રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં કફ સિરપથી બાળકોના મોતની ઘટના બાદ ચેતી જાવ! માત્ર કફ સિરપ જ નહીં, પણ ડૉક્ટરની સલાહ વિના આપવામાં આવતી એસ્પિરિન અને અન્ય દવાઓ પણ તમારા બાળક માટે ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે. બાળકોને દવા આપતા પહેલા કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું, તે જાણો.
અમદાવાદ, ગુરૂવાર
રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં કફ સિરપ પીવાથી બાળકોના મોતના કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે, જેણે દેશભરના માતા-પિતામાં ડર અને આક્રોશ પેદા કર્યો છે. સામાન્ય રીતે, શરદી-ખાંસી થાય ત્યારે માતા-પિતા ડોક્ટરની સલાહ લીધા વિના પોતાના સંતાનોને કફ સિરપ આપી દેતા હોય છે. આ ઘટનાઓએ લોકોને વિચારવા મજબૂર કરી દીધા છે કે શું આ આદત જીવલેણ બની શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતો સ્પષ્ટ જણાવે છે કે ડોક્ટરની સલાહ વિના માત્ર કફ સિરપ જ નહીં, પરંતુ બીજી ઘણી દવાઓ પણ બાળકો માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.
બાળકોને કોઈપણ દવા આપતા પહેલા હંમેશા ડોક્ટરની સલાહ લેવી ખૂબ જ જરૂરી છે. આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે બાળકો અને પુખ્ત વયના લોકોના શરીરમાં દવાઓની અસર અને પ્રતિક્રિયાઓ એકબીજાથી તદ્દન અલગ હોય છે. જે દવા પુખ્ત વયના લોકો માટે ફાયદાકારક હોય, તે જ દવા બાળકો માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. બાળકોમાં દવાઓની આડઅસરો પણ પુખ્ત વયના લોકોની સરખામણીમાં ઘણી ગંભીર હોઈ શકે છે. આ નિયમ કુદરતી કે હર્બલ દવાઓ પર પણ લાગુ પડે છે.
આ દવાઓ બાળકોને આપવાનું ટાળો
બાળકોને દવાઓ આપતી વખતે ખાસ કાળજી લેવી જોઈએ. ખાસ કરીને નીચે આપેલી દવાઓ ડોક્ટરની સલાહ વિના ક્યારેય ન આપો
1. એસ્પિરિન
એસ્પિરિન, જેને એસિટિલસાલિસિલિક એસિડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે માથાનો દુખાવો, દાંતનો દુખાવો અને તાવમાં લેવામાં આવે છે. 12 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને એસ્પિરિન આપવાથી રેય સિન્ડ્રોમ નામની ગંભીર બીમારી થઈ શકે છે. આ બીમારી લીવર અને મગજને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે. વાયરલ ચેપ જેમ કે શરદી કે ફ્લૂ દરમિયાન એસ્પિરિનનો ઉપયોગ કરવાથી રેય સિન્ડ્રોમનું જોખમ વધી જાય છે. દવા ખરીદતા પહેલા લેબલ પર “સેલિસીલેટ” અથવા “એસિટિલસાલિસિલિક એસિડ” શબ્દો છે કે નહીં, તે કાળજીપૂર્વક વાંચો.
2. શરદી અને ઉધરસની દવાઓ
અમેરિકન એકેડેમી ઓફ પેડિયાટ્રિક્સ સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે 6 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને ડોક્ટરની સલાહ વિના શરદી કે ઉધરસની દવા ન આપવી જોઈએ. આ દવાઓ આ ઉંમરે સામાન્ય રીતે રાહત આપતી નથી. વધુ પડતો ડોઝ હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે. તેનાથી વધુ પડતી ઊંઘ, પેટ ખરાબ થવું, એલર્જી કે ફોલ્લીઓ થઈ શકે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં, હૃદયના ધબકારા વધવા, હાર્ટ એટેક અથવા મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.
3. એન્ટિબાયોટિક્સ
એન્ટિબાયોટિક્સ માત્ર બેક્ટેરિયલ ચેપ સામે જ અસરકારક છે. સામાન્ય શરદી કે ફ્લૂ જેવા વાયરલ ચેપ માટે એન્ટિબાયોટિક્સ આપવી બિનજરૂરી છે અને તે યોગ્ય પણ નથી. બિનજરૂરી ઉપયોગથી એન્ટિબાયોટિક રેજિસ્ટેંસ વધવાનું જોખમ રહેલું છે, જે ભવિષ્યમાં ગંભીર બીમારીઓની સારવાર મુશ્કેલ બનાવી શકે છે.
પેઇનકિલર્સ આપતી વખતે આટલું ધ્યાન રાખો
તાવ કે દુખાવા માટે અપાતી સામાન્ય દવાઓ જેમ કે એસિટામિનોફેન અથવા આઇબુપ્રોફેન પણ ડોક્ટરની સલાહ વિના ન આપવી જોઈએ. 3 મહિનાથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને અને જે બાળકોને લીવરનો રોગ હોય તેમને આ દવા આપવી ખતરનાક બની શકે છે. અન્ય ઓવર-ધ-કાઉન્ટર દવાઓ સાથે આપતા પહેલા પણ ડોક્ટરની સલાહ લેવી. 6 મહિનાથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને આઇબુપ્રોફેન આપવું જોઈએ નહીં. અન્ય દવાઓ સાથે આપતા પહેલા હંમેશા ડોક્ટરને પૂછો.
માતા-પિતા માટે જરૂરી સાવચેતીઓ
સુરક્ષા માટે, દરેક માતા-પિતાએ નીચેની બાબતોનું પાલન કરવું જોઈએ:
* ડોક્ટરની સલાહ: કોઈપણ દવા, પછી ભલે તે સામાન્ય હોય કે હર્બલ, આપતા પહેલા બાળકના ડોક્ટરની સલાહ લેવી ફરજિયાત છે.
* ડોઝનું ધ્યાન: બાળકને હંમેશા તેની ઉંમર અને વજન પ્રમાણે જ દવા આપવી.
* લેબલ વાંચો: દવા આપતા પહેલા તેના લેબલ અને ડોઝની સૂચનાઓ કાળજીપૂર્વક વાંચો.
* તાત્કાલિક સંપર્ક: જો દવા આપ્યા પછી બાળકને ખૂબ તાવ, ઊલટી અથવા ત્વચા પર ફોલ્લીઓ જેવા અસામાન્ય લક્ષણો દેખાય તો તરત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો.
