કેન્દ્ર સરકારે PMJAY (આયુષ્માન ભારત) પેનલમાંથી 300 જેટલા અનુભવી કેન્સર નિષ્ણાતોને બહાર કર્યા છે. જાણો આ મોટા નિર્ણયથી ગરીબ દર્દીઓ અને ટિયર-2, 3 શહેરો પર શું માઠી અસર પડશે.
નવી દિલ્હી, મંગળવાર
ભારતમાં એક તરફ કેન્સરના કેસો ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકારના એક નવો નિર્ણયે દર્દીઓનું ટેન્શન વધારી દીધું છે. દેશમાં દર વર્ષે કેન્સરના 15 લાખ જેટલા નવા દર્દીઓ નોંધાય છે. આ આંકડો કોઈ મધ્યમ કદના શહેરની આખી વસ્તી જેટલો મોટો છે. આવી ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે સરકારે ‘પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના’ (PMJAY) એટલે કે આયુષ્માન કાર્ડની પેનલમાંથી દેશના 300 જેટલા નામાંકિત કેન્સર સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉક્ટરોને બહાર કરી દીધા છે.
ડૉક્ટરોને પેનલમાંથી કેમ હટાવાયા?
આ ડૉક્ટરોને પેનલમાંથી બહાર કરવા પાછળનું મુખ્ય કારણ ડિગ્રીની માન્યતા છે. આ તમામ ડૉક્ટરો પાસે કેન્સરની સારવારનો બહોળો અનુભવ છે, પરંતુ તેમની પાસે નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત કોઈ ચોક્કસ ડિગ્રી નથી. પેનલમાંથી હટાવાયેલા મોટાભાગના ડૉક્ટરોએ ખાનગી સંસ્થાઓમાંથી ફેલોશિપ કરીને તાલીમ લીધી છે, જેને હાલના નિયમો મુજબ સરકાર માન્ય ગણતી નથી.
નિષ્ણાત ડૉક્ટરોમાં ભારે રોષ
સરકારના આ નિર્ણયથી કેન્સર સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉક્ટરો ભારે વિરોધ નોંધાવી રહ્યા છે. ડૉક્ટરોની દલીલ છે કે ઘણા વર્ષો પહેલા જ્યારે ભારતમાં ઓન્કોલોજી (કેન્સર વિજ્ઞાન) નો કોઈ સત્તાવાર કોર્સ ન હતો, ત્યારે કેન્સરની સારવાર શીખવા માટે ફેલોશિપ જ એકમાત્ર રસ્તો હતો. આજે પણ ઘણા ડૉક્ટરો પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન પૂરું કર્યા પછી 2 થી 3 વર્ષની ફેલોશિપ કરીને કેન્સરની સર્જરી અને જટિલ સારવાર કરતા શીખે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે જે 300 ડૉક્ટરોને હટાવાયા છે તેમાં મોટી હોસ્પિટલોના વિભાગીય વડાઓ, સિનિયર સર્જનો અને નામાંકિત પ્રોફેસરો પણ સામેલ છે.
આંકડાઓ શું કહે છે?
ભારતમાં કેન્સરના દર્દીઓની સરખામણીમાં ડૉક્ટરોની ભારે અછત છે. નીચે આપેલા આંકડાઓ પરથી સ્થિતિની ગંભીરતા સમજી શકાય છે. આખા દેશમાં માત્ર 4000 જેટલા જ કેન્સર નિષ્ણાત ડૉક્ટરો છે. વર્ષ 2018 ના રિપોર્ટ મુજબ, દેશમાં 10 લાખની વસ્તી સામે માત્ર 1 જ કેન્સર ડૉક્ટર ઉપલબ્ધ છે. દર વર્ષે 15 લાખ નવા દર્દીઓ કેન્સરનો શિકાર બને છે.
આયુષ્માન કાર્ડ ધરાવતા ગરીબ દર્દીઓને સીધી અસર
આ નિર્ણયની સૌથી ખરાબ અસર એવા ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો પર પડશે, જેઓ મોંઘી સારવાર માટે માત્ર આયુષ્માન કાર્ડ પર જ નિર્ભર છે. ટિયર-2 અને ટિયર-3 (નાના શહેરો) માં પહેલાથી જ સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉક્ટરો મળવા મુશ્કેલ છે. હવે જો 300 અનુભવી ડૉક્ટરો આ સરકારી યોજનામાંથી બહાર થઈ જશે, તો સામાન્ય જનતા માટે મફત કે રાહત દરે સારવાર મેળવવી લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન બની જશે.
ટૂંકમાં કહીએ તો, નિષ્ણાત ડૉક્ટરોની પહેલેથી જ અછત છે, ત્યારે સરકારે આ 300 ડૉક્ટરોના અનુભવને ધ્યાનમાં રાખીને કોઈ વચલો રસ્તો કાઢવો જરૂરી છે, જેથી ગરીબ દર્દીઓને કેન્સર જેવી જીવલેણ બીમારીમાં સમયસર સારવાર મળી રહે.
