SC-ST સમાજની જમીન સામાન્ય કેટેગરીમાં ટ્રાન્સફર કરવાનો કાનૂની પ્રોસેસ, કલેક્ટરની મંજૂરી અને જરૂરી ખર્ચની વિગત.
ભારતમાં ખેતી અને વ્યાવસાયિક જમીનો માટે અલગ-અલગ કાયદા ઘડવામાં આવ્યા છે. SC-ST સમાજની જમીનોને ભૂરક્ષણ આપવા અને નબળા વર્ગોને ભૂ-માફિયાઓથી બચાવવા માટે કડક કાનૂની મર્યાદાઓ નક્કી કરાઈ છે. જોકે, યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા અને સરકારી અધિકારીઓની લેખિત મંજૂરી મેળવીને SC-ST વર્ગની જમીન સામાન્ય કેટેગરીના વ્યક્તિના નામે ટ્રાન્સફર કે શિફ્ટ કરવી શક્ય છે. કોઈપણ પ્રકારની લેખિત સરકારી પરવાનગી વગર થયેલો જમીનનો સોદો કાનૂની રીતે રદ્દ ગણાય છે.
કલેક્ટર તરફથી મંજૂરી (NOC) મેળવવાની પ્રક્રિયા
જો SC-ST જમીન માલિક પોતાની મરજીથી જમીન વેચવા માંગતો હોય અને તેની સામે કોઈ મોટું આર્થિક સંકટ, ગંભીર બીમારીનો ઈલાજ, શિક્ષણ કે લગ્ન જેવી મજબૂરી હોય, તો તેણે જિલ્લા કલેક્ટર (DM) સમક્ષ અરજી કરવી પડે છે. અરજી બાદ કલેક્ટર ઓફિસથી ફાઈલ સંબંધિત તલાટી અને મામલતદાર પાસે જાય છે. મહેસૂલી ટીમ સ્થળ તપાસ કરીને રિપોર્ટ તૈયાર કરે છે કે જમીન માલિક પર કોઈ દબાણ તો નથી અને વેચાણ પછી તેની પાસે પૂરતી જમીન બચે છે કે નહીં. પોઝિટિવ રિપોર્ટ મળ્યા બાદ જ કલેક્ટર ઓફિસથી NOC જારી થાય છે.
સમગ્ર પ્રક્રિયામાં થતો અંદાજિત ખર્ચ
આ પ્રક્રિયાનો કોઈ એક નિશ્ચિત રેટ હોતો નથી પરંતુ તે રાજ્યના નિયમો અને જમીનના લોકેશન પર આધાર રાખે છે. સ્ટેમ્પ ડ્યુટી સામાન્ય રીતે રાજ્યના સર્કિલ રેટના 5% થી 8% સુધી હોય છે. આ ઉપરાંત કેસ ફાઈલ કરવા અને રિપોર્ટ તૈયાર કરાવવા માટે મહેસૂલી વકીલની ફી 20000 રૂપિયાથી લઈને 50000 રૂપિયા કે તેથી વધુ થઈ શકે છે. કલેક્ટર કચેરીમાં ફોર્મલ અરજી અને એફિડેવિટ માટે મામૂલી સરકારી ફી ચૂકવવી પડે છે.
કાનૂની બાબતો અને સાવચેતીઓ
SC-ST જમીનની ખરીદી કે ટ્રાન્સફર વખતે માત્ર 100 કે 500 રૂપિયાના સ્ટેમ્પ પેપર પર થયેલું લખાણ કાનૂની રીતે અમાન્ય ગણાય છે. જ્યાં સુધી કલેક્ટરની અધિકૃત લેખિત મંજૂરી ન મળે અને રજીસ્ટ્રી પછી તહસીલમાં દાખલ-ખારીજ (મ્યુટેશન) ન થાય ત્યાં સુધી સોદો અધૂરો માનવામાં આવે છે. તેથી વકીલ મારફતે તમામ કાગળો ચકાસ્યા વિના અને કલેક્ટરનું NOC જોયા વિના એડવાન્સ રકમ આપવી જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
