ગુજરાતના 430 કિમી દરિયાકિનારે સી-વીડ (દરિયાઈ શેવાળ)ની ખેતી માછીમાર પરિવારો માટે આશીર્વાદરૂપ બની છે. જાણો કેવી રીતે ચોમાસામાં માછીમારી બંધ હોવા છતાં તેઓ હજારોની કમાણી કરી રહ્યા છે અને સરકાર આ ‘બ્લૂ ઇકોનોમી’ને કેવી રીતે પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.
ગાંધીનગર, શનિવાર
ગુજરાતનો વિશાળ દરિયાકિનારો હવે માત્ર માછીમારી માટે જ નહીં, પરંતુ એક નવી આર્થિક ક્રાંતિનું કેન્દ્ર બની રહ્યો છે. કચ્છથી લઈને દેવભૂમિ દ્વારકા સુધીના લગભગ 430 કિલોમીટરના દરિયાઈ વિસ્તારમાં ‘સી-વીડ’ એટલે કે દરિયાઈ શેવાળની ખેતી હજારો માછીમાર પરિવારો માટે આશાનું કિરણ બનીને ઉભરી છે. આ ખેતી માત્ર તેમની આવક જ નથી વધારી રહી, પરંતુ દેશના અર્થતંત્રને પણ નવી તાકાત આપી રહી છે.
માછીમારો માટે મુશ્કેલ સમયમાં સહારો
ખાસ કરીને ચોમાસાના મહિનાઓમાં જ્યારે દરિયો તોફાની હોય અને માછીમારી પર પ્રતિબંધ હોય, ત્યારે માછીમાર પરિવારો માટે આવકનો કોઈ મોટો સ્ત્રોત રહેતો નથી. આવા સમયે, સી-વીડની ખેતી તેમના માટે જીવનરેખા સાબિત થઈ રહી છે.
મહિલાઓ બની આત્મનિર્ભર
આ કામમાં ખાસ કરીને મહિલા સ્વ-સહાય જૂથો આગળ આવ્યા છે. સી-વીડ ઉગાડીને અને તેને સૂકવીને તેઓ દર મહિને 12,000 થી 18,000 સુધીની સહેલાઈથી કમાણી કરી રહ્યા છે.
કચ્છમાં સફળ ઉત્પાદન
માત્ર વર્ષ 2023-24 દરમિયાન કચ્છ જિલ્લામાં જ 14 ટન સી-વીડનું ઉત્પાદન કરવામાં આવ્યું હતું, જે આ ખેતીની સફળતા દર્શાવે છે.
શું છે આ સી-વીડ અને તેના ફાયદા?
સી-વીડ એ એક પ્રકારની દરિયાઈ વનસ્પતિ (શેવાળ) છે, જે પોષક તત્વોનો ખજાનો છે. તેમાં વિટામિન્સ, ખનીજ, આયોડિન અને ફાઇબર ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. તેના સેવનથી પાચનતંત્ર, હૃદય અને થાઇરોઇડ જેવી સમસ્યાઓમાં ફાયદો થાય છે. આ ઉપરાંત, તેનો ઉપયોગ દવાઓ અને અન્ય ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનોમાં પણ થાય છે.
સરકારનો મજબૂત સહયોગ
ગુજરાત સરકાર આ ‘બ્લૂ ઇકોનોમી’ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પૂરો સહયોગ આપી રહી છે. ‘વિકસિત ગુજરાત ફંડ’ હેઠળ માછીમારોને અનેક પ્રકારે મદદ કરવામાં આવી રહી છે.
ખેતીના સાધનો પર સબસિડી વધી
રાફ્ટ યુનિટ: પહેલા 3,000 ની સહાય મળતી હતી, જે હવે વધારીને 6,000 કરવામાં આવી છે.
ટ્યુબ-નેટ યુનિટ: આ સાધન પર સહાય 8,000 થી વધારીને સીધી 25,000 કરી દેવામાં આવી છે.
મોટા પ્રોજેક્ટ્સ માટે કરોડોની ફાળવણી:
સી-વીડ બેંક: વર્ષભર સારા બીજ મળી રહે તે માટે 2 કરોડ.
પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ: સી-વીડમાંથી પાવડર અને અન્ય વસ્તુઓ બનાવવા માટે 5 કરોડ.
સંશોધન કેન્દ્ર: ઓખા ખાતે કામધેનુ યુનિવર્સિટી હેઠળ સંશોધન માટે 6 કરોડ.
ભવિષ્યની દિશા અને તાલીમ
સરકાર દ્વારા કચ્છ, દેવભૂમિ દ્વારકા, ગીર સોમનાથ, જૂનાગઢ અને મોરબી જેવા જિલ્લાઓમાં માછીમાર સમુદાયોને નિયમિતપણે સી-વીડની ખેતીની તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે. આ ઉદ્યોગને વધુ વેગ આપવા માટે, 10 થી 12 જાન્યુઆરી, 2026 દરમિયાન રાજકોટમાં વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ કોન્ફરન્સ (VGRC) નું પણ આયોજન કરવામાં આવશે.
