આ સમસ્યાને દૂર કરવા માટે, મંત્રાલયે ટોચના શહેરોને અલગ કરીને તેમની વચ્ચે સ્પર્ધા કરાવવા માટે ‘સ્વચ્છતા સુપર લીગ’ બનાવી. જ્યારે બાકીના શહેરો માટે પરંપરાગત રીતે સ્વચ્છતા સર્વેક્ષણ થયું.
‘સ્વચ્છતા સુપર લીગ’માં પણ પરંપરાગત રેન્કિંગની જેમ જ વસ્તીની પાંચ કેટેગરીમાં રેન્કિંગ થઈ. 10 લાખથી વધુ વસ્તી ધરાવતા શહેરોમાં ઈન્દોરે ફરીથી બાજી મારી. બીજા નંબર પર સુરત, ત્રીજા નંબર પર અને ચોથા નંબર પર વિજયવાડા રહ્યા. ઉલ્લેખનીય છે કે, ગત વખતે ઈન્દોર અને સુરતે સંયુક્ત રીતે પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું.
ઈન્દોરમાં સફાઈ મિત્રોનું થશે સન્માન
એવોર્ડ સ્વીકારતા પહેલા ઈન્દોરના મેયર પુષ્યમિત્ર ભાર્ગવે એક વીડિયો બનાવીને લોકોને અપીલ કરી હતી કે 18 જુલાઈની સવારે સફાઈ મિત્રોના સન્માનમાં પોતાના મહોલ્લા અને ગલીમાં સફાઈ મિત્ર અને સફાઈ દીદીઓનું સન્માન કરે. તેમણે લોકોને સફાઈ પ્રત્યે પોતાની જવાબદારી નિભાવવા માટે પણ અનુરોધ કર્યો અને સૌને અભિનંદન પાઠવ્યા.
આમ, સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જો તમે ટોચના, સતત વિજેતા શહેરોની લીગમાં જુઓ છો, તો ઈન્દોર ભારતનું સૌથી સ્વચ્છ શહેર છે. અને જો તમે સામાન્ય, સર્વવ્યાપી રેન્કિંગ જુઓ છો, તો અમદાવાદે આ વર્ષે પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. બંને શહેરોએ પોતપોતાની કેટેગરીમાં ઉત્તમ પ્રદર્શન કર્યું છે, જે ભારતમાં સ્વચ્છતા પ્રત્યેની વધતી જાગૃતિ અને પ્રયાસો દર્શાવે છે.
