કેન્દ્ર સરકારે ₹10 અને ₹20 ની પોલિમર (પ્લાસ્ટિક) નોટોના પાઇલટ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી છે. હાલમાં આ નોટોનું ફિલ્ડ ટ્રાયલ કરવામાં આવશે. કાગળની નોટો યથાવત રહેશે.
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા લાંબા સમયથી જેની ચર્ચા હતી તે પ્લાસ્ટિક (પોલિમર) ચલણી નોટોના પ્રોજેક્ટને કેન્દ્ર સરકાર તરફથી ગ્રીન સિગ્નલ મળી ગયું છે. કેન્દ્રીય નાણા રાજ્ય મંત્રી પંકજ ચૌધરીએ લોકસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આ માહિતી આપી હતી કે સરકાર દ્વારા ₹10 અને ₹20 ના મૂલ્યની પોલિમર નોટોના ફિલ્ડ ટ્રાયલ માટે મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
પ્રોજેક્ટની મુખ્ય વિગતો:
-
કેટલી નોટો બહાર પાડવામાં આવશે?: સરકારની મંજૂરી મુજબ, ₹10 ની 100 કરોડ નોટો અને ₹20 ની 100 કરોડ પોલિમર નોટો પરીક્ષણ માટે બહાર પાડવામાં આવશે.
-
મર્યાદિત સ્તરે પરીક્ષણ: હાલમાં આ નોટોને સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં લાવવાનો કોઈ પ્રસ્તાવ નથી. આ માત્ર એક પ્રાયોગિક ધોરણે લેવાયેલું પગલું છે. આ નોટોની ટકાઉપણું, સુરક્ષા અને ઉપયોગીતાનું મૂલ્યાંકન કર્યા પછી જ આગળનો નિર્ણય લેવામાં આવશે.
-
કાગળની નોટોનું શું થશે?: સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વર્તમાન કાગળની નોટો જેવી રીતે ચલણમાં છે તેવી જ રીતે રહેશે. પોલિમર નોટો માત્ર પરીક્ષણના હેતુ માટે જ બહાર પાડવામાં આવશે.
પોલિમર નોટોના ફાયદા:
પોલિમર નોટો સામાન્ય કાગળની નોટોની સરખામણીમાં અનેક રીતે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે:
-
વધારે ટકાઉ: આ નોટો જલ્દી ફાટતી નથી કે ગંદી થતી નથી, જેથી તેની આયુષ્ય કાગળની નોટો કરતા ઘણી વધારે હોય છે.
-
ઉન્નત સુરક્ષા: પોલિમર નોટોમાં વધુ આધુનિક સુરક્ષા ફીચર્સ ઉમેરી શકાય છે, જે નકલી ચલણ બનાવવાની શક્યતાઓને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.
-
વૈશ્વિક સ્વીકૃતિ: વિશ્વના ઘણા દેશોમાં પહેલેથી જ પ્લાસ્ટિક નોટોનો ઉપયોગ સફળતાપૂર્વક થઈ રહ્યો છે.
જ્યારે આ ફિલ્ડ ટ્રાયલ સફળ થશે, ત્યારે જ સરકાર આ નોટોને વ્યાપક સ્તરે ચલણમાં લાવવા અંગે વિચારણા કરશે. આ નિર્ણય ભારતીય ચલણ પ્રણાલીમાં એક મહત્વપૂર્ણ ટેકનોલોજીકલ ફેરફાર સાબિત થઈ શકે છે.
