પુલવામા આતંકી હુમલા બાદ ભારત-પાકિસ્તાનના વ્યાપારી સંબંધો વધુ ખરાબ થઈ ગયા. ત્યારબાદ ભારતે પાકિસ્તાનથી આયાત કરાતી તમામ વસ્તુઓ પર આયાત શુલ્ક વધારીને 200 ટકા કરી દીધું.
નવી દિલ્હી, સોમવાર
પુલવામા આતંકી હુમલા બાદ ભારતે પાકિસ્તાન સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે, જેની અસર હવે પાકિસ્તાન પર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. ભારતે પાકિસ્તાની માલસામાન લઈ જતાં જહાજોને ભારતીય બંદરો પર લંગર નાખવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ એક પગલાથી સમગ્ર પાકિસ્તાનમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે.
ભારતીય બંદરો પર પ્રતિબંધ
ભારત દ્વારા ભારતીય બંદરોનો ઉપયોગ કરવા પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધને કારણે પાકિસ્તાનની માલવાહકતા (ફ્રેઇટ કોસ્ટ)માં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. એટલું જ નહીં, સામાન પહોંચવામાં પણ ઘણો વિલંબ થઈ રહ્યો છે. આના પરિણામે પાકિસ્તાનમાં આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની અછત અને મોંઘવારીમાં ઝડપી વધારો થયો છે. પાકિસ્તાની જનતા, જે પહેલાથી જ આર્થિક તંગીનો સામનો કરી રહી હતી, તે હવે વધુ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગઈ છે.
એક અહેવાલ મુજબ પાકિસ્તાની આયાતકારોએ જણાવ્યું છે કે ભારતીય પ્રતિબંધને કારણે માલવાહકતાનો સમય અને શુલ્ક વધી ગયો છે. કરાચી ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીના પ્રમુખ જાવેદ બિલવાનીએ જણાવ્યું કે, ભારતના આ પગલાને કારણે મોટા માલવાહક જહાજો પાકિસ્તાન આવી રહ્યા નથી, જેનાથી ઇમ્પોર્ટમાં 30થી 50 દિવસનો વિલંબ થઈ રહ્યો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, આયાતકારો હવે નાના જહાજો (ફીડર વેસલ્સ) પર આધાર રાખી રહ્યા છે, જેનાથી કોસ્ટ વધી જાય છે. નિકાસકારોએ પણ ભારતે પ્રતિબંધ લગાવ્યા બાદ માલવાહકતા અને વીમા કોસ્ટમાં વૃદ્ધિની જાણ કરી છે.
પુલવામા હુમલા બાદ સ્થિતિ વણસી
પુલવામા આતંકી હુમલા બાદ ભારત-પાકિસ્તાનના વ્યાપારી સંબંધો વધુ ખરાબ થઈ ગયા. ત્યારબાદ ભારતે પાકિસ્તાનથી આયાત કરાતી તમામ વસ્તુઓ પર આયાત શુલ્ક વધારીને 200 ટકા કરી દીધું. પાકિસ્તાન અને ભારત વચ્ચેના ઔપચારિક વ્યાપારી સંબંધો 2019 થી સ્થિર બનેલા છે અને દ્વિપક્ષીય વેપાર 2018માં $2.41 બિલિયનથી ઘટીને 2024માં $1.2 બિલિયન રહ્યો છે. ભારતમાં પાકિસ્તાનની નિકાસ 2019માં $54.75 મિલિયનથી ઘટીને 2024માં માત્ર $4,80,000 રહી ગઈ છે.
ભારતીય બંદરો પર જહાજોને લંગર નાખવાની મનાઈ
પુલવામા આતંકી હુમલા બાદ પાકિસ્તાની માલસામાન લઈ જતાં જહાજોને ભારતના બંદરો પર લંગર નાખવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ભારતે લંગર નાખવાથી રોક લગાવી છે. આના કારણે માલવાહકતા શુલ્ક અને પરિવહન સમયમાં વધારો થયો છે. પહેલગામ આતંકી હુમલા બાદ, ભારતે પાકિસ્તાનથી આવતા અથવા નિકાસ થતા માલના પ્રત્યક્ષ અથવા પરોક્ષ આયાત અથવા પરિવહન પર 2 મે, 2025 થી અસરકારક વ્યાપક પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
નિકાસ પર અસર નહિવત હોવાનો પાકિસ્તાનનો દાવો
પાકિસ્તાનના નિકાસકારોનું કહેવું છે કે ભારતના પ્રતિબંધની નિકાસ પર કુલ મળીને અસર ન્યૂનતમ રહી છે. કાપડ ક્ષેત્રના નિકાસકાર આમિર અઝીઝે જણાવ્યું કે, નિકાસ પર કોઈ ખાસ અસર થઈ નથી, વીમા કોસ્ટમાં વૃદ્ધિને બાદ કરતાં. માલવાહકતા શુલ્કમાં વૃદ્ધિ પહેલાથી જ થઈ ચૂકી હતી. સમાચાર પત્ર મુજબ, પાકિસ્તાનના નિકાસ મૂલ્યવર્ધન માટે આયાત કરાયેલા કાચા માલ પર ખૂબ આધાર રાખે છે. સરકાર વિદેશી મુદ્રા બચાવવા માટે ઇમ્પોર્ટ પર કડક નિયંત્રણો જાળવી રાખે છે, તેથી સપ્લાય ચેઇન્સમાં કોઈપણ વિક્ષેપની વ્યાપક આર્થિક અસર થાય છે.
