ઈઝરાયલે સોમાલીલેન્ડને સ્વતંત્ર દેશ તરીકે માન્યતા આપતા 21 મુસ્લિમ દેશો લાલઘૂમ થયા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ આ મામલે નેતન્યાહૂને ઝટકો આપ્યો છે. વાંચો આ વિવાદ પાછળનું અસલી કારણ.
નવી દિલ્હી, સોમવાર
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) ના રાજકારણમાં હાલમાં જોરદાર ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ એક એવો નિર્ણય લીધો છે, જેનાથી દુનિયાના 21 મુસ્લિમ દેશોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. ઈઝરાયલે 26 ડિસેમ્બર ના રોજ આફ્રિકાના હોર્ન પ્રદેશમાં આવેલા ‘સોમાલીલેન્ડ’ (Somaliland) ને સત્તાવાર રીતે એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર તરીકે માન્યતા આપી દીધી છે. આ સાથે જ ઈઝરાયલ આવું કરનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બની ગયો છે.
શા માટે થઈ રહ્યો છે આટલો મોટો વિરોધ?
ઐતિહાસિક રીતે જોઈએ તો, સોમાલીલેન્ડ વર્ષ 1991માં સોમાલિયાથી અલગ થયું હતું. જોકે, સોમાલિયા આજે પણ આ પ્રદેશને પોતાનો જ એક ભાગ માને છે. ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન નેતન્યાહૂ અને સોમાલીલેન્ડના પ્રમુખ અબ્દિરહમાન મોહમ્મદ અબ્દુલ્લાહી વચ્ચે થયેલા આ કરારને સોમાલિયાની સાર્વભૌમત્વ પરના હુમલા તરીકે જોવામાં આવે છે. આ કારણે જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિવાદનો મધપૂડો છંછેડાયો છે.
21 મુસ્લિમ દેશોએ બનાવ્યો મોરચો
ઈઝરાયલના આ સાહસિક પરંતુ વિવાદાસ્પદ પગલા સામે મુસ્લિમ દેશોના સંગઠનોએ મોરચો ખોલ્યો છે. ઈસ્લામિક સહકાર સંગઠન (OIC) અને આરબ લીગે આ નિર્ણયની આકરા શબ્દોમાં નિંદા કરી છે. વિરોધ કરનારા દેશોમાં પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબિયા, ઈરાન, તૂર્કિયે, ઈજિપ્ત અને કતાર જેવા પ્રભાવશાળી દેશોનો સમાવેશ થાય છે.
મુસ્લિમ દેશોએ આ 5 મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ઈઝરાયલને ઘેર્યું છે:
શાંતિને જોખમ: આ નિર્ણયથી રાતા સાગર અને આફ્રિકાના વિસ્તારોમાં અસ્થિરતા વધવાની આશંકા છે.
કાયદાનું ઉલ્લંઘન: તેને UN ચાર્ટર અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ વિરુદ્ધનું પગલું ગણાવ્યું છે.
અખંડિતતાનો ભંગ: સોમાલિયાની પ્રાદેશિક અખંડિતતા પર આ સીધો પ્રહાર છે.
સોમાલિયાને ટેકો: તમામ 21 દેશોએ એકસૂરે સોમાલિયાની એકતાનું સમર્થન કર્યું છે.
વિસ્તરણવાદી નીતિ: આ નિર્ણયને ઈઝરાયલની વિસ્તાર વધારવાની માનસિકતા ગણાવી છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ઈઝરાયલને ઝટકો
સૌથી વધુ ચોંકાવનારી વાત એ છે કે, ઈઝરાયલના અતૂટ મિત્ર ગણાતા અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ આ મામલે નેતન્યાહૂનો સાથ આપ્યો નથી. જ્યારે ટ્રમ્પને પૂછવામાં આવ્યું કે શું અમેરિકા પણ સોમાલીલેન્ડને માન્યતા આપશે? ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટ નકાર ભણતા કહ્યું કે, “અમે આવી કોઈ યોજના ધરાવતા નથી. શું કોઈ ખરેખર જાણે છે કે સોમાલીલેન્ડ શું છે?” ટ્રમ્પના આ નિવેદનને ઈઝરાયલ માટે મોટા આંચકા સમાન માનવામાં આવે છે.
ઈઝરાયલના આ એક નિર્ણયથી આફ્રિકા અને મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં નવા રાજકીય સમીકરણો રચાઈ રહ્યા છે. એક તરફ ઈઝરાયલ પોતાની કૂટનીતિક પકડ મજબૂત કરવા માંગે છે, તો બીજી તરફ મુસ્લિમ દેશોમાં ફરી એકવાર ઈઝરાયલ વિરોધી લાગણી પ્રબળ બની છે. આગામી સમયમાં આની અસર ઈઝરાયલ-હમાસ યુદ્ધ અને અન્ય પ્રાદેશિક સંબંધો પર કેવી પડશે, તે જોવું રહ્યું.
