સુપ્રીમ કોર્ટે IPC કલમ 294 અંગે મહત્વનો ચુકાદો આપતા જણાવ્યું છે કે, માત્ર અપશબ્દો કે ગાળોનો ઉપયોગ એટલે કાયદાની દ્રષ્ટિએ અશ્લીલતા નથી, આ માટે અશ્લીલ કૃત્ય કે ભાષાનું જાહેરસ્થળે હોવું અનિવાર્ય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ 294 હેઠળ અશ્લીલતા અને અપમાનજનક ભાષા વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરતો એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે જણાવ્યું છે કે માત્ર અપશબ્દો બોલવા કે ગાળો આપવી એટલે જ અશ્લીલતા નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
અશ્લીલતાની વ્યાખ્યા: કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કલમ 294 હેઠળ ગુનો ત્યારે જ બને છે જ્યારે કરવામાં આવેલું કૃત્ય કે ભાષા ‘અશ્લીલ’ હોય અને તે જાહેરમાં કરવામાં આવ્યું હોય. માત્ર ગુસ્સામાં કે ઝઘડા દરમિયાન વપરાયેલા અપશબ્દો કે ગાળોને હંમેશા કાયદાકીય દ્રષ્ટિએ ‘અશ્લીલ’ ગણી શકાય નહીં.
જાહેર સ્થળની મર્યાદા: કલમ 294 ના અમલીકરણ માટે ઘટના જાહેરમાં બની હોય અને તેનાથી આસપાસના લોકો પર ખરાબ અસર પડી હોય તે સાબિત કરવું જરૂરી છે.
અપશબ્દો વિરુદ્ધ અશ્લીલતા: ન્યાયાધીશોએ નોંધ્યું હતું કે અપમાનજનક ભાષા (Abusive Language) અને અશ્લીલ ભાષા (Obscene Language) વચ્ચે પાતળી પણ મહત્વની ભેદરેખા છે. દરેક અપશબ્દ અશ્લીલ કૃત્ય નથી હોતું.
આ ચુકાદાનું મહત્વ:
આ નિર્ણય બાદ હવે નીચલી અદાલતો અને પોલીસ માટે સ્પષ્ટતા આવી છે. ઘણીવાર સામાન્ય ઝઘડાઓમાં ગાળો બોલવા બદલ પોલીસ કલમ 294 હેઠળ કેસ દાખલ કરતી હોય છે, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટના આ અવલોકનથી હવે આવા કેસોમાં કાયદાકીય તપાસ વધુ તાર્કિક બનશે. કોર્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું છે કે કાયદાનો ઉપયોગ લોકોની સ્વતંત્રતાને દબાવવા કે નજીવી બાબતોમાં ખોટી રીતે ન થવો જોઈએ.
