વિદેશ જવું હવે માત્ર સપનું નહીં પણ સ્ટેટસ સિમ્બોલ બની ગયું છે, પરંતુ દર 4 માંથી 1 ગુજરાતી પાંચ-સાત વર્ષમાં પરત ફરી રહ્યો છે. જાણો વિદેશમાં નિષ્ફળ જવાના કારણો અને એજન્ટોની જાળ વિશે.
અમદાવાદ, ગુરૂવાર
ગુજરાતીઓમાં વિદેશ જવાનો ક્રેઝ દિન-પ્રતિદિન વધી રહ્યો છે. આજે વિદેશ જવું એ માત્ર ઉજ્જવળ ભવિષ્યની જરૂરિયાત નહીં, પરંતુ એક સ્ટેટસ સિમ્બોલ બની ગયું છે. પશ્ચિમી દેશોની ઝાકઝમાળથી અંજાઈને દર વર્ષે ગુજરાતમાંથી આશરે 1,00,000 લોકો અમેરિકા, કેનેડા, યુકે અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં નસીબ અજમાવવા જાય છે. પરંતુ, આ ચમકતી દુનિયા પાછળનું સત્ય કંઈક અલગ જ છે.
તાજેતરના આંકડા મુજબ, વિદેશ ગયેલા દર 4 માંથી 1 વ્યક્તિને (લગભગ 25% લોકોને) પાંચ થી સાત વર્ષના ગાળામાં જ ભારે હૈયે ભારત પરત ફરવું પડે છે. લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ અને આંખોમાં સપના લઈને ગયેલા આ યુવાનો જ્યારે પરત ફરે છે, ત્યારે તેમની સામે આર્થિક સંકટ અને સામાજિક ભારણ એમ બંને પડકારો હોય છે.
નાની ઉંમરે વિદેશ જવાનો ટ્રેન્ડ વધ્યો
અગાઉના સમયમાં મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ ગ્રેજ્યુએશન પૂરું કર્યા પછી માસ્ટર્સ કરવા વિદેશ જતા હતા, જેમાં આશરે 20 થી 30 લાખનો ખર્ચ થતો હતો. પરંતુ હવે ટ્રેન્ડ બદલાયો છે. હવે 40% જેટલા વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ 12 પછી તરત જ બેચલર્સ ડિગ્રી માટે વિદેશ જવાનું પસંદ કરે છે. આ માટે પરિવારો 1 કરોડ રૂપિયા જેવી માતબર રકમ ખર્ચતા અચકાતા નથી. ઘણીવાર આ રકમ લોન લઈને કે મરણમૂડી ખર્ચીને ભેગી કરવામાં આવી હોય છે, જે પાછળથી પરિવાર માટે મોટું જોખમ બની જાય છે.
પરત ફરવા માટે જવાબદાર મુખ્ય કારણો:
તજજ્ઞો અને વિઝા કન્સલ્ટન્ટ્સના મતે, યુવાનોને અધવચ્ચેથી પાછા આવવું પડે તે પાછળ કેટલાક મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે:
અભ્યાસમાં બેદરકારી: ઘણા વિદ્યાર્થીઓ ત્યાં જઈને ભણવાને બદલે અન્ય પ્રવૃત્તિઓ અથવા કુસંગતમાં ફસાઈ જાય છે.
કૌશલ્યનો અભાવ: ડિગ્રી હોવા છતાં સ્થાનિક માર્કેટ મુજબ જરૂરી સ્કિલ્સ ન હોવાને કારણે સારી નોકરી મળતી નથી.
નિયમોમાં ફેરફાર: કેનેડા અને યુકે જેવા દેશોમાં વર્ક પરમિટ અને પીઆર (PR) ના નિયમો સતત કડક થઈ રહ્યા છે.
તીવ્ર હરીફાઈ: આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધતી કોમ્પિટિશન સામે ટકી ન શકવું.
આર્થિક મંદી અને છટણી: ખાસ કરીને આઈટી (IT) ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલી છટણીને કારણે 50% ટેકીઝને પરત આવવું પડ્યું છે.
એજન્ટોની જાળ અને ખોટા સપના
બજારમાં એજન્ટોનો રાફડો ફાટી નીકળ્યો છે જેઓ ભોળા વિદ્યાર્થીઓને અને વાલીઓને તોતિંગ કમાણી અને લક્ઝરી લાઈફના ખોટા સપના બતાવે છે. કઝાકિસ્તાન, જોર્જિયા કે માલ્ટા જેવા દેશો, જ્યાં પ્રગતિની તકો ખૂબ મર્યાદિત છે, ત્યાં પણ એજન્ટો કમિશનની લાલચમાં વિદ્યાર્થીઓને મોકલી દે છે. અજાણી અને નબળી કોલેજોમાં એડમિશન અપાવી દીધા પછી જ્યારે વિદ્યાર્થીઓને વાસ્તવિકતા સમજાય છે, ત્યારે ઘણું મોડું થઈ ગયું હોય છે.
કયા દેશમાંથી કેટલા ટકા લોકો પાછા ફરે છે?
આંકડાકીય વિગતો મુજબ, વિવિધ દેશોમાંથી પરત ફરનારા ભારતીયોનું પ્રમાણ નીચે મુજબ છે:
યુકે (UK): 35% થી 40%
યુએસએ (USA) અને કેનેડા: 24% થી 30%
ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડ: 20% થી 30%
નિષ્ણાંતોની સલાહ: વિદેશ જતા પહેલા આ 3 બાબતો તપાસો
જો તમે અથવા તમારું સંતાન વિદેશ જવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો નિષ્ણાંતો આ ત્રણ મુદ્દાઓ પર ઊંડું સંશોધન કરવાની સલાહ આપે છે:
તમે જે દેશ કે કોલેજમાં જઈ રહ્યા છો ત્યાં શિક્ષણનું સ્તર અને તેની માન્યતા ખરેખર કેવી છે?
તમે જે કોર્સ પસંદ કર્યો છે, તે ક્ષેત્રમાં તે દેશમાં રોજગારીની કેટલી તકો ઉપલબ્ધ છે?
ત્યાંના વર્ક પરમિટ અને કાયમી વસવાટ (PR) ના વર્તમાન નિયમો શું છે અને ભવિષ્યમાં તેમાં કેવા ફેરફાર આવી શકે છે?
વિદેશ જવું એ પ્રગતિનો માર્ગ હોઈ શકે છે, પરંતુ તે આંધળી દોટ ન હોવી જોઈએ. યોગ્ય પ્લાનિંગ અને સાચી માહિતી વગર લીધેલો નિર્ણય આર્થિક અને માનસિક રીતે પાયમાલ કરી શકે છે. દેખાદેખી ને બદલે સમજદારી થી લેવાયેલું પગલું જ સફળતા અપાવી શકે છે.
