ક્લાઇમેટ ચેન્જને કારણે વધી શકે છે દુનિયાભરમાં તબાહી, રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારા ખુલાસા, સંશોધકોએ આર્ગન રેડિયોએક્ટિવ ડેકે અને મેગ્મા ક્રિસ્ટલ્સનું વિશ્લેષણ કરીને આ ક્ષેત્રની જ્વાળામુખી પ્રવૃત્તિઓનો સમય નક્કી કર્યો. આનાથી જાણવા મળ્યું કે બરફ પીગળ્યા પછી વિસ્ફોટોની તીવ્રતા અને આવર્તન વધી ગઈ.
અમદાવાદ, શુક્રવાર
જળવાયુ પરિવર્તનના કારણે પીગળી રહેલા ગ્લેશિયર માત્ર દરિયાની સપાટી જ નથી વધારી રહ્યા, પરંતુ દુનિયાભરમાં જ્વાળામુખી વિસ્ફોટોને વધુ વિનાશકારી બનાવી શકે છે. એક નવા અભ્યાસ મુજબ, ગ્લેશિયર પીગળવાથી જ્વાળામુખી વધુ વાર અને વધુ વિસ્ફોટક રીતે ફાટી શકે છે, જે ક્લાઇમેટ ચેન્જને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે. આ સંશોધન 8 જુલાઈ 2025 ના રોજ પ્રાગમાં આયોજિત ગોલ્ડશ્મિટ કોન્ફરન્સ 2025માં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
ગ્લેશિયર અને જ્વાળામુખી વચ્ચેનો સંબંધ
વિશ્વભરમાં 245 સક્રિય જ્વાળામુખી ગ્લેશિયરો નીચે અથવા તેમના 5 કિલોમીટરના દાયરામાં આવેલા છે. આમાં એન્ટાર્કટિકા, રશિયા, ન્યુઝીલેન્ડ અને ઉત્તર અમેરિકા જેવા પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. સંશોધકોએ દક્ષિણ ચિલીના છ જ્વાળામુખીઓ, ખાસ કરીને મોચો-ચોશુએન્કો જ્વાળામુખીનો અભ્યાસ કર્યો અને જાણવા મળ્યું કે ગ્લેશિયર પીગળવાથી આ જ્વાળામુખીઓની પ્રવૃત્તિ વધી શકે છે.
વિસ્કોન્સિન-મેડિસન યુનિવર્સિટીના સંશોધક અને આ અધ્યયનના મુખ્ય લેખક પાબ્લો મોરેનો યેગરે જણાવ્યું કે, “ગ્લેશિયર જ્વાળામુખીના વિસ્ફોટોની માત્રાને દબાવી રાખે છે. પરંતુ જેમ જેમ ક્લાઇમેટ ચેન્જને કારણે ગ્લેશિયર પીગળી રહ્યા છે, અમારા સંશોધન દર્શાવે છે કે આ જ્વાળામુખી વધુ વાર અને વધુ વિસ્ફોટક રીતે ફાટી શકે છે.”
ગ્લેશિયરોનું પીગળવું જ્વાળામુખીને કેવી રીતે અસર કરે છે?
ગ્લેશિયરોનું ભારે વજન પૃથ્વીની સપાટી અને તેની નીચેના મેગ્મા સ્તરો પર દબાણ નાખે છે. આ દબાણ જ્વાળામુખી પ્રવૃત્તિઓને નિયંત્રિત રાખે છે. પરંતુ જ્યારે ગ્લેશિયર પીગળે છે, ત્યારે આ દબાણ ઓછું થઈ જાય છે, જેનાથી મેગ્મા અને ગેસ ફેલાવા લાગે છે. આનાથી જ્વાળામુખીની નીચે દબાણ વધે છે, જે વિસ્ફોટક વિસ્ફોટોનું કારણ બની શકે છે.
આઈસલેન્ડનું ઉદાહરણ
આઈસલેન્ડમાં આ પ્રક્રિયા પહેલાથી જ જોવા મળી છે. લગભગ 10,000 વર્ષ પહેલા છેલ્લા હિમયુગના અંતમાં, જ્યારે ગ્લેશિયર પીગળ્યા, ત્યારે આઈસલેન્ડના જ્વાળામુખીઓમાં વિસ્ફોટોની સંખ્યા 30 થી 50 ગણી વધી ગઈ હતી. આ આઈસલેન્ડની ભૌગોલિક સંરચનાને કારણે થયું, જે ઉત્તર અમેરિકન અને યુરેશિયન ટેક્ટોનિક પ્લેટો વચ્ચે આવેલું છે.
ચિલીમાં સંશોધન: મોચો-ચોશુએન્કો જ્વાળામુખી
સંશોધકોએ દક્ષિણ ચિલીના પાટાગોનિયન આઈસ શીટના પીગળવા અને ત્યાંના જ્વાળામુખીઓની પ્રવૃત્તિઓનો અભ્યાસ કર્યો. 26,000 થી 18,000 વર્ષ પહેલા, જ્યારે હિમયુગ તેની ટોચ પર હતું, ત્યારે જાડી બરફની ચાદરોએ જ્વાળામુખી વિસ્ફોટોને દબાવી રાખ્યા હતા. આ દરમિયાન મેગ્મા અને ગેસ પૃથ્વીની નીચે જમા થઈ રહ્યા હતા. જ્યારે બરફ પીગળી, ત્યારે આ દબાણ અચાનક રિલીઝ થયું, જેના પરિણામે મોચો-ચોશુએન્કો જ્વાળામુખીનું નિર્માણ થયું.
