અમેરિકાએ જાહેર કરેલા નવા નકશામાં PoK ને ભારતનો અભિન્ન હિસ્સો ગણાવતા પાકિસ્તાનના હોશ ઉડી ગયા છે. ભારત-અમેરિકા ટ્રેડ ડીલ વચ્ચે આવેલો આ નકશો શું સંકેત આપે છે? જાણો વિગતવાર આ અહેવાલમાં.
નવી દિલ્હી, શનિવાર
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો દિવસેને દિવસે મજબૂત બની રહ્યા છે, અને તેનું તાજેતરનું ઉદાહરણ એક એવી ઘટના છે જેનાથી પાકિસ્તાનની સરકાર અને સેનાના વડાઓની ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ છે. અમેરિકા તરફથી એક એવો નકશો જાહેર કરવામાં આવ્યો છે જે જોઈને પાકિસ્તાની વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફ અને આર્મી ચીફ આસિમ મુનીર ચોક્કસપણે અકળાઈ ગયા હશે.
વાત જાણે એમ છે કે, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર સંબંધિત એક સમજૂતી થઈ છે, જેની માહિતી આપતી વખતે અમેરિકાએ જે નકશો વાપર્યો છે તેમાં પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)ને ભારતનો જ ભાગ ગણાવ્યો છે.
નકશામાં એવું તો શું છે?
અમેરિકાના ‘ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ ઓફિસ’ (USTR) દ્વારા ભારત સાથેના નવા વચગાળાના વેપાર કરાર અંગે એક અપડેટ આપવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન તેમણે ભારતનો એક નકશો પણ શેર કર્યો. સામાન્ય રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય નકશાઓમાં જમ્મુ-કાશ્મીરના અમુક ભાગને વિવાદિત અથવા PoK તરીકે અલગ રંગ કે લાઈનથી દર્શાવવામાં આવતો હોય છે.
પરંતુ, આ વખતે USTR દ્વારા જાહેર કરાયેલા નકશામાં આખા કાશ્મીરને ભારતનો જ હિસ્સો બતાવવામાં આવ્યો છે. આ નકશામાં કોઈ પણ પ્રકારની ‘લાઈન ઓફ કંટ્રોલ’ (LoC) કે બોર્ડર લાઈન નથી, મતલબ કે અમેરિકાએ સ્પષ્ટપણે સ્વીકારી લીધું છે કે PoK અને ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્થાન ભારતનું જ અભિન્ન અંગ છે.
વેપાર સમજૂતી અને અમેરિકાનો ઈશારો
હકીકતમાં, આ આખી વાત ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વ્યાપારિક કરાર સાથે જોડાયેલી છે. USTR એ પોતાની પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, આ નવી ડીલથી અમેરિકન ખેડૂતો અને ઉત્પાદકો માટે ભારતના દરવાજા ખુલશે. હવે ભારતમાં અમેરિકાથી આવતા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ (જેમ કે બદામ, અખરોટ), લાલ જુવાર, દારૂ બનાવવામાં વપરાતા ગ્રેન્સ અને પ્રોસેસ્ડ ફળોનું વેચાણ સરળ બનશે.
આ પોસ્ટનો મુખ્ય હેતુ તો વેપાર વધારવાનો હતો, પરંતુ તેમાં મુકાયેલા નકશાએ આખી દુનિયાનું, ખાસ કરીને પાકિસ્તાનનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. આ નકશો માત્ર એક ચિત્ર નથી, પણ અમેરિકાની બદલાતી કૂટનીતિનો મોટો પુરાવો છે.
ભારત માટે આ કેમ મહત્વનું છે?
ભારત વર્ષોથી આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર કહેતું આવ્યું છે કે PoK પર પાકિસ્તાનનો ગેરકાયદેસર કબજો છે અને તે ભારતનો જ ભાગ છે. હવે જ્યારે અમેરિકા જેવી મહાસત્તા પોતાના સત્તાવાર કામકાજમાં આવા નકશાનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે તેના ઘણા અર્થ નીકળે છે.
અમેરિકાનું સમર્થન: આ દર્શાવે છે કે કાશ્મીર મુદ્દે અમેરિકા હવે તટસ્થ રહેવાને બદલે ભારતની વાત સાથે સહમત થઈ રહ્યું છે.
પાકિસ્તાન પર દબાણ: આ ઘટના પાકિસ્તાન માટે એક મોટો કૂટનીતિક ઝટકો છે.
મજબૂત સંબંધો: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો માત્ર વેપાર પૂરતા મર્યાદિત નથી, પણ વ્યૂહાત્મક રીતે પણ ગાઢ બની રહ્યા છે.
તાજેતરમાં થયેલી આ ટ્રેડ ડીલમાં બંને દેશોએ ટેરિફ (ટેક્સ) ઘટાડવા અને વેપાર વધારવા માટેનું ફ્રેમવર્ક તૈયાર કર્યું છે. પરંતુ આ નકશાએ સાબિત કરી દીધું છે કે અમેરિકા હવે ભારતની સંપ્રભુતા (Sovereignty) અને ભૌગોલિક અખંડિતતાને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપી રહ્યું છે.
