લોકસભામાં નેશનલ સ્પોર્ટ્સ બિલ પસાર થતાં ભારતીય રમતગમતના વહીવટમાં મોટા ફેરફારો આવવાની શક્યતા છે. આ બિલની મુખ્ય જોગવાઈઓ, તેનાથી BCCI પર થનારી અસરો અને ડોપિંગ વિરોધી કાયદામાં થયેલા સુધારા વિશે વિગતવાર જાણો.
નવી દિલ્હી, મંગળવાર
ભારતના રમતગમત ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવા માટે સરકારે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. યુવા કાર્ય અને રમતગમત મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ તાજેતરમાં લોકસભામાં બે મહત્ત્વના બિલ રજૂ કર્યા હતા – નેશનલ સ્પોર્ટ્સ બિલ અને એન્ટી-ડોપિંગ અમેન્ડમેન્ટ બિલ. બંને બિલ સર્વસંમતિથી પસાર થઈ ગયા છે, જે ભવિષ્યમાં ભારતને એક મોટી રમતગમત મહાશક્તિ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ધરાવે છે.
નેશનલ સ્પોર્ટ્સ બિલની મુખ્ય વાતો
આ બિલનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં દરેક રમતગમતનું સંચાલન વધુ અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરવાનો છે. આ માટે નેશનલ સ્પોર્ટ્સ બોર્ડની રચના કરવામાં આવશે, જે BCCI સહિત તમામ રમતગમત સંઘો પર દેખરેખ રાખશે.
BCCI પર આ બિલની સીધી અસર પડશે, કારણ કે 2028ના લોસ એન્જલસ ઓલિમ્પિકમાં ક્રિકેટનો સમાવેશ થવાનો છે. આ સંજોગોમાં BCCIએ પણ રાષ્ટ્રીય રમત સંઘ તરીકે રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું પડશે.
બિલની એક અન્ય મહત્ત્વની જોગવાઈ નેશનલ સ્પોર્ટ્સ ટ્રિબ્યુનલની રચના છે. આ ટ્રિબ્યુનલને સિવિલ કોર્ટ જેવી સત્તાઓ મળશે અને તે ખેલાડીઓની પસંદગી, ચૂંટણીઓ અને અન્ય વિવાદોનું નિવારણ લાવશે. આ ટ્રિબ્યુનલના નિર્ણયો સામે માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટમાં જ અપીલ કરી શકાશે.
વહીવટકર્તાઓની ઉંમર મર્યાદામાં પણ આ બિલ રાહત આપે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાની મંજૂરી સાથે 70 થી 75 વર્ષની ઉંમરના વ્યક્તિઓ પણ હવે રમતગમત સંઘોની ચૂંટણી લડી શકશે. આ જોગવાઈથી હાલના BCCI અધ્યક્ષ રોજર બિન્નીને ફાયદો થશે, કારણ કે તેઓ 19 જુલાઈના રોજ 70 વર્ષના થયા છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, બિલના પ્રારંભિક ડ્રાફ્ટમાં BCCIને RTIના દાયરામાં લાવવાનો પ્રસ્તાવ હતો, પરંતુ સરકાર પર આધારિત ન હોવાને કારણે આ ક્લોઝને અંતે હટાવી દેવામાં આવ્યો છે.
એન્ટી-ડોપિંગ અમેન્ડમેન્ટ બિલમાં સુધારા
આ બિલ WADA દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા વાંધાઓને દૂર કરીને રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. 2022માં પસાર થયેલા મૂળ બિલમાં એક બોર્ડની રચનાની જોગવાઈ હતી જેને નેશનલ એન્ટિ-ડોપિંગ એજન્સી પર દેખરેખ રાખવાની સત્તા હતી. WADAએ આને સરકારી હસ્તક્ષેપ ગણાવ્યો હતો.
નવા સુધારેલા બિલમાં આ બોર્ડને યથાવત રાખવામાં આવ્યું છે, પરંતુ તેની સત્તાઓમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. હવે આ બોર્ડ NADAને કોઈ આદેશ આપી શકશે નહીં, જેનાથી NADAની કાર્યક્ષમતા અને સ્વતંત્રતા જળવાઈ રહેશે. આ સુધારો WADAની માર્ગદર્શિકા સાથે સુસંગત છે.
