ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ (BCCI) વિશ્વમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે તેમાં કોઈ શંકા નથી. BCCI માત્ર સૌથી ધનિક ક્રિકેટ બોર્ડ જ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ક્રિકેટ અર્થતંત્રમાં એક સુપરપાવર પણ છે
નવી દિલ્હી,શુક્રવાર: ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ (BCCI) વિશ્વમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે તેમાં કોઈ શંકા નથી. BCCI માત્ર સૌથી ધનિક ક્રિકેટ બોર્ડ જ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ક્રિકેટ અર્થતંત્રમાં એક સુપરપાવર પણ છે. તેનું સૌથી મોટું કારણ ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ છે, જે આજે BCCI માટે આવકનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે. આનો પુરાવો નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં BCCIની રેકોર્ડબ્રેક કમાણી છે. ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડે આ સમયગાળા દરમિયાન 9741 કરોડ રૂપિયાની કમાણી કરી હતી.
BCCIની કુલ કમાણીમાંથી, IPL એ એકલા 5761 કરોડ રૂપિયાની આવક કરી હતી. એટલે કે, કુલ કમાણીનો લગભગ 60 ટકા હિસ્સો ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગમાંથી આવ્યો હતો. આ આંકડા એક કંપની Redifusion દ્વારા શેર કરવામાં આવ્યા છે. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે IPL BCCIના નાણાકીય મોડેલનો આધાર બની ગયો છે.2007 માં BCCI એ IPL શરૂ કર્યું ત્યારે, કોઈએ વિચાર્યું ન હતું કે આ ટુર્નામેન્ટ આટલી મોટી બ્રાન્ડ બનશે. આજે તેના મીડિયા અધિકારો કરોડોમાં વેચાય છે અને દરેક સિઝન સાથે તેની કમાણી ખૂબ વધી રહી છે.
બીસીસીઆઈએ નોન-મીડિયા રાઈટ્સથી 361 કરોડ કમાયા
આઈપીએલ ઉપરાંત, બીસીસીઆઈએ નોન-આઈપીએલ મીડિયા રાઈટ્સથી 361 કરોડ કમાયા. મહિલા પ્રીમિયર લીગ (WPL) અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાઈટ્સ જેવી નવી મિલકતોએ પણ બોર્ડની કમાણીમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવાનું શરૂ કર્યું છે. બીસીસીઆઈ પાસે હવે 30 હજાર કરોડનો અનામત છે, જેમાંથી બોર્ડને દર વર્ષે વ્યાજ તરીકે લગભગ 1000 કરોડ રૂપિયા મળે છે. રેડિફ્યુઝન ચીફ સંદીપ ગોયલના જણાવ્યા અનુસાર, ‘જો બીસીસીઆઈ ઇચ્છે તો, તે રણજી ટ્રોફી, દુલીપ ટ્રોફી અથવા સીકે નાયડુ ટ્રોફી જેવા પરંપરાગત ફોર્મેટને કોમર્શિયલ બનાવી શકે છે અને નોન-આઈપીએલ આવક વધારી શકે છે.’બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ લોયડ મેથિયાસ કહે છે, ‘આઈપીએલ ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ માટે સોનાનો હંસ બની ગયું છે. તે માત્ર નફો જ નહીં, પરંતુ રણજી જેવી સ્થાનિક ટુર્નામેન્ટના ખેલાડીઓને એક મોટું પ્લેટફોર્મ પણ આપે છે.’
આઈસીસી હવે બીસીસીઆઈ પર પણ નિર્ભર છે
બીસીસીઆઈનું વર્ચસ્વ વૈશ્વિક સ્તરે પણ જળવાઈ રહ્યું છે. આઈસીસીના ભંડોળનો મોટો ભાગ હવે બીસીસીઆઈમાંથી આવે છે. બ્રાન્ડ ફાઇનાન્સ ઇન્ડિયાના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અજીમોન ફ્રાન્સિસ કહે છે કે, ‘ICC હવે આવકમાં વધારો કરી રહ્યું નથી, પરંતુ BCCI પર આધાર રાખવો પડશે.’ આ વર્ષે IPL દરમિયાન ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ પર લશ્કરી તણાવને કારણે ટુર્નામેન્ટ થોડા સમય માટે બંધ કરવામાં આવી હોવા છતાં, તેની લોકપ્રિયતા અને નફામાં કોઈ ઘટાડો થયો નથી.એ સ્પષ્ટ છે કે IPLને કારણે BCCI માત્ર ક્રિકેટમાં જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક રમતગમત અર્થતંત્રમાં પણ એક મોટી બ્રાન્ડ બની ગયું છે.
