ગુજરાત હાઈકોર્ટે NRI પતિને વીડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા છૂટાછેડાની પ્રક્રિયામાં હાજર રહેવાની મંજૂરી આપી છે. ટેકનોલોજી ન્યાયમાં અવરોધ નહીં પણ મદદરૂપ બનવી જોઈએ તેવો મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે.
અમદાવાદ, ગુરૂવાર
ગુજરાત હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં એક ખૂબ જ મહત્વનો અને પ્રગતિશીલ ચુકાદો આપ્યો છે. વિદેશમાં વસતા ભારતીયો (NRI) માટે છૂટાછેડાની પ્રક્રિયા હવે વધુ સરળ બનશે. હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પરસ્પર સંમતિથી લેવામાં આવતા છૂટાછેડાના કેસોમાં હવે પતિએ રૂબરૂ હાજર રહેવાની જરૂર નથી, તેઓ વીડિયો કોન્ફરન્સ (VC) દ્વારા પણ પોતાની હાજરી નોંધાવી શકશે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
આ કેસની વિગત એવી છે કે, એક દંપતીએ એપ્રિલ 2024માં લગ્ન કર્યા હતા. જોકે, નસીબજોગે તેમનું લગ્નજીવન લાંબુ ચાલ્યું નહીં અને માત્ર 6 દિવસ સાથે રહ્યા બાદ બંને વચ્ચે વૈવાહિક તકરારો શરૂ થઈ હતી. અંતે બંનેએ પરસ્પર સંમતિથી છૂટા પડવાનો નિર્ણય લીધો અને ફેમિલી કોર્ટમાં છૂટાછેડાની અરજી કરી.
આ દરમિયાન પતિ ઓસ્ટ્રેલિયા જતો રહ્યો હતો. જ્યારે ફેમિલી કોર્ટમાં સુનાવણી હાથ ધરાઈ ત્યારે કોર્ટે પતિની ફિઝિકલ હાજરીનો આગ્રહ રાખ્યો હતો અને વીડિયો કોન્ફરન્સથી હાજર રહેવાની વિનંતી ફગાવી દીધી હતી. ફેમિલી કોર્ટના આ કડક વલણને દંપતીએ ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યું હતું.
હાઈકોર્ટે ફેમિલી કોર્ટના વલણને વધુ પડતું ટેકનિકલ ગણાવ્યું
જસ્ટિસ જે.સી.દોશીએ આ મામલે સુનાવણી કરતા ફેમિલી કોર્ટના વલણની આકરી ટીકા કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ટેકનોલોજી ખરેખર ન્યાય આપવાની પ્રક્રિયામાં મદદરૂપ થવી જોઈએ, નહીં કે તેમાં અવરોધ ઊભો કરે. હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે જ્યારે બંને પક્ષો છૂટાછેડા માટે રાજી હોય, ત્યારે પ્રક્રિયાગત કઠોરતા બિનજરૂરી મુશ્કેલીઓ વધારે છે.
કોર્ટે વધુમાં ઉમેર્યું કે, “પ્રક્રિયાગત અવરોધો વાસ્તવિક ન્યાયના માર્ગમાં ન આવવા જોઈએ. ફેમિલી કોર્ટનો રૂબરૂ હાજર રહેવાનો નિર્દેશ રદબાતલ કરવા પાત્ર છે.”
હાઈકોર્ટે જારી કરેલી મહત્વની માર્ગદર્શિકા:
ગુજરાત હાઈકોર્ટે NRI પતિને રાહત આપતા નીચે મુજબના આદેશો જારી કર્યા છે:
વીડિયો કોન્ફરન્સની મંજૂરી: NRI પતિ પોતાના સ્થાનેથી પોર્ટેબલ ડિવાઇસ (મોબાઇલ કે લેપટોપ) દ્વારા વીડિયો કોન્ફરન્સથી કોર્ટમાં જોડાઈ શકશે.
કોર્ટ નક્કી કરશે સમય: ફેમિલી કોર્ટે વીડિયો કોન્ફરન્સ માટે તારીખ અને સમય નક્કી કરવાનો રહેશે અને તેની લિંક અરજદારના ઈમેલ આઈડી પર મોકલવાની રહેશે.
ઓળખની ચકાસણી: જો પત્નીને પતિની ઓળખ બાબતે કોઈ શંકા હોય, તો પતિએ ભારત સરકાર દ્વારા માન્ય ઓળખપત્ર (Passport અથવા Aadhaar) ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમથી રજૂ કરવાનું રહેશે.
દ્રશ્યમાન હાજરી: સુનાવણી દરમિયાન પતિએ ફેમિલી કોર્ટ સમક્ષ સ્પષ્ટ રીતે દ્રશ્યમાન (Visual) અને શ્રાવ્ય (Audio) રહેવું પડશે.
ગુજરાત હાઈકોર્ટના આ ચુકાદાથી વિદેશમાં રહેતા હજારો ભારતીયોને મોટી રાહત મળશે. આ નિર્ણય સાબિત કરે છે કે બદલાતા સમય સાથે ન્યાયતંત્ર પણ ડિજિટલ માધ્યમોને અપનાવીને સામાન્ય નાગરિકોની મુશ્કેલીઓ ઓછી કરવા માટે તૈયાર છે. હવે છૂટાછેડા જેવી કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓ માટે વિદેશથી ભારત ધક્કા ખાવાની જરૂરિયાત ઘણી ઓછી થઈ જશે.
