શું તમારી રાશિ ખોટી છે? વૈજ્ઞાનિકોના નવા સંશોધનથી જ્યોતિષ શાસ્ત્ર પર સવાલો ઊભા થયા છે. જાણો આખો મામલો અને સમજો પરંપરાગત જ્યોતિષ અને આધુનિક ખગોળશાસ્ત્ર વચ્ચેનો તફાવત.
અમદાવાદ, બુધવાર
શું તમે જાણો છો કે તમારી અત્યાર સુધીની રાશિ ખોટી હોઈ શકે છે? તાજેતરમાં ‘ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ’માં પ્રકાશિત થયેલા એક રિપોર્ટ બાદ જ્યોતિષ અને વિજ્ઞાન જગતમાં એક નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. આ રિપોર્ટ મુજબ, પરંપરાગત રીતે આપણે જે રાશિચક્રને અનુસરીએ છીએ, તે આશરે 2000 વર્ષ જૂની ખગોળીય સ્થિતિ પર આધારિત છે, જે આજના સમય સાથે મેળ ખાતી નથી.
વૈજ્ઞાનિકો આ વિસંગતતાનું મુખ્ય કારણ પૃથ્વીના ‘એક્સિઅલ પ્રિસેશન’ને માને છે. આ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં પૃથ્વીનો અક્ષ ધીમે ધીમે ફરતો રહે છે. આના કારણે દર 72 વર્ષે નક્ષત્રોની સ્થિતિમાં 1 ડિગ્રીનો ફેરફાર થાય છે. 3000 વર્ષ પહેલાં ‘વસંત સમપ્રકાશીય’ના સમયે સૂર્ય મેષ રાશિમાં હતો, જ્યારે હવે 2025માં તે મીન રાશિમાં હશે. એટલે કે, જે વ્યક્તિ મેષ રાશિનો માનવામાં આવતો હતો, તે હકીકતમાં મીન રાશિનો હોઈ શકે છે. 600 વર્ષ પછી આ જ સૂર્ય કુંભ રાશિમાં હશે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે સદીઓથી રાશિચક્રની તારીખો અને નક્ષત્રોની સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે.
જોકે, પ્રખ્યાત જ્યોતિષી ચાની નિકોલસ જેવા નિષ્ણાતો આ વાત સાથે સહમત નથી. તેઓ કહે છે કે પ્રાચીન જ્યોતિષીઓ આ ખગોળીય ગતિવિધિઓથી પરિચિત હતા. આથી, તેમણે રાશિચક્રની રચના ‘વસંત સમપ્રકાશીય’ બિંદુને ધ્યાનમાં રાખીને કરી હતી. આ સિસ્ટમ સૂર્યની સ્થિતિ પર આધારિત છે, જે સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક સંદર્ભને જીવંત રાખે છે. જ્યોતિષના અન્ય પારંગતોનું પણ કહેવું છે કે પરંપરાગત રાશિચક્રનું મહત્વ આજે પણ અકબંધ છે, કારણ કે જ્યોતિષની અનેક શાખાઓ અને પદ્ધતિઓ છે જે અલગ અલગ દ્રષ્ટિકોણથી કુંડળીનું વિશ્લેષણ કરે છે.
આ સંશોધન ખગોળશાસ્ત્ર અને જ્યોતિષ શાસ્ત્ર વચ્ચેનો એક રસપ્રદ વિરોધાભાસ દર્શાવે છે. ખગોળશાસ્ત્ર જ્યાં આધુનિક વૈજ્ઞાનિક ગણતરીઓ પર આધાર રાખે છે, ત્યાં જ્યોતિષ એક સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક પરંપરા તરીકે આગળ વધે છે. કદાચ, આ બંનેનો સમન્વય જ ભવિષ્યમાં આપણા માટે વધુ સચોટ અને ઉપયોગી માર્ગ બતાવી શકે છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે બંને પરિપ્રેક્ષ્યોને સમજવા અને એ નક્કી કરવું કે કયો માર્ગ આપણા માટે વધુ સચોટ છે.
