ગુજરાત સરકારે નવી શિક્ષણ નીતિ 2020 હેઠળ 360 ડિગ્રી હોલિસ્ટિક એસેસમેન્ટ સિસ્ટમ લાગુ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ નવી પદ્ધતિથી વિદ્યાર્થીઓનો માત્ર શૈક્ષણિક નહીં, પણ સંપૂર્ણ વિકાસ થશે. જાણો આ વિશેષ મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ વિશે.
ગાંધીનગર, ગુરૂવાર
ગુજરાત સરકારે વિદ્યાર્થીઓના ભણતર અને સર્વાંગી વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. હવે રાજ્યની ધોરણ 1 થી 8ની તમામ શાળાઓમાં 360 ડિગ્રી સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકન લાગુ કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 અને રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ માળખુંના માર્ગદર્શન હેઠળ લેવાયો છે.
આ નવી મૂલ્યાંકન પદ્ધતિમાં વિદ્યાર્થીઓનો માત્ર પરીક્ષાના માર્ક્સના આધારે જ નહીં, પણ તેમના જ્ઞાન, કૌશલ્ય, મૂલ્યો અને વર્તનનું પણ મૂલ્યાંકન થશે. શિક્ષણ જગતના નિષ્ણાતોની એક કમિટી, જેના અધ્યક્ષ ડો. જયેન્દ્રસિંહ જાદવ હતા, તેમણે તૈયાર કરેલો અહેવાલ મુખ્યમંત્રીને સુપરત કર્યા બાદ આ વર્ષથી તેનો અમલ શરૂ થશે.
પરંપરાગત પદ્ધતિથી અલગ, સંપૂર્ણ વિકાસ પર ભાર
આ નવી પદ્ધતિ ટ્રેડિશનલ માર્ક્સ બેઝ્ડ એસેસમેન્ટ થી તદ્દન અલગ છે. આમાં વિદ્યાર્થીના કોગ્નિટિવ, અફેક્ટિવ અને સાયકોમોટર એમ ત્રણેય ક્ષેત્રોમાં વિકાસનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. આનાથી વિદ્યાર્થીઓની વિચારશક્તિ, લાગણીઓ અને શારીરિક કૌશલ્યોનો વિકાસ થશે.
આ મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયામાં માત્ર શિક્ષક જ નહીં, પણ સહપાઠી, વાલી અને વિદ્યાર્થી પોતે પણ ભાગ લેશે. આ ચાર સ્તરીય મૂલ્યાંકનથી એક હોલિસ્ટિક પ્રોગ્રેસ કાર્ડ તૈયાર થશે, જે વિદ્યાર્થીની પ્રગતિનું સંપૂર્ણ ચિત્ર રજૂ કરશે. આ કાર્ડ માત્ર રિઝલ્ટ નહીં, પરંતુ વિદ્યાર્થીની પ્રગતિનું દર્પણ બનશે.
શિક્ષણનું સાધન: માત્ર પરીક્ષા નહીં, જીવન જીવવાના કૌશલ્ય
આ નવી પદ્ધતિનો મુખ્ય હેતુ મૂલ્યાંકનને માત્ર પરીક્ષા પૂરતું સીમિત ન રાખતા, શીખવાના એક સાધન તરીકે ઉપયોગ કરવાનો છે. આનાથી વિદ્યાર્થીઓમાં જવાબદારી, આત્મજાગૃતિ અને સતત સુધારો કરવાની ભાવના વિકસશે.
આ નિર્ણય દ્વારા શિક્ષકો પરથી ડેટા એન્ટ્રીનો ભાર ઘટાડવાનો અને વિદ્યાર્થીઓ પરથી વારંવારની લેખિત કસોટીઓનો બોજ ઓછો કરવાનો પ્રયાસ કરાયો છે. એકમ કસોટીઓનું સ્વરૂપ પણ બદલીને તેને વધુ સરળ અને સ્ટુડન્ટ-સેન્ટ્રિક બનાવવામાં આવ્યું છે.
આ માટે શિક્ષકોને ખાસ ટ્રેનિંગ પણ આપવામાં આવશે, જેથી તેઓ નવી પદ્ધતિને અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકી શકે. ગુજરાતની આ પહેલ “જેવું શિક્ષણ, તેવું મૂલ્યાંકન” ના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે, જે વિદ્યાર્થીઓને ભવિષ્યના પડકારો માટે તૈયાર કરશે.
