કિચન ગાર્ડનમાં લીંબુનો છોડ ઉગાડવા માટે ગ્રાફ્ટેડ છોડ અથવા સાફ કરેલા બીજ, યોગ્ય ડ્રેનેજવાળું કુંડું અને દૈનિક ૬ કલાકના સૂર્યપ્રકાશની આવશ્યકતા રહે છે.
રસોડામાં લીંબુનો ઉપયોગ લગભગ દરેક ઘરમાં દરરોજ થાય છે. મોંઘવારીના સમયમાં જ્યારે લીંબુના ભાવ આસમાને હોય, ત્યારે ઘરે જ લીંબુનો છોડ ઉગાડવો એ એક શ્રેષ્ઠ અને આર્થિક રીતે ફાયદાકારક વિકલ્પ છે. ઘણા લોકો લીંબુનો છોડ તો વાવે છે, પરંતુ યોગ્ય જાણકારીના અભાવે છોડ વધતો નથી કે ફળ આપતો નથી. ચાલો જાણીએ કિચન ગાર્ડન કે બાલ્કનીમાં લીંબુનો છોડ ઉગાડવાની સચોટ રીત.
છોડ કે બીજની પસંદગી
બેસ્ટ પસંદગી: ઘરે ઉગાડવા માટે ‘કાગદી’ કે ‘દેશી’ લીંબુની જાત સૌથી ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
ઝડપી પરિણામ માટે: જો તમારે વહેલા ફળ જોઈતા હોય, તો નર્સરીમાંથી ૧ વર્ષ જૂનો ‘ગ્રાફ્ટેડ’ (Grafted) છોડ લાવવો સૌથી હિતાવહ છે.
બીજ દ્વારા: જો તમે બીજથી છોડ ઉગાડવા માંગતા હોવ, તો પાકા લીંબુમાંથી બીજ કાઢી, તેને સાફ કરી ૨૪ કલાક પાણીમાં પલાળી રાખ્યા બાદ જમીનમાં રોપવા જોઈએ.
કુંડાની સાઈઝ: છોડના વિકાસ માટે ૧૨ થી ૧૮ ઈંચનું કુંડું પૂરતું છે. જો મોટો છોડ હોય તો ૨૦ થી ૨૪ ઈંચનું કુંડું પસંદ કરવું. કુંડાના તળિયે વધારાનું પાણી નીકળી જાય તે માટે હોલ (છિદ્ર) હોવું અનિવાર્ય છે, જેથી મૂળ સડી ન જાય.
માટી કેવી હોવી જોઈએ? બગીચાની માટીમાં છાણિયું ખાતર અને થોડી રેતી ભેળવીને માટી તૈયાર કરો. આવી માટીમાં પાણી ભરાઈ રહેતું નથી, જે લીંબુના છોડ માટે જરૂરી છે.
રોપણી અને માવજતની ટિપ્સ
રોપણી: બીજને જમીનમાં ૧ ઈંચની ઊંડાઈએ રોપ્યા બાદ ઉપર હળવું માટીનું પડ કરો. રોપણી બાદ થોડું પાણી આપો.
સૂર્યપ્રકાશ: લીંબુના છોડને દિવસમાં ઓછામાં ઓછા ૬ કલાક સીધો તડકો મળે તેવી જગ્યાએ રાખવો જોઈએ.
પાણી: માટીમાં હંમેશા ભેજ જળવાઈ રહેવો જોઈએ, પરંતુ પાણી ભરાઈ ન રહે તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું. સામાન્ય રીતે બીજને અંકુરિત થવામાં ૨ થી ૬ અઠવાડિયા જેટલો સમય લાગી શકે છે.
