ગુજરાતમાં 2025ના પ્રથમ 9 મહિનામાં સાયબર ક્રાઈમનો આતંક! 1.42 લાખ કોલ થયા, 72,061 નાગરિકોએ 678 કરોડ ગુમાવ્યા. વાંચો કેવી રીતે ક્રિપ્ટો, રોકાણ અને ડિજિટલ એરેસ્ટના નામે ઠગાઈ થઈ રહી છે.
ગાંધીનગર, સોમવાર
ઓનલાઈન યુગમાં ગુજરાત સાયબર ક્રિમિનલ્સ માટે જાણે સોફ્ટ ટાર્ગેટ બની ગયું છે. સરકારી તંત્રો અને જનજાગૃતિના અથાક પ્રયાસો છતાં, વર્ષ 2025ના પ્રથમ નવ મહિના રાજ્ય માટે અત્યંત ચોંકાવનારા સાબિત થયા છે. જાન્યુઆરીથી સપ્ટેમ્બર 2025 સુધીના માત્ર 9 મહિનાના ગાળામાં, સાયબર ઠગો દ્વારા ગુજરાતના 1.42 લાખ લોકોને છેતરપિંડી કરવાના ઈરાદે ફોન કોલ્સ કરવામાં આવ્યા હતા.
આંકડા ભયાનક છે. આ 1.42 લાખ કોલ્સમાંથી, કુલ 72,061 નાગરિકો આ ઠગોની જાળમાં ફસાયા અને સામૂહિક રીતે 678 કરોડ જેવી માતબર રકમ ગુમાવી બેઠા. આ દર્શાવે છે કે સાયબર ગુનેગારોની પકડ કેટલી મજબૂત બની છે.
અડધા બચ્યા, પણ પોણો લાખ લોકો લૂંટાયા
રાહતની વાત એ છે કે, ટાર્ગેટ થયેલા લોકોમાંથી લગભગ અડધા લોકો છેતરાયા નથી. આમાંના મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, લોકોએ સમયસૂચકતા વાપરીને નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ પોર્ટલ હેલ્પલાઈન નંબર 1930 પર તાત્કાલિક ફરિયાદ કરી દીધી હતી. આ ત્વરિત પગલાંને કારણે સરકારી તંત્ર દ્વારા તેમના પૈસા બચાવી લેવામાં સફળતા મળી હતી.
જોકે, સિક્કાની બીજી બાજુ એ છે કે પૂરતી જાણકારીના અભાવે અથવા ગભરાટને કારણે, ગુજરાતના લગભગ પોણો લાખ (72,061) લોકો માત્ર નવ મહિનામાં 678 કરોડ ગુમાવી ચૂક્યા છે. આ આંકડો સાયબર જાગૃતિની હજુ કેટલી જરૂર છે તે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ ટેકનોલોજી અને ઈમોશનની માયાજાળ
ગુજરાત સી.આઈ.ડી. સાયબર સેલ અને જિલ્લા સ્તરની ટીમો અન્ય રાજ્યો સાથે સંકલન કરી રહી હોવા છતાં, ગુનાખોરી અટકી નથી. આ સાયબર ક્રિમિનલ્સ હવે માત્ર ટેકનોલોજી પર નિર્ભર નથી; તેઓ સોશિયલ એન્જિનિયરિંગના માસ્ટર બની ગયા છે. તેઓ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને એવો માહોલ ઉભો કરે છે કે પીડિત વ્યક્તિ તેમની વાત પર વિશ્વાસ કરવા મજબૂર બની જાય છે.
પોલીસ સૂત્રોના મતે, આ ઠગો ખાસ કરીને એવા લોકોને ટાર્ગેટ કરે છે જેઓ તાજેતરમાં નિવૃત્ત થયા હોય અથવા જેઓ સોશિયલ મીડિયા કે ફોન પર આવતા અજાણ્યા મેસેજ પર સરળતાથી ભરોસો કરી લે છે. તેઓ ડર, લાલચ અને માનવીય લાગણીઓ સાથે રમત રમીને લોકોને ફસાવે છે.
છેતરપિંડીના ચોંકાવનારા કિસ્સા
આ ગુનેગારોની મોડસ ઓપરેન્ડી કેટલી ખતરનાક છે, તે આ કિસ્સાઓ પરથી સમજાય છે:
ક્રિપ્ટોકરન્સીની લાલચ: અમદાવાદમાં એક નિવૃત્ત સરકારી કર્મચારીને વોટ્સએપ પર ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં રોકાણ પર મોટા વળતરની લાલચ આપી. આ વૃદ્ધ પાસેથી ઠગોએ 55 લાખ પડાવી લીધા.
રોકાણની લિન્ક: અન્ય એક 62 વર્ષીય વૃદ્ધને રોકાણની એક નકલી લિન્ક મોકલીને 66 લાખની ઠગાઈ કરવામાં આવી.
આધાર કાર્ડનો ડર: 46 વર્ષના એક યુવકને ફોન કરીને ડરાવવામાં આવ્યો કે, “તમારા આધાર કાર્ડનો ઉપયોગ મુંબઈમાં (ખોટી રીતે) થયો છે.” ગભરાયેલા યુવક પાસેથી 57 લાખ પડાવી લેવાયા.
ડિજિટલ એરેસ્ટ: દહેગામના એક ખેડૂત આનો સૌથી મોટો શિકાર બન્યા. તેમને કહેવામાં આવ્યું કે તેમના એકાઉન્ટમાં ખોટા પૈસા જમા થયા છે અને આ એક મની લોન્ડરિંગ કેસ છે. મુંબઈ સીબીઆઈનો ડર બતાવી, ખેડૂતને ‘ડિજિટલ એરેસ્ટ’ (એટલે કે ફોન પર જ બંધક) કરીને 45 લાખ ટ્રાન્સફર કરાવી લીધા. ત્યારબાદ ઠગોએ કહ્યું કે હવે પોલીસનું N.O.C. લઈ આવો.
ગામડાં સુધી પહોંચ્યા સાયબર ચાંચિયા
વર્ષ 2025 સુધીમાં આ સાયબર માફિયાઓની જાળ માત્ર અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા કે રાજકોટ જેવા મહાનગરો પૂરતી સીમિત નથી રહી. તેઓ હવે જિલ્લા કક્ષાના વિસ્તારો અને છેક ગામડાંઓ સુધી પહોંચી ચૂક્યા છે, જે પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવે છે. સ્પષ્ટ છે કે સાયબર ક્રાઈમ રોકવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, પરંતુ આ ગુનેગારો હંમેશા બે ડગલાં આગળ ચાલી રહ્યા છે અને નાગરિકોના વિશ્વાસ અને ડરનો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યા છે.
