દહેગામ પંથકમાં ખારી નદી પરનો એક ચેકડેમ ચોમાસાની શરૂઆત પહેલાં જ તૂટવાની કગાર પર આવી ગયો છે. આ ઘટના સ્થાનિક રહેવાસીઓમાં ચિંતાનો વિષય બની છે અને તંત્ર દ્વારા કરાયેલા વિકાસના દાવાઓ પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરી રહી છે.
દહેગામ, ગુરુવાર
દહેગામના ધારીસણા ગામ ખાતેથી જળસંપત્તિ મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળિયાએ રૂપિયા 18.07 કરોડના ખર્ચે નવનિર્મિત 6 ચેકડેમોનું લોકાર્પણ કર્યું હતું. આ પૈકી ખારી નદી પર રુપિયા 2.33 કરોડના ખર્ચે બનેલા ચેકડેમનું મંત્રીએ જાત નિરીક્ષણ પણ કર્યું હતું. સરકારના દાવા મુજબ, આ ચેકડેમો દ્વારા 41.89 MCFT પાણીનો સંગ્રહ થશે, જે ગાંધીનગર અને દહેગામ તાલુકાના 30થી વધુ ગામોના 350 હેક્ટરથી વધુ વિસ્તારને સિંચાઈનો લાભ આપશે. મંત્રીએ ગુજરાતને “પાણીદાર” બનાવવાનો અને દુકાળને ભૂતકાળ બનાવવાનો સંકલ્પ પણ વ્યક્ત કર્યો હતો.
પરંતુ, આ લોકાર્પણ અને દાવાઓ વચ્ચે એક ગંભીર સવાલ ઉભો થયો છે: દહેગામ પંથકમાં ખારી નદી પરનો એક ચેકડેમ (સંભવતઃ લોકાર્પણ કરાયેલા પૈકીનો એક) ચોમાસાની શરૂઆત પહેલાં જ તૂટવાની કગાર પર છે. જો આ હકીકત હોય, તો તે સરકારના વિકાસના દાવાઓ અને કરોડો રૂપિયાના ખર્ચની ગુણવત્તા પર સીધા પ્રશ્નાર્થ ઊભા કરે છે.
મળતી માહિતી મુજબ, આ ચેકડેમ હજુ ગયા વર્ષે જ બનાવવામાં આવ્યો હતો. જોકે, નદીમાં પૂર આવે તે પહેલાં જ, માત્ર સામાન્ય વરસાદમાં, ચેકડેમની દિવાલોમાં ગાબડાં પડવા લાગ્યા છે અને તે તૂટવાની સ્થિતિમાં છે. આના કારણે ચોમાસામાં નદીમાં પાણીની આવક વધતાં જ ચેકડેમ સંપૂર્ણપણે તૂટી જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે, ચેકડેમના નિર્માણમાં નબળી ગુણવત્તાવાળી સામગ્રીનો ઉપયોગ થયો હોઈ શકે છે. આટલા ઓછા સમયમાં જ ડેમ તૂટવા માંડતાં કામગીરીની ગુણવત્તા સામે આંગળી ચીંધાઈ રહી છે. જો આ ચેકડેમ તૂટી જશે તો આસપાસના ખેતરોમાં પાણી ભરાઈ જવાની અને ખેડૂતોને પાકને નુકસાન થવાની સંભાવના છે.
આ ઘટના દહેગામ પંથકમાં માળખાકીય સુવિધાઓના નિર્માણમાં થતી કથિત બેદરકારી અને ભ્રષ્ટાચારને ઉજાગર કરે છે. સ્થાનિકોએ આ મામલે સત્વરે તપાસ કરીને જવાબદાર અધિકારીઓ અને કોન્ટ્રાક્ટરો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે.
કેટલાક મહત્ત્વના સવાલો
લોકાર્પણ થયેલા ચેકડેમોની ગુણવત્તા: શું મંત્રીએ નિરીક્ષણ કરેલો રુપિયા 2.33 કરોડનો ચેકડેમ જ હાલમાં ક્ષતિગ્રસ્ત થવાના આરે છે? જો હા, તો ઉદ્ઘાટન પહેલાં તેની ગુણવત્તા તપાસવામાં આવી નહોતી?
“પાણીદાર ગુજરાત” ના દાવાની વિશ્વસનીયતા: એક તરફ કરોડોના ખર્ચે ચેકડેમો બને છે અને “પાણીદાર ગુજરાત” ના દાવા થાય છે, અને બીજી તરફ તે જ ચેકડેમો સમય પહેલાં જ તૂટવા માંડે છે. આ વિરોધાભાસ શું સૂચવે છે?
જાત નિરીક્ષણની અસરકારકતા: મંત્રીએ જાતે નિરીક્ષણ કર્યા પછી પણ જો ચેકડેમ તૂટી રહ્યો હોય, તો નિરીક્ષણની ગુણવત્તા અને તેની પાછળના ઉદ્દેશ્ય પર સવાલ થાય છે. શું આ માત્ર એક ઔપચારિકતા હતી કે ખરેખર ગુણવત્તાની ચકાસણી થઈ હતી?
ભ્રષ્ટાચાર અને બેદરકારી: આવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સમાં નબળી ગુણવત્તાનું કામ ભ્રષ્ટાચાર અને બેદરકારી તરફ ઈશારો કરે છે. શું આ મામલે કોઈ તપાસ થશે અને જવાબદારો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે?
જો ખરેખર આ ચેકડેમ ચોમાસા પહેલાં જ તૂટી રહ્યો હોય, તો તે માત્ર સરકારી તિજોરીનો દુર્વ્યય જ નથી, પરંતુ ખેડૂતોની આશાઓ પર પાણી ફેરવવા જેવું પણ છે. આ ઘટના “વિકાસ” ના દાવાઓ સામે એક મોટો પડકાર ફેંકી રહી છે.
