નેપાળ સરકારે ભારતથી આવતા 100 રૂપિયાથી વધુના સામાન પર ટેક્સ લગાડતા વિવાદ સર્જાયો છે. ગરીબો અને અમીરો વચ્ચેના આ ભેદભાવ વિશે જાણો સંપૂર્ણ વિગતો.
નવી દિલ્હી, રવિવાર
ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના સદીઓ જૂના સંબંધોમાં અત્યારે ‘ટેક્સ’ને કારણે કડવાશ જોવા મળી રહી છે. નેપાળ સરકારના એક નવા નિર્ણયે સીમાવર્તી વિસ્તારોમાં વસતા લોકોમાં ભારે રોષ જગાડ્યો છે. નેપાળે ભારતમાંથી આવતા માત્ર 100 નેપાળી રૂપિયાથી વધુની કિંમતના સામાન પર કસ્ટમ ડ્યુટી (સીમા-શુલ્ક) લગાડવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયને કારણે સામાન્ય જનતામાં એવો ગણગણાટ શરૂ થયો છે કે સરકાર અમીરોને છૂટ આપી રહી છે અને ગરીબોને લૂંટી રહી છે.
અમીરો માટે છૂટ, ગરીબો માટે ટેક્સ?
સ્થાનિક લોકોનો સૌથી મોટો વિરોધ એ વાત પર છે કે આ નિયમમાં ભારે ભેદભાવ જોવા મળી રહ્યો છે. વિમાન માર્ગે નેપાળ આવતા શ્રીમંત લોકો પોતાની સાથે મોંઘા સ્માર્ટફોન, સોનાના દાગીના, બ્રાન્ડેડ ગેઝેટ્સ અને મોંઘી દારૂની બોટલો લાવે છે, જેના પર તેમને અનેક કાનૂની છૂટછાટો મળે છે. બીજી તરફ, ભારત-નેપાળ સરહદ પર જમીન માર્ગે કે પગપાળા આવતા ગરીબ લોકો જો પોતાના ઘર માટે માત્ર 2 કિલો ખાંડ કે સામાન્ય કરિયાણું લાવે, તો પણ તેમને ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે. લોકોનું કહેવું છે કે નિયમો બધા માટે સમાન હોવા જોઈએ.
કેમ લેવાયો આ નિર્ણય?
નેપાળ સરકાર આ નિર્ણય પાછળ દેશની આર્થિક સ્થિતિનું કારણ આપી રહી છે. સરકારી દલીલ મુજબ નેપાળની આશરે 37% અર્થવ્યવસ્થા અનરજીસ્ટર્ડ છે, જેને ટેક્સના દાયરામાં લાવવી જરૂરી છે. IMF અને વર્લ્ડ બેન્કના આંકડાઓ મુજબ દેશની આવક વધારવા માટે રાજસ્વ (Revenue) એકત્રિત કરવું અનિવાર્ય છે. અબજો રૂપિયાની ટેક્સ ચોરી રોકવા માટે સરકારે હવે સામાન્ય જનતાના થેલા ચેક કરવાનું શરૂ કર્યું છે.
‘રોટી-બેટી’ના સંબંધો પર અસર
ભારત અને નેપાળ વચ્ચે રામાયણ કાળથી ‘રોટી-બેટી’નો વ્યવહાર રહ્યો છે. બંને દેશોની સરહદો ખુલ્લી છે અને લોકો વચ્ચે સામાજિક તેમજ આર્થિક ગાઢ સંબંધો છે. સરહદ પર રહેતા લોકો અવારનવાર એકબીજાના દેશમાં ખરીદી કરવા કે સગા-સંબંધીઓને મળવા જતા હોય છે. લોકો પોતાના બાળકો માટે કપડાં કે ઘરની નાની-મોટી વસ્તુઓ લાવે તેમાં પણ ટેક્સ વસૂલવામાં આવતા લોકોની મુશ્કેલી વધી છે.
સરકારનું આશ્વાસન
ચારેબાજુથી ઘેરાયેલી બાલેન સરકારે આ મામલે મૌન તોડ્યું છે. જનતામાં ફેલાયેલી અસમંજસ અને રોષને જોતા સરકારે વચન આપ્યું છે કે તેઓ આ અંગે વધુ માહિતી મેળવશે અને યોગ્ય ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કરશે. જોકે, હાલ પૂરતો તો આ 100 રૂપિયાનો ટેક્સ નિયમ સરહદી લોકો માટે માથાનો દુખાવો બની ગયો છે.
કોઈપણ દેશ માટે આર્થિક સુધારો જરૂરી છે, પરંતુ જ્યારે તે સામાન્ય નાગરિકના પાયાના ખર્ચ પર બોજ બને, ત્યારે વિવાદ થવો સ્વાભાવિક છે. નેપાળ સરકારે ટેક્સ ચોરી રોકવા માટે આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ, જેથી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકો પરેશાન ન થાય.
