ગુજરાતમાં ચાલુ વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન સરેરાશ 89 ટકા વરસાદ નોંધાયો હોવા છતાં કેટલાક વિસ્તારોમાં ઓછા વરસાદને કારણે ખેડૂતો અને પશુપાલકોની મુશ્કેલીઓ વધી છે.
ગુજરાતમાં ચાલુ વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન સરેરાશ 89 ટકા વરસાદ નોંધાયો હોવા છતાં કેટલાક વિસ્તારોમાં ઓછા વરસાદને કારણે ખેડૂતો અને પશુપાલકોની મુશ્કેલીઓ વધી છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, કચ્છ અને જામનગર એમ ચાર જિલ્લાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કર્યા છે.
ગાંધીનગર ખાતે કૃષિ મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણીની ઉપસ્થિતિમાં મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ દ્વારા આ અંગેની જાહેરાત કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, રાહતલક્ષી નિર્ણયોનો અમલ 1 નવેમ્બર, 2026થી શરૂ કરવામાં આવશે.
ખેડૂતોને પાક નુકસાન સામે હેક્ટર દીઠ ₹8,500ની સહાય
દુષ્કાળની સ્થિતિમાં ખેડૂતોને આર્થિક રાહત આપવા માટે રાજ્ય સરકારે SDRFના ધોરણો મુજબ સહાય આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. અસરગ્રસ્ત પાક માટે પ્રતિ હેક્ટર ₹8,500ની સહાય આપવામાં આવશે. જોકે, આ સહાય વધુમાં વધુ બે હેક્ટરની મર્યાદામાં મળશે.
આ ઉપરાંત, દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ગ્રામ્ય લોકોને રોજગારી મળી રહે તે માટે વી.બી.જી. રામ જી. યોજના હેઠળ 150 માનવદિન રોજગારી આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
પશુપાલકોને પશુ દીઠ રોજના ₹80ની સહાય
ઓછા વરસાદને કારણે પશુઓ માટે ઘાસચારાની ઉપલબ્ધતા પણ મહત્ત્વનો મુદ્દો બન્યો છે. આથી પશુપાલકોને રાહત આપવા માટે પશુ કેમ્પમાં રાખવામાં આવતા પશુઓ દીઠ રોજના ₹80ની સહાય આપવાનું આયોજન કરાયું છે.
આ સહાય શરૂઆતના બે મહિના માટે SDRFમાંથી ચૂકવવામાં આવશે. ત્યારબાદનો ખર્ચ રાજ્ય સરકાર ભોગવશે. સાથે જ ઘાસચારો પ્રતિ કિલો માત્ર ₹2ના રાહતદરે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યો છે.
સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી વિગતો મુજબ, અત્યાર સુધીમાં રાજ્યમાં 1.21 કરોડ કિલોગ્રામ ઘાસનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. હાલમાં આશરે 3 કરોડ કિલોગ્રામ ઘાસચારો ઉપલબ્ધ હોવાનું પણ જણાવાયું છે. જરૂરિયાત વધે તો વધુ ઘાસ ખરીદવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે.
પીવાના પાણી અને સિંચાઈ માટે આગોતરું આયોજન
રાજ્યના મુખ્ય 206 ડેમોમાં હાલમાં આશરે 66 ટકા જળસંગ્રહ થયો હોવાનું જણાવાયું છે. ખરીફ સીઝન દરમિયાન ખેડૂતોની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને 44 ડેમોના કમાન્ડ વિસ્તારમાં સિંચાઈ માટે પાણી પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું.
આગામી રવિ સીઝન માટે પણ રાજ્ય સરકારે આયોજન કર્યું છે. 30 જૂન, 2027 સુધી પીવાના પાણીનો જથ્થો અનામત રાખ્યા બાદ બાકીનું પાણી સિંચાઈ માટે ઉપલબ્ધ કરાવવાનું આયોજન છે. આ અંતર્ગત રાજ્યના 76 ડેમોના કમાન્ડ વિસ્તારમાં ખેતી માટે પાણી પૂરું પાડવામાં આવશે.
ગુજરાતના કયા ડેમોમાંથી મળશે સિંચાઈનું પાણી?
પાણીની ઉપલબ્ધતાના આધારે ખેડૂતોને એકથી ચાર વખત સિંચાઈ માટે પાણી આપવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ વ્યવસ્થામાં રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોના ડેમોનો સમાવેશ થાય છે.
- ઉત્તર ગુજરાત: ધરોઈ અને દાંતીવાડા સહિત 11 ડેમ
- મધ્ય ગુજરાત: કરજણ અને પાનમ સહિત 12 ડેમ
- દક્ષિણ ગુજરાત: ઉકાઈ, કાંકરાપાર અને દમણગંગા સહિત 9 ડેમ
- સૌરાષ્ટ્ર: શેત્રુંજી, બ્રાહ્મણી અને મચ્છુ સહિત 39 ડેમ
- કચ્છ: 5 ડેમ
આ ડેમોમાં પાણીની ઉપલબ્ધતાને આધારે રવિ પાક માટે સિંચાઈનું પાણી આપવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે.
ખેડૂતો અને પશુપાલકોને કેટલી રાહત મળશે?
ચાર જિલ્લાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાના નિર્ણયથી અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોને પાક નુકસાન સામે આર્થિક સહાય મળશે. બીજી તરફ, પશુપાલકોને પશુ દીઠ સહાય અને રાહતદરે ઘાસચારો ઉપલબ્ધ કરાવવાનું આયોજન છે.
સાથે જ રોજગારી, પીવાના પાણીનો જથ્થો અને રવિ પાક માટે સિંચાઈની વ્યવસ્થા પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. જોકે, સહાય મેળવવા માટેની પાત્રતા, અરજી પ્રક્રિયા અને જરૂરી દસ્તાવેજો અંગેની વિગતો સંબંધિત સરકારી સૂચનાઓ મુજબ તપાસવી જરૂરી છે.
