સાદું પાન સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે, પરંતુ તેમાં તમાકુ અને સોપારી ઉમેરવાથી મોંનું કેન્સર થઈ શકે છે. જાણો કેવી રીતે.
સામાન્ય રીતે પાનનું સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયી માનવામાં આવે છે અને ઘણા લોકો માટે તે દિનચર્યાનો એક ભાગ હોય છે. જો કે, માત્ર સાદું પાન ચાવવાથી શરીરને કોઈ નુકસાન થતું નથી અને તેનાથી કેન્સરનું જોખમ નહિવત રહે છે. પરંતુ જ્યારે આ જ પાનમાં તમાકુ, સોપારી, ગુટખા કે ચૂનો ઉમેરવામાં આવે છે, ત્યારે તે અત્યંત હાનિકારક બની જાય છે. આ મિશ્રણ મોંના કેન્સર જેવા અસાધ્ય રોગને નિમંત્રણ આપે છે.
શરીરમાં તમાકુ અને ચૂનાની નુકસાનકારક અસર
તમાકુમાં નિકોટીન નામનું તત્વ હોય છે, જે મગજ પર ખૂબ જ ઝડપથી અસર કરે છે. જ્યારે પાનમાં રહેલો ચૂનો મોંની અંદર નાના ઘા કે ચાંદા પાડે છે, ત્યારે તમાકુનું નિકોટીન સીધું લોહીમાં ભળી જાય છે. આ નિકોટીન માત્ર ૧૦ સેકન્ડમાં મગજ સુધી પહોંચીને ‘ડોપામાઇન’ કેમિકલ રિલીઝ કરે છે, જેનાથી ક્ષણિક ખુશી અને રાહતનો અનુભવ થાય છે. આ અસર પૂરી થતાં જ મગજ ફરીથી તેની માંગ કરે છે, જેને લત કે ક્રેવિંગ કહેવામાં આવે છે. તે સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમને થોડીવાર માટે સુન્ન કરી દે છે, જેનાથી તણાવ મુક્ત થવાનો ખોટો ભ્રમ ઊભો થાય છે.
કોશિકાઓનું નુકસાન અને કેન્સરનું નિર્માણ
મોંમાં સતત થતા ઘા અને રસાયણોના સંપર્કને કારણે અંદરના ભાગમાં કડાપણાની સમસ્યા (ફાઇબ્રોસિસ) શરૂ થાય છે. આ ખતરનાક કેમિકલ્સ મોંની સ્વસ્થ કોશિકાઓના ડીએનએ (DNA) પર હુમલો કરે છે. સામાન્ય રીતે ડીએનએ એ નક્કી કરે છે કે કોશિકાનો વિકાસ ક્યારે થવો જોઈએ અને ક્યારે તેનો નાશ થવો જોઈએ. પરંતુ આ હાનિકારક તત્વોના કારણે ડીએનએ કોડ બગડી જાય છે, જેથી ખરાબ કોશિકાઓ નાશ પામવાને બદલે ખૂબ ઝડપથી નવી વિકૃત કોશિકાઓ બનાવવા લાગે છે. સમય જતાં આ જ પ્રક્રિયા ગંભીર કેન્સરનું સ્વરૂપ ધારણ કરી લે છે.
