જેલના ડિરેક્ટર જનરલ સતીશ ગોલચાએ ગેસ્ટ્સનું વેલકમ કરતાં, કેદીઓના વેલ્ફેર માટે જેલ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહેલી વિવિધ ઇનિશિયેટિવ્ઝ અને જેલમાં શરૂ કરવામાં આવેલી નેચરલ ફાર્મિંગ વિશે ઇન્ફોર્મેશન આપી હતી.
નવી દિલ્હી, ગુરૂવાર
તિહાર જેલ પરિસરમાં ‘એક કદમ પ્રાકૃતિક કૃષિ કી ઓર’ થીમ પર એક સ્પેશિયલ પ્રોગ્રામ યોજાયો હતો. આ કાર્યક્રમમાં રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ પોતાના નેચરલ ફાર્મિંગના અનુભવો શેર કર્યા અને તેનું મહત્વ સમજાવ્યું. દિલ્હી સરકારના ગૃહ, ઉર્જા અને શિક્ષણ મંત્રી આશિષ સૂદ, ગૃહ વિભાગના પ્રિન્સિપાલ સેક્રેટરી એ. અન્બરાસુ, અને જેલના ડિરેક્ટર જનરલ સતીશ ગોલચા સહિતના સિનિયર ઓફિસર્સ આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તિહાર જેલના ફાર્મેબલ લેન્ડ પર નેચરલ ફાર્મિંગ કરવા અને કેદીઓને આ પદ્ધતિની ટ્રેનિંગ આપવાનું સજેશન આપ્યું હતું. આનો હેતુ એ હતો કે જેલમાંથી છૂટ્યા પછી કેદીઓ સમાજમાં રિસ્પેક્ટેબલ લાઇફ જીવી શકે અને એગ્રીકલ્ચર સેક્ટરમાં સેલ્ફ-રિલાયન્ટ બની શકે.
વડાપ્રધાનના આ ક્રિએટિવ અને રિહેબિલિટેશનલ આઈડિયાને ધ્યાનમાં રાખીને, રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ તિહાર જેલમાં જેલ એડમિનિસ્ટ્રેશન અને ઓફિસર્સ સાથે મીટિંગ કરી હતી. તેમણે કેદીઓને નેચરલ ફાર્મિંગથી થતા બેનિફિટ્સ સમજાવ્યા. આ ઉપરાંત, તેમણે નેચરલ ફાર્મિંગનો સાયન્ટિફિક બેઝ, સોઇલ અને એન્વાયરમેન્ટનું પ્રોટેક્શન, હ્યુમન હેલ્થ પર પોઝિટિવ ઇફેક્ટ અને લો-કોસ્ટમાં વધુ પ્રોડક્શન જેવા ઈમ્પોર્ટન્ટ પાસાઓ વિશે ઇન્ફોર્મેશન આપી.
રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ તેમના ઇન્સ્પિરેશનલ સ્પીચમાં કેમિકલ ફાર્મિંગના નેગેટિવ ઇફેક્ટ્સ વિશે વાત કરતાં કહ્યું કે, કેમિકલ ફાર્મિંગ લાંબા ગાળે જમીનની ફર્ટિલિટીને તો નષ્ટ કરે જ છે, પણ હ્યુમન હેલ્થ અને એન્વાયરમેન્ટ માટે પણ ખૂબ હાનિકારક છે. તેમણે કહ્યું કે, કેમિકલ ફર્ટિલાઇઝર્સ અને પેસ્ટીસાઇડ્સનો બેફામ ઉપયોગ જમીનની બાયોલોજિકલ સ્ટ્રક્ચરને ડેમેજ કરે છે, પાણીને પોલ્યુટ કરે છે અને તેનાથી પ્રોડ્યુસ થતા ગ્રેઇન્સમાં ન્યુટ્રિઅન્ટ્સનું પ્રમાણ પણ ઘટાડે છે, જેનાથી આપણા હેલ્થ પર સીરિયસ ઇફેક્ટ થાય છે.
રાજ્યપાલશ્રીએ ઓર્ગેનિક ફાર્મિંગ અને નેચરલ ફાર્મિંગ વચ્ચેનો ફંડામેન્ટલ ડિફરન્સ સમજાવતાં કહ્યું કે, નેચરલ ફાર્મિંગ એ ઝીરો બજેટ, સસ્ટેનેબલ અને ઓલ-ઇન-વન ફાર્મિંગ મેથડ છે, જે ફાર્મરની ઇકોનોમિક ઇન્ડિપેન્ડન્સ એન્સ્યોર કરે છે અને એન્વાયરમેન્ટના કન્ઝર્વેશનમાં પણ હેલ્પ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે, આ પદ્ધતિમાં ગાયના છાણ, ગૌમૂત્ર અને નેચરલ ફર્ટિલાઇઝર જેવા લોકલ રિસોર્સિસનો ઉપયોગ કરીને જમીનની ફર્ટિલિટીને રિવાઇવ કરવામાં આવે છે. નેચરલ ફાર્મિંગમાં કેમિકલ ફર્ટિલાઇઝર્સ અને પેસ્ટીસાઇડ્સની જરૂરિયાત રહેતી નથી, તેથી ફાર્મિંગનો કોસ્ટ ઘણો ઓછો થાય છે. રિઝલ્ટન્ટલી, પ્રોડક્શન હેલ્ધી, ન્યુટ્રિશિયસ અને કમ્પ્લીટલી કેમિકલ-ફ્રી બને છે, જે હ્યુમન હેલ્થ માટે બેનિફિશિયલ છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે, નેચરલ ફાર્મિંગ માત્ર ગ્રાઉન્ડવોટર અને બાયોડાયવર્સિટીનું પ્રોટેક્શન જ નથી કરતી, પરંતુ ફાર્મર્સને એક્સટર્નલ ઇનપુટ્સ અને લોનના બોજમાંથી પણ ફ્રી કરે છે, જેનાથી ફાર્મર્સ સેલ્ફ-રિલાયન્ટ બને છે.
રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ કેદીઓને નેચરલ ફાર્મિંગને માત્ર એગ્રીકલ્ચરલ ટેક્નિક તરીકે નહીં, પરંતુ એન્વાયરમેન્ટલ પ્રોટેક્શન અને નેશન બિલ્ડિંગ માટે એક વિશાળ જન આંદોલન તરીકે ગણવા અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે, આ પદ્ધતિ માત્ર ફાર્મિંગનું ફ્યુચર જ નથી, પરંતુ એક નવી લાઇફસ્ટાઇલનો પાથ પણ ક્લિયર કરે છે.
દિલ્હી સરકારના ગૃહ, ઉર્જા અને શિક્ષણ મંત્રી આશિષ સૂદે ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીના લીડરશિપમાં ચાલી રહેલા નેચરલ ફાર્મિંગના કેમ્પેઇનની પ્રશંસા કરતાં કહ્યું કે, ગુજરાતમાં 9.5 લાખથી વધુ ફાર્મર્સે નેચરલ ફાર્મિંગ અપનાવી છે. તેમણે કહ્યું કે, તિહારમાં શરૂ થયેલી નેચરલ ફાર્મિંગ કેદીઓ માટે માત્ર સેલ્ફ-રિલાયન્સનું મીન્સ નહીં બને, તેનાથી પ્રોડ્યુસ થતી પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ જેલના કિચનમાં પણ થશે અને એક્સ્ટ્રા પ્રોડક્ટ્સનું ‘તિહાર હાટ’ દ્વારા સેલ કરવામાં આવશે.
આ પ્રસંગે મહાનુભાવોએ સેન્ટ્રલ જેલ નંબર 1ની વિઝિટ કરી હતી, જ્યાં કેદીઓની હેલ્પથી નેચરલ ફાર્મિંગ શરૂ કરવામાં આવી રહી છે. મહાનુભાવોએ સેન્ટ્રલ જેલ નંબર 4ની પણ વિઝિટ કરી હતી, જ્યાં તેમને જેલમાં એસ્ટાબ્લિશ આર્ટ ગેલેરી અને જ્યુટ બેગ, LED યુનિટ વગેરે જેવી ઇન-હાઉસ પ્રોડક્શન એક્ટિવિટીઝ વિશે ઇન્ફોર્મેશન આપવામાં આવી હતી.
