ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSEB) દ્વારા ચાર નવા વોકેશનલ વિષયોનો સમાવેશ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓને શાળાકીય શિક્ષણની સાથે વ્યવહારુ કૌશલ્ય પણ મળે તે માટે ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSEB) દ્વારા ચાર નવા વોકેશનલ વિષયોનો સમાવેશ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. શૈક્ષણિક વર્ષ 2026-27થી આ વિષયો તબક્કાવાર અમલમાં મૂકવાની વિગતો સામે આવી છે. આ પહેલનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓને રોજગારલક્ષી કૌશલ્ય અને સ્વરોજગાર માટેની પાયાની સમજ આપવાનો છે.
પ્રથમ તબક્કામાં ધોરણ 9માં નવા વિષયો
નવી વ્યવસ્થા મુજબ, પ્રથમ તબક્કામાં ધોરણ 9માં આ વિષયો શરૂ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ તબક્કાવાર અન્ય ધોરણોમાં તેનો અમલ કરવાનું આયોજન છે.આ માહિતી અનુસાર, રાજ્યની 2,813 સરકારી અને ગ્રાન્ટ-ઇન-એઇડ શાળાઓ ઉપરાંત આશરે 2,000 સ્વનિર્ભર શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓને તેનો લાભ મળવાની શક્યતા છે. કુલ બે લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ સુધી કૌશલ્ય આધારિત શિક્ષણ પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય દર્શાવવામાં આવ્યું છે.આ વિષયોની પરીક્ષામાં 30 ગુણની થિયરી અને 50 ગુણની પ્રેક્ટિકલ પરીક્ષાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, ગુણભાર અને અમલીકરણ અંગેની વિગતો સત્તાવાર પરિપત્રમાંથી ચકાસવી જરૂરી છે.
ધોરણ 9થી 12માં વોકેશનલ શિક્ષણના વધુ વિકલ્પો
બોર્ડ દ્વારા અગાઉથી એગ્રીકલ્ચર, ઓટોમોટિવ, IT, હેલ્થકેર, બ્યુટી, બેંકિંગ-ફાઇનાન્સ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, પ્લમ્બિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, રિટેલ અને ટુરિઝમ સહિતના ક્ષેત્રોમાં કૌશલ્યલક્ષી અભ્યાસક્રમો ચલાવવામાં આવે છે.
1. મીડિયા એન્ડ એન્ટરટેઇનમેન્ટ
આ વિષયમાં મીડિયા, મનોરંજન અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ સંબંધિત પાયાની સમજ આપવામાં આવશે. વિદ્યાર્થીઓને કન્ટેન્ટ ક્રિએશન અને આ ક્ષેત્રમાં કામ કરવાની પ્રક્રિયાનો પરિચય મળી શકે છે.
2. ટેલિકોમ
ટેલિકોમ વિષય હેઠળ મોબાઇલ નેટવર્ક, ટેલિકોમ્યુનિકેશન અને ફાઇબર-ઓપ્ટિક્સ જેવી ટેકનિકલ બાબતોનું જ્ઞાન આપવામાં આવશે. તેનાથી વિદ્યાર્થીઓને સંચાર ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રને સમજવામાં મદદ મળી શકે છે.
3. હેન્ડીક્રાફ્ટ અને કાર્પેન્ટરીંગ
આ વિષયમાં હસ્તકલા અને લાકડાકામ આધારિત કૌશલ્ય પર ધ્યાન આપવામાં આવશે. વિદ્યાર્થીઓને વસ્તુઓ બનાવવાની વ્યવહારુ તાલીમ સાથે સ્વરોજગાર અથવા નાના વ્યવસાયની પાયાની સમજ મળી શકે છે.
4. લોજિસ્ટિક મેનેજમેન્ટ
લોજિસ્ટિક મેનેજમેન્ટમાં સપ્લાય ચેઇન, માલસામાનના પરિવહન અને વેરહાઉસ મેનેજમેન્ટ જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આ જ્ઞાનથી વિદ્યાર્થીઓને લોજિસ્ટિક્સ અને વ્યવસાય સંચાલનના ક્ષેત્રનો પરિચય મળશે.
વિદ્યાર્થીઓને શું ફાયદો થશે?
વોકેશનલ શિક્ષણનો મુખ્ય ઉદ્દેશ વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસની સાથે વ્યવહારુ કૌશલ્ય આપવાનો છે. તેનાથી આગળના અભ્યાસ, નોકરીલક્ષી તાલીમ અને સ્વરોજગાર માટેની તૈયારીમાં મદદ મળી શકે છે.જોકે, નવા વિષયો કઈ શાળામાં ઉપલબ્ધ થશે, પ્રવેશની પ્રક્રિયા શું હશે અને અભ્યાસક્રમનું ચોક્કસ માળખું કેવું હશે તે અંગે બોર્ડની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા તપાસવી જરૂરી છે.
