આ યોજનાને સપોર્ટ કરવા માટે, સરકારે શરૂઆતમાં રૂ. 6,000 કરોડ ફાળવ્યા હતા, જેનો લક્ષ્યાંક કુલ રૂ. 31,400 કરોડનું રોકાણ આકર્ષવાનો હતો.
નવી દિલ્હી, શુક્રવાર
કેન્દ્ર સરકારે ફૂડ પ્રોસેસિંગ સેક્ટરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. તાજેતરમાં, કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે આ સેક્ટરના વિસ્તરણ માટે 1920 કરોડ રૂપિયા જારી કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ ફંડ પ્રધાનમંત્રી કિસાન સંપદા યોજના (PMKSY) હેઠળ આપવામાં આવ્યું છે.
આ યોજના માટે 15મા નાણા પંચના ચક્ર (2021-22 થી 2025-26) દરમિયાન કુલ 6520 કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ વધારાના ફંડનો ઉપયોગ 50 મલ્ટી-પ્રોડક્ટ ફૂડ ઇરેડિયેશન યુનિટ્સ અને 100 ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબ્સ સ્થાપવા માટે કરવામાં આવશે.
ફંડનો ઉપયોગ ક્યાં અને કેવી રીતે થશે?
સરકારે જારી કરેલા 1920 કરોડ રૂપિયામાંથી, લગભગ 1000 કરોડ રૂપિયાનો ઉપયોગ PMKSYની ઘટક યોજનાઓ ICCVAI અને FSQAI હેઠળ 50 મલ્ટી-પ્રોડક્ટ્સ ફૂડ ઇરેડિયેશન યુનિટ્સ અને 100 પ્રયોગશાળાઓ સ્થાપવા માટે થશે.
બાકીના લગભગ 920 કરોડ રૂપિયાનો ઉપયોગ 15મા નાણા પંચના ચક્ર દરમિયાન PMKSYની વિવિધ ઘટક યોજનાઓ હેઠળના પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવા માટે કરવામાં આવશે. ICCVAI અને FSQAI બંને PMKSYની માંગ-આધારિત ઘટક યોજનાઓ છે.
PMKSYનો ઈમ્પેક્ટ અને સફળતા
પ્રધાનમંત્રી કિસાન સંપદા યોજનાની શરૂઆતથી જૂન 2025 સુધી, તેના વિવિધ ઘટકો હેઠળ કુલ 1,601 પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. તેમાંથી 1,133 પ્રોજેક્ટ્સ કાર્યરત છે અથવા પૂર્ણ થઈ ચૂક્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ વાર્ષિક 255.66 લાખ મેટ્રિક ટન (MT)ની પ્રક્રિયા અને જાળવણી ક્ષમતાનું નિર્માણ કરે છે.
જ્યારે આ તમામ પ્રોજેક્ટ્સ પૂરા થશે, ત્યારે અંદાજે રૂ. 21,803.19 કરોડનું રોકાણ આવશે, જેનાથી લગભગ 50.27 લાખ ખેડૂતોને સીધો ફાયદો થશે અને 7.25 લાખથી વધુ પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીનું સર્જન થશે. આ યોજનાએ ખેડૂતોના ઉત્પાદનના વેલ્યુમાં વધારો કરવામાં અને પાક પછીના નુકસાનને ઘટાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
PMKSY: એક સંક્ષિપ્ત પરિચય
આ યોજના પહેલા સંપદા યોજના તરીકે ઓળખાતી હતી. તેને મે 2017માં મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને 23 ઓગસ્ટ, 2017ના રોજ તેનું નામ બદલીને પ્રધાનમંત્રી કિસાન સંપદા યોજના રાખવામાં આવ્યું. આ વ્યાપક યોજના 14મા નાણા પંચની ભલામણો અનુસાર 2016-20ના સમયગાળા માટે તૈયાર કરવામાં આવી હતી.
આ યોજનાને સપોર્ટ કરવા માટે, સરકારે શરૂઆતમાં રૂ. 6,000 કરોડ ફાળવ્યા હતા, જેનો લક્ષ્યાંક કુલ રૂ. 31,400 કરોડનું રોકાણ આકર્ષવાનો હતો. સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સની નિકાસ 5 બિલિયન યુએસ ડોલરથી બમણી થઈને 11 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ ગઈ છે. કૃષિ નિકાસમાં પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સનો હિસ્સો પણ 14 ટકાથી વધીને 24 ટકા થયો છે, જે આ યોજનાની સફળતા દર્શાવે છે.
