Pakistan Water Crisis: પાકિસ્તાન પર વધુ એક આફત! ભારતે સિંધુ નદીનું પાણી રોક્યા બાદ હવે અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારે કુનાર નદીનું પાણી પાકિસ્તાન તરફ જતું અટકાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ નિર્ણયથી પાકિસ્તાનમાં પાણીની કટોકટી વધુ ગંભીર બનશે.
નવી દિલ્હી, ગુરૂવાર
આર્થિક સંકટ અને આંતરિક વિખવાદોથી ઝઝૂમી રહેલા પાકિસ્તાન માટે હવે પાણીનું સંકટ વિકરાળ બની રહ્યું છે. પહેલા ભારતે આતંકવાદી હુમલા બાદ સિંધુ નદીના પાણી પર નિયંત્રણ મેળવ્યું અને હવે પાડોશી દેશ અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારે પણ એક મોટો નિર્ણય લઈને પાકિસ્તાનનું ટેન્શન વધારી દીધું છે. તાલિબાન સરકારે પાકિસ્તાન તરફ વહેતી કુનાર નદીનું પાણી રોકીને પોતાના વિસ્તારમાં વાળવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેના કારણે પાકિસ્તાનના અનેક વિસ્તારોમાં દુકાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
તાલિબાનનો મોટો નિર્ણય: કુનાર નદીનું પાણી રોકાશે
તાજેતરના રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ યોજનાને મંજૂરી આપી છે. આ યોજના હેઠળ, લગભગ 500 કિલોમીટર લાંબી કુનાર નદીના પાણીને પાકિસ્તાન તરફ જવાને બદલે અફઘાનિસ્તાનના નાંગરહાર પ્રાંત તરફ વાળવામાં આવશે. આ પાણીને નાંગરહારમાં આવેલા દારુન્તા ડેમમાં એકઠું કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ નાંગરહારના ખેતીલાયક વિસ્તારોમાં પાણીની અછતને દૂર કરવાનું છે.
અફઘાનિસ્તાનના આ પગલાથી તેમના દેશના ખેડૂતોને ભલે ફાયદો થાય, પરંતુ પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તૂનખ્વા પ્રાંતમાં પાણીનો પ્રવાહ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જશે, જેનાથી ત્યાં પાણીની ગંભીર કટોકટી ઊભી થઈ શકે છે.
સરહદી તણાવ પછી લેવાયો નિર્ણય?
આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે તાજેતરમાં જ અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સરહદ પર ગંભીર તણાવ જોવા મળ્યો હતો. આ સંઘર્ષમાં બંને દેશોના સૈનિકોના મોત થયા હતા. ભલે હાલ પૂરતું ઘર્ષણ શાંત થયું હોય, પરંતુ બંને દેશો એકબીજાને દબાણમાં લાવવા માટે આવા કડક નિર્ણયો લઈ રહ્યા હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.
તાલિબાન સરકારે આ પ્રોજેક્ટને ગંભીરતાથી લીધો છે અને કુનાર નદી પર બંધ બાંધવાનું કામ ઝડપથી શરૂ કરવા માટે જળ અને ઊર્જા મંત્રાલયને આદેશ આપ્યા છે. ખાસ વાત એ છે કે આ કામ માટે વિદેશી કંપનીઓને બદલે સ્થાનિક અફઘાન કંપનીઓને પ્રાથમિકતા આપવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
ભારતે પણ સિંધુ નદીનું પાણી રોક્યું હતું
ઉલ્લેખનીય છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે પણ કડક પગલાં લેતા પાકિસ્તાન સાથેની 1960ની સિંધુ જળ સંધિ રદ કરી હતી. ભારતે સિંધુ નદીના પાણીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કર્યો હતો, જેના કારણે પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતમાં, જે ખેતી માટે મુખ્યત્વે આ પાણી પર નિર્ભર છે, ત્યાં પાણીની તીવ્ર અછત સર્જાઈ હતી.
આમ, એક તરફ ભારત અને બીજી તરફ અફઘાનિસ્તાન દ્વારા લેવાયેલા નિર્ણયોને કારણે પાકિસ્તાન પાણી માટે રીતસર વલખાં મારવા મજબૂર બન્યું છે. જો આ પરિસ્થિતિ લાંબો સમય ચાલશે તો પાકિસ્તાનમાં જનજીવન અને કૃષિ ક્ષેત્ર પર તેની ગંભીર અસરો જોવા મળી શકે છે.
