સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે લગ્નમાં મહિલાઓના અધિકાર અને સમાનતા અંગે મહત્વપૂર્ણ નિવેદન કર્યું. ફેમિલી લોમાં સુધારા અને બાળ કલ્યાણ અંગે પણ મોટી વાત કરી.
નવી દિલ્હી, શુક્રવાર
સુપ્રીમ કોર્ટના જજ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે ભારતીય સમાજમાં લગ્ન અને મહિલા અધિકારો અંગે એક મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. બુધવારે એક સેમિનારમાં બોલતા તેમણે કહ્યું કે ઇતિહાસમાં જુદા જુદા સમયકાળ અને સંસ્કૃતિઓમાં લગ્નનો ઉપયોગ મહિલાઓને દબાવવા અને તેમના પર નિયંત્રણ રાખવાના સાધન તરીકે થયો છે. આ એક અસુવિધાજનક પરંતુ સત્ય વાત છે એમ તેમણે સ્વીકાર્યું.
જોકે જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે આશાનું કિરણ પણ બતાવ્યું છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ આજના આધુનિક સમયમાં કાનૂની અને સામાજિક સુધારાઓ દ્વારા લગ્નજીવનને હવે સમાનતા, ગરિમા અને પરસ્પર સન્માનની ભાગીદારી તરીકે ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છીએ.
ક્રોસ-કલ્ચરલ પર્સ્પેક્ટિવ્સ નામના વિષય પર આયોજિત સેમિનારમાં ફેમિલી લોમાં ઉભરતા વલણો અને પડકારો અંગે વાત કરતા જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે ભારતમાં મહિલાઓના અધિકારોની સુરક્ષા માટે બનાવવામાં આવેલા કાનૂની માળખા અંગે પણ પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતમાં ન્યાયપાલિકા અને વિધાયિકા બંનેએ મહિલાઓના હિતો માટે મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરી છે.
ભૂતકાળને યાદ કરતા તેમણે કહ્યું કે પહેલાના સમયમાં ભારતમાં લગ્નને કોઈ સામાન્ય નાગરિક કરાર નહીં પરંતુ એક પવિત્ર અને કાયમી સંસ્કાર તરીકે જોવામાં આવતું હતું. વસાહતી શાસન પહેલાના સમયમાં પારિવારિક સંબંધો લેખિત કાયદા કરતાં વધુ સામાજિક અને નૈતિક માપદંડો દ્વારા સંચાલિત થતા હતા.
આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદો અને બાળ કલ્યાણની વાત કરતા જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે સીમા પારના લગ્ન સંબંધિત મામલાઓ અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શન આપ્યું. તેમણે જણાવ્યું કે સર્વોચ્ચ અદાલતે વિદેશી છૂટાછેડા અથવા લગ્ન સંબંધિત ચુકાદાઓને માન્યતા આપવા માટે વિસ્તૃત દિશા નિર્દેશો બહાર પાડ્યા છે. પરંતુ જો આવા નિર્ણયો છેતરપિંડીથી મેળવવામાં આવ્યા હોય અથવા કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતો કે દેશના મૂળભૂત કાયદાઓનો ભંગ કરતા હોય તો તેમને ભારતમાં માન્યતા મળી શકશે નહીં.
જ્યારે આવા વિવાદોમાં બાળકો સામેલ હોય ત્યારે પરિસ્થિતિ વધુ જટિલ બની જાય છે એમ તેમણે ઉમેર્યું. આવા પ્રસંગોમાં અદાલતોએ ન્યાયાલયોની નમ્રતાના સિદ્ધાંતનું પાલન કરવું જોઈએ અને બાળકોના કલ્યાણને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. સાથે સાથે વિવિધ અધિકારક્ષેત્રો વચ્ચે પરસ્પર સહયોગ અને સમન્વય જાળવવું પણ જરૂરી છે.
જસ્ટિસ સૂર્યકાંતનું આ નિવેદન ભારતીય સમાજમાં મહિલા અધિકારો, લગ્નમાં સમાનતા અને ફેમિલી લોમાં જરૂરી સુધારાઓની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણી શકાય. આધુનિક સમયમાં લગ્નને સાચા અર્થમાં બરાબરીની અને પરસ્પર સન્માનની ભાગીદારી બનાવવાની જરૂરિયાત પર તેમણે ભાર મૂક્યો છે.
