ગુજરાતે ભીંડાના ઉત્પાદન અને વાવેતરમાં દેશભરમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. વર્ષ 2023-24 માં 11.68 લાખ ટન ઉત્પાદન સાથે ગુજરાતે કૃષિ ક્ષેત્રે નવો ઈતિહાસ રચ્યો છે.
ગાંધીનગર, મંગળવાર
ગુજરાતના ખેડૂતોએ ફરી એકવાર પોતાની મહેનત અને આધુનિક ખેતી પદ્ધતિના જોરે દેશભરમાં ડંકો વગાડ્યો છે. રાજ્ય સરકારના બાગાયતી નિયામક દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવા આંકડાઓ મુજબ, ભીંડાના વાવેતર અને કુલ ઉત્પાદન એમ બંને બાબતોમાં ગુજરાત ભારતનું અગ્રેસર રાજ્ય બન્યું છે. બાગાયતી ક્ષેત્ર હવે ગુજરાતના કૃષિ અર્થતંત્ર માટે ગ્રોથ એન્જિન સાબિત થઈ રહ્યું છે.
ભીંડાના ઉત્પાદનમાં ગુજરાતની હરણફાળ
વર્ષ 2023-24 ના ડેટા મુજબ, ગુજરાતમાં આશરે 93,955 હેક્ટર જમીનમાં ભીંડાનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું હતું. આ વાવેતરના પરિણામે 11.68 લાખ ટન જેટલું રેકોર્ડબ્રેક ઉત્પાદન થયું છે. આ સફળતા પાછળ ખેડૂતોની કુશળતા અને સરકારની પ્રોત્સાહક નીતિઓનો મોટો ફાળો રહ્યો છે.
સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છનું વિશેષ પ્રદાન
ગુજરાતની આ સિદ્ધિમાં સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના પ્રદેશે સિંહફાળો આપ્યો છે. આ વિસ્તારની વિશેષતા નીચે મુજબ છે:
રાજ્યના કુલ ભીંડા વાવેતર વિસ્તારમાં સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છનો હિસ્સો 15 ટકા છે.
કુલ ઉત્પાદનમાં આ પ્રદેશ લગભગ 13 ટકા ભાગીદારી ધરાવે છે.
વર્ષ 2024-25 ના આંકડા મુજબ, આ વિસ્તારના 12 જિલ્લાઓમાં 14,000 હેક્ટરમાં ખેતી થઈ અને 1.5 લાખ ટન ઉત્પાદન મળ્યું.
સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં પ્રતિ હેક્ટર 20.60 મેટ્રિક ટનની ઉત્પાદકતા નોંધાઈ છે, જે ખેડૂતોની કાર્યક્ષમતા દર્શાવે છે.
શાકભાજી ઉત્પાદનમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગુજરાતનું સ્થાન
માત્ર ભીંડા જ નહીં, પરંતુ એકંદર શાકભાજીના ઉત્પાદનમાં પણ ગુજરાતની ભાગીદારી નોંધપાત્ર વધી છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે શાકભાજીના કુલ ઉત્પાદનમાં ગુજરાત 7.66 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. હાલમાં ગુજરાતના કુલ ખેતી લાયક વિસ્તારના 20 ટકા ભાગમાં બાગાયતી પાકો લેવામાં આવે છે, જેનાથી ખેડૂતોની આવકમાં પણ ધરખમ વધારો થયો છે.
સરકારી યોજનાઓ બની આશીર્વાદરૂપ
ખેડૂતોને આધુનિક ખેતી તરફ વાળવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની અનેક યોજનાઓ કામ કરી રહી છે. MIDH (સંકલિત બાગાયતી વિકાસ મિશન) અને રાષ્ટ્રીય બાગાયતી મિશન દ્વારા ખેડૂતોને આર્થિક સહાય મળે છે. હાઈ-ટેક બાગાયતી, પોલીહાઉસ, અને કોલ્ડ-ચેઈન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવા માટે મોટી સબસિડી આપવામાં આવે છે. પેકહાઉસ જેવી સુવિધાઓને કારણે બજાર સાથે સીધું જોડાણ શક્ય બન્યું છે.
ગુજરાતનું બાગાયતી ક્ષેત્ર આજે માત્ર સ્થાનિક જ નહીં પણ વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવા તૈયાર છે. સરકારની ખેડૂતલક્ષી નીતિઓ અને ખેડૂતોના નવા પ્રયોગોને કારણે આગામી સમયમાં ગુજરાત કૃષિ ક્ષેત્રે નવા શિખરો સર કરશે એમાં કોઈ શંકા નથી.
