DRIએ મુંબઈના ન્હાવા શેવા પોર્ટ પર 23 કરોડના પ્રતિબંધિત જૂના લેપટોપ, CPU અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ સાધનો જપ્ત કર્યા છે. ‘ઓપરેશન ડિજિસ્ક્રૅપ’ હેઠળ ઈ-વેસ્ટની તસ્કરીના માસ્ટરમાઇન્ડની સુરતથી ધરપકડ કરાઈ છે. જાણો વિગતો.
મુંબઈ, રવિવાર
ડિરેક્ટોરેટ ઓફ રેવન્યુ ઈન્ટેલિજન્સ (DRI)ની મુંબઈ યુનિટે ન્હાવા શેવા પોર્ટ પર 23 કરોડના મોટા પ્રમાણમાં જૂના ઈલેક્ટ્રોનિક સાધનો જપ્ત કર્યા છે. આ કાર્યવાહીને “ઓપરેશન ડિજિસ્ક્રૅપ” નામ આપવામાં આવ્યું છે, જેમાં ઈ-કચરાની આયાત પર સખત પગલાં લેવાયાં છે. આ પ્રતિબંધિત સામાન દેશમાં લાવવાના માસ્ટરમાઇન્ડની સુરતમાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી છે.
એલ્યુમિનિયમ સ્ક્રેપની આડમાં તસ્કરી
ડીઆરઆઈને મળેલી ચોક્કસ માહિતીના આધારે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે આયાતકારોએ જૂના લેપટોપ, CPU, પ્રોસેસર ચિપ્સ અને અન્ય ઈલેક્ટ્રોનિક સાધનોને ચાર કન્ટેનરમાં ‘એલ્યુમિનિયમ ટ્રીટ સ્ક્રેપ’ તરીકે જાહેર કર્યા હતા. પોર્ટ પર આ કન્ટેનરની તપાસ કરતાં, જાહેર કરેલા સામાનની પાછળ 17,760 જૂના લેપટોપ, 11,340 મિની/બેઅરબોન CPU અને 7,140 પ્રોસેસર ચિપ્સ મળી આવ્યાં હતાં, જેમની કુલ કિંમત 23 કરોડ છે.
માસ્ટરમાઇન્ડની ધરપકડ અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન
આ પ્રતિબંધિત ઈ-કચરો મંગાવનારી કંપનીના સુરત સ્થિત ડિરેક્ટર અને સમગ્ર તસ્કરીના માસ્ટરમાઇન્ડની ધરપકડ કરીને તેમને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલી દેવાયા છે. આરોપી તસ્કરીનું પ્લાનિંગ, ખરીદી અને નાણાંની ચૂકવણીમાં સક્રિયપણે સામેલ હતો.
સરકારી નિયમો મુજબ, જૂના અને વપરાયેલા/રીફર્બિશ્ડ ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો જેમ કે લેપટોપ અને CPUનું ભારતમાં આયાત પ્રતિબંધિત છે. આ નિયંત્રણો વિદેશ વેપાર નીતિ (FTP 2023), ઈ-કચરો (વ્યવસ્થાપન) નિયમો, 2022 અને અન્ય આદેશો હેઠળ લાગુ પડે છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ પ્રકારનો ઈ-કચરો દેશમાં વધે છે, જે પર્યાવરણ અને જાહેર આરોગ્ય માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરે છે. વળી, આવી ગેરકાયદે આયાત દેશના સ્થાનિક ઉત્પાદન ઉદ્યોગ માટે પણ મોટો ખતરો છે.
