ભારત એશિયામાં ઈઝરાયેલનો બીજો સૌથી મોટો અને વૈશ્વિક સ્તરે 9મો સૌથી મોટો ટ્રેડિંગ પાર્ટનર : ઈઝરાયેલથી ભારતમાં મુખ્યત્વે હાઈ-ટેક પ્રોડક્ટ્સ આવે છે.
નવી દિલ્હી, રવિવાર : ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે શરૂ થયેલા ભીષણ યુદ્ધને કારણે સમગ્ર મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ ચરમસીમાએ છે. બંને દેશો એકબીજા પર મિસાઈલોનો વરસાદ કરી રહ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ઉથલપાથલ મચી ગઈ છે. ડિફેન્સ એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે જો આ યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે તો તેની ગંભીર અસર ભારત પર પણ જોવા મળશે, કારણ કે ભારતના બંને દેશો સાથે મજબૂત વેપારી સંબંધો છે.
ક્રૂડ ઓઈલમાં ઉછાળો, પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘા થવાના એંધાણ
ઈઝરાયેલ-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થતાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ બેકાબૂ બન્યા છે. ભાવમાં 11%થી વધુનો જબરદસ્ત ઉછાળો નોંધાયો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ 75.32 ડોલર પ્રતિ બેરલ અને WTI ક્રૂડ ઓઈલ 73.42 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયું છે.
ભારત તેની જરૂરિયાતનું લગભગ 85% ક્રૂડ ઓઈલ ઈમ્પોર્ટ કરે છે. ભલે ભારત ઈરાન પાસેથી સીધું ઓછું તેલ ખરીદે છે, પરંતુ ઈરાન વિશ્વના મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક દેશોમાંનો એક છે. યુદ્ધને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતા ક્રૂડ ઓઈલ હજુ મોંઘું થઈ શકે છે. જો આમ થશે તો ભારતમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ, રાંધણ ગેસ અને એર ટર્બાઇન ફ્યુઅલના ભાવમાં મોટો વધારો નિશ્ચિત છે.
ઈઝરાયેલથી ઈમ્પોર્ટ થતી આ વસ્તુઓ મોંઘી થઈ શકે
ભારત એશિયામાં ઈઝરાયેલનો બીજો સૌથી મોટો અને વૈશ્વિક સ્તરે 9મો સૌથી મોટો ટ્રેડિંગ પાર્ટનર છે. ઈઝરાયેલથી ભારતમાં મુખ્યત્વે હાઈ-ટેક પ્રોડક્ટ્સ આવે છે. યુદ્ધની સ્થિતિમાં આ વસ્તુઓની આયાત મોંઘી થઈ શકે છે:
ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈલેક્ટ્રિકલ મશીનરી: ચિપ્સ અને અન્ય ઈલેક્ટ્રોનિક કમ્પોનન્ટ્સ.
ડિફેન્સ અને હથિયાર: સંરક્ષણ સંબંધિત ઉપકરણો અને દારૂગોળો.
મેડિકલ અને ટેકનિકલ સાધનો: ઓપ્ટિકલ, ફોટોગ્રાફિક અને મેડિકલ ડિવાઈસ.
ફર્ટિલાઈઝર (ખાતર): ખેતી માટે જરૂરી ખાતર.
મશીનરી અને ન્યુક્લિયર રિએક્ટર: ઔદ્યોગિક મશીનરી.
કિંમતી પથ્થરો અને ધાતુઓ: હીરા, મોતી અને અન્ય કિંમતી ધાતુઓ.
કેમિકલ્સ: ઓર્ગેનિક અને અન્ય ઔદ્યોગિક કેમિકલ્સ.
ઈરાન સાથે ભારતના વેપાર પર અસર
ભારત અને ઈરાન વચ્ચે પણ મજબૂત વેપારી સંબંધો છે. માર્ચ 2025ના આંકડા મુજબ, ભારતે ઈરાનને 130 મિલિયન ડોલરની નિકાસ (Export) કરી હતી, જ્યારે 43 મિલિયન ડોલરની આયાત (Import) કરી હતી. યુદ્ધના કારણે નીચેની વસ્તુઓની આયાત પર અસર પડી શકે છે:
ઓર્ગેનિક કેમિકલ્સ: વિવિધ ઉદ્યોગોમાં વપરાતા રસાયણો.
ફળો અને ડ્રાય ફ્રુટ્સ: ખજૂર, પિસ્તા અને અન્ય સૂકા મેવા.
ખનીજ તેલ અને ફ્યુઅલ: પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો.
પ્લાસ્ટિક અને તેના ઉત્પાદનો: કાચો માલ અને તૈયાર વસ્તુઓ.
મીઠું, સિમેન્ટ અને અન્ય ખનીજ: બાંધકામ અને ઉદ્યોગો માટે જરૂરી સામગ્રી.
આમ, જો ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેનું યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે તો તેની સીધી અસર ભારતના સામાન્ય નાગરિકના ખિસ્સા પર પડશે અને મોંઘવારીનો ગ્રાફ વધુ ઊંચો જઈ શકે છે.
