માત્ર દવાઓ પર આધાર રાખ્યા વગર પણ કોલેસ્ટ્રોલને કાબૂમાં રાખી શકાય છે : ખાસ કરીને કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યાથી દૂર રહેવું જરૂરી છે નહીં તો તે અન્ય બીમારીઓને પણ આમંત્રણ આપી શકે છે
અમદાવાદ, ગુરુવાર : આજકાલની દોડધામભરી જિંદગી અને અયોગ્ય ખાવાપીવાના કારણે લાખો લોકો હાઇ કોલેસ્ટ્રોલ જેવી ગંભીર સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ સમસ્યા હૃદયરોગ, બ્લડપ્રેશર અને સ્ટ્રોક જેવા ઘાતક રોગોને આમંત્રણ આપી શકે છે. જો કે, સારા સમાચાર એ છે કે માત્ર દવાઓ પર આધાર રાખ્યા વગર પણ કોલેસ્ટ્રોલને કાબૂમાં રાખી શકાય છે. રોજિંદા જીવનમાં જો તમે ફિઝિકલ એક્ટિવિટી ઓછી રાખો છો અને ખાનપાનની આદતો હેલ્ધી નથી તો હાઇ બીપી, ડાયાબિટીસ અને કોલેસ્ટ્રોલ જેવી ગંભીર બીમારીઓ સરળતાથી થઇ શકે છે. ખાસ કરીને કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યાથી દૂર રહેવું જરૂરી છે નહીં તો તે અન્ય બીમારીઓને પણ આમંત્રણ આપી શકે છે.
કેટલાંક ખાદ્ય પદાર્થોમાં વધુ માત્રામાં ફૅટ રહેલું હોય છે જેના વધારે સેવનથી કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ વધી જાય છે જેને હાઇ કોલેસ્ટ્રોલ કહે છે. શરીરમાં LDL કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર જ્યારે વધી જાય છે તો રક્ત વાહિનીઓમાં ફૅટ જમા થઇ જાય છે જે ધમનીઓ દ્વારા રક્ત પ્રવાહમાં પરેશાની લાવી શકે છે. વળ, જ્યાં લોહી હૃદયની માસપેશીઓ સુધી નથી પહોંચતું તો હાર્ટ ડિઝિઝનું જોખમ વધી જાય છે, જેના કારણે આપણે હાર્ટ અટકે અને સ્ટ્રોકના શિકાર બનીએ છીએ. ડોક્ટરની દવાઓની મદદથી કોલેસ્ટ્રોલના વધતા લેવલને કંટ્રોલ કરવાની કોશિશ કરી શકાય છે, પરંતુ હેલ્ધી લાઇફસ્ટાઇલ ના હોય તો આ દવાઓની અસર પણ ઓછી થાય છે. લાઇફસ્ટાઇલમાં કેટલાંક નજીવા ફેરફાર કરી કોલેસ્ટ્રોલને આપમેળે કંટ્રોલ કરી શકાય છે. આ બીમારીને ખૂદથી દૂર રાખવા જરૂરી છે, નહીં તો અન્ય ગંભીર બીમારીઓના શિકાર પણ બની શકો છો. શરીરમાં બેડ કોલેસ્ટ્રોલ વધવા પર હાઇ બ્લડપ્રેશર અને વજન વધવાની સમસ્યા પણ રહે છે. હાઇ કોલેસ્ટ્રોલના ચોક્કસ લક્ષણો નથી હોતા પરંતુ 20 અથવા તેનાથી વધુ ઉંમરના લોકોએ દર 5 વર્ષે ઓછામાં ઓછા એક વાર લોહીમાં કોલેસ્ટ્રોલ લેવલની તપાસ કરાવવી જોઇએ. ઘરમાં કોઇ સભ્યમાં હાઇ કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યાની આનુવંશિક ઇતિહાસ હોય તો ડોક્ટર પાસે તપાસ કરાવવી જોઇએ.
આપણાં શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલ બે પ્રકારના હોય છે. એક ગુડ કોલેસ્ટ્રોલ અને બીજું બેડ કોલેસ્ટ્રોલ- જેને હાઇપર કોલેસ્ટ્રોલેમિયા અથવા હાઇપર લિપિડેમિયા અને હાઇ કોલેસ્ટ્રોલ કહેવામાં આવે છે. ખાસ કરીને એનિમલ પ્રોડક્ટ્સ જેમ કે, ઇંડા, દૂધ, મીટ, પનીર અને માખણની સાથે સેચ્યુરેટેડ ફેટ લેવાથી હાઇ કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યા થઇ શકે છે. પેકેટ ફૂડ્સ જેમ કે, બિસ્કિટ, નમકીન અને ચિપ્સના સેવનથી પણ હાઇ કોલેસ્ટ્રોલ થઇ શકે છે. વધારે વજનના કારણે પણ LDL કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર વધી શકે છે. ફિઝિકલ એક્ટિવિટી નહીં કરતા લોકો ઉપરાંત હાઇપોથાઇરોડિઝ્મ અને કિડની લિવર જેવા રોગોના કારણે પણ હાઇ કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યા વધી શકે છે. ધૂમ્રપાન અને આલ્કોહોલના સેવનથી પણ આ સમસ્યા થઇ શકે છે.
કોલેસ્ટ્રોલના જોખમને ઘટાડવા માટે દવાઓ ઉપરાંત લાઇફસ્ટાઇલમાં કેટલાંક બદલાવ મદદગાર સાબિત થઇ શકે છે. કોલેસ્ટ્રોલ લેવલને જાળવી રાખવા માટે સ્વસ્થ ભોજન લો. ડાયટમાં સાબુદાણા, મિલેટ્સ, લીન પ્રોટીન, ફળ, શાકભાજી વગેરે સામેલ કરો. આ સિવાય બદામ, અખરોટ, એવાકાડો, અળસીના બીજ અને માછલી જેવા ઓમેગા 3 ફેટી એસિડ્સથી ભરપૂર ફૂડ્સને સામેલ કરો. ખાસ કરીને જે ફૂડ્સમાં ટ્રાન્સ ફેટ્સ અને સેચ્યુરેટેડ ફેટ્સ ઓછી માત્રામાં મળતા હોય તેને ડાયટનો ભાગ બનાવો.આ સાથે જ ફાઇબર ફૂડ્સથી ભરપૂર શાકભાજી, અનાજ અને ફળોનું સેવન કરો. હાઇ કોલેસ્ટ્રોલને દૂર કરવામાં આ ચીજો મદદગાર સાબિત થઇ શકે છે. ડાયટમાં ફાઇબરની માત્રા વધારવા માટે રાજમા, સ્પ્રાઉટ્સ, નાશપાતી, સફરજન, ઓટમીલને સામેલ કરો. દાળિયામાં પણ ફાઇબરનો ઉત્તમ સોર્સ છે, તે સરળતાથી ડાયજેસ્ટ થઇ જાય છે અને કોલેસ્ટ્રોલ નિયંત્રિત કરે છે.
એક્સરસાઇઝ કરવાથી શરીર સ્વસ્થ રહે છે, કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ ઘટાડવા માટે નિયમિત રીતે વ્યાયામ ફાયદાકારક ગણાય છે. દરરોજ ઓછામાં ઓછા અડધા કલાક એક્સરસાઇઝ કરો. આ માટે સાઇકલિંગ, વોર્કિંગ, રનિંગ જેવી કાર્ડિયો એક્સરસાઇઝ કરો. લોહીમાં હેલ્ધી કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ વધારવા માટે દરરોજ બ્રિસ્ક વૉક, એરોબિક ડાન્સને ડેઇલી રૂટિનમાં સામલે કરી શકો છો. કોલેસ્ટ્રોલની માત્રાને કંટ્રોલ રાખવા માટે ફિઝિકલ એક્ટિવિટી મદદ કરે છે. કોલેસ્ટ્રોલ સ્તરને નિયંત્રિત કરવા માટે લાઇફસ્ટાઇલને બેલેન્સ કરવું જરૂરી છે. આ સિવાય આલ્કોહોલ અને સ્મોકિંગ કરતા લોકોને કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યા વધારે પરેશાન કરે છે. એવામાં આલ્કોહોલ અને સ્મોકિંગથી દૂર રહો અને શરીરને હાઇડ્રેટ રાખો. વધુમાં વધુ પાણી પીવો અને સેચ્યુરેટેડ ફેટ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ જેવા ખાદ્ય પદાર્થોથી દૂર રહો.તણાવના કારણે પણ શરીરમાં અનેક બીમારીઓ થવા લાગે છે. તેથી સ્વસ્થ રહેવા માટે તણાવથી દૂર રહેવું જરૂરી છે, સ્ટ્રેસ ઘટાડવા માટે મેડિટેશન અને યોગ કરી શકાય છે. આ સિવાય 7થી 8 કલાક ઉંઘ લેવાથી એચડીએલ કોલેસ્ટ્રોલ વધે છે. સાથે જ ડાયાબિટીસ, બ્લડપ્રેશરની સમસ્યાને કંટ્રોલમાં રાખે છે. અપુરતી ઉંઘથી હેલ્થ સંબંધિત પરેશાનીઓ દૂર રહે છે.મેદસ્વિતાના કારણે હાઇ કોલેસ્ટ્રોલની પરેશાની વધી શકે છે. વજનને નિયંત્રણમાં રાખવાથી કોલેસ્ટ્રોલના સ્તરમાં સુધાર આવે છે, સાથે જ રાત્રી ભોજનમાં હેલ્ધી વસ્તુઓના સેવનથી પણ વજન ઘટાડવામાં મદદ મળે છે. શરીરને સ્વસ્થ અને ફિટનેસ જાળવી રાખો, હેલ્ધી અને બેલેન્સ્ડ ડાયટને લાઇફસ્ટાઇલનો ભાગ બનાવો.
