પશ્ચિમી દેશોના કડક પ્રતિબંધો છતાં ચીન જેવા દેશો દ્વારા ઈરાન પોતાના કિંમતી ખનિજોની નિકાસ ચાલુ રાખી રહ્યું છે, જે અમેરિકા અને યુરોપની ચિંતાનું મોટું કારણ છે.
ઈરાન પાસે રહેલો અખૂટ ખનિજ ભંડાર
સામાન્ય રીતે મિડલ ઈસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ) અને ઈરાનનું નામ સામે આવતા જ લોકોના મગજમાં માત્ર ક્રૂડ ઓઈલ (તેલ)ની વાત આવે છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે ઈરાન પાસે માત્ર ઓઈલ જ નહીં, પરંતુ ભારે માત્રામાં કિંમતી ખનિજોનો ભંડાર પણ છે. અહેવાલો અનુસાર, ઈરાનની ધરતી નીચે અંદાજે 220 મિલિયન ટન ઝિંક (જસત) અને લેડ (સીસું)નો અખૂટ ખજાનો છુપાયેલો છે. આ વિશાળ ભંડાર વૈશ્વિક બજાર અને ભૌગોલિક રાજનીતિ (Geopolitics)ના સમીકરણો બદલવાની તાકાત ધરાવે છે.
અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધો
અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોએ ઈરાન પર અત્યંત કડક આર્થિક અને વ્યાપારિક પ્રતિબંધો લાદેલા છે. આ પ્રતિબંધોને કારણે અમેરિકા અને યુરોપના બજારો ઈરાન માટે સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગયા છે. આ જ કારણ છે કે અમેરિકાની કોઈ પણ મોટી માઇનિંગ (ખનન) કંપની ઈરાનમાં કામ કરી શકતી નથી.
ચીન સાથેની ભાગીદારી અને અમેરિકાની ચિંતા
અમેરિકાના પ્રતિબંધો છતાં ઈરાન એકલું અટૂલું નથી પડ્યું. તે ચીન જેવા શક્તિશાળી દેશોની મદદથી પોતાના કિંમતી ખનિજો અને સંસાધનોની નિકાસ (Export) સતત ચાલુ રાખી રહ્યું છે. ચીન આ તકનો ફાયદો ઉઠાવીને ઈરાનમાંથી મોટા પાયે આ ખનિજો ખરીદે છે, જે તેની પોતાની ઇન્ડસ્ટ્રીઝ માટે જરૂરી છે. અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોને ચિંતા છે કે આ સંસાધનોનો લાભ મેળવીને ચીન અને ઈરાન જેવા દેશો વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં વધુ મજબૂત બની રહ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકાના વર્ચસ્વ માટે મોટો પડકાર બની શકે છે.
