ગુજરાત હાઈકોર્ટે GUJCTOC કેસમાં મહત્વનો ચુકાદો આપતા પ્રતાપ થાવરના જામીન મંજૂર કર્યા છે. કોર્ટે દારૂબંધી જેવા ગુનાઓમાં આતંકવાદ વિરોધી કડક કાયદાના ઉપયોગ સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
અમદાવાદ, શુક્રવાર
ગુજરાત હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા સંગઠિત અપરાધ વિરોધી કડક કાયદા (GUJCTOC) હેઠળ જેલમાં બંધ આરોપીના જામીન મંજૂર કર્યા છે. આ સાથે જ કોર્ટે રાજ્યમાં સામાન્ય ગુનાઓ માટે પણ આવા કડક કાયદાઓના થઈ રહેલા ઉપયોગ સામે લાલ આંખ કરી છે. ન્યાયમૂર્તિ હસમુખ ડી. સુથારે વેરાવળના રહેવાસી પ્રતાપ જેન્તીલાલ થાવરને નિયમિત જામીન આપતા પોલીસની થીયરી પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
વેરાવળના 40 વર્ષીય પ્રતાપ થાવરની ફેબ્રુઆરી 2024 થી ગુજરાત કંટ્રોલ ઓફ ટેરરિઝમ એન્ડ ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ્સ (GUJCTOC) હેઠળ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. પોલીસનો આરોપ હતો કે તે મુસ્તાક ઉર્ફે બાથુની નામની ક્રાઈમ સિન્ડિકેટનો સક્રિય સભ્ય છે. GUJCTOC જેવો કાયદો સામાન્ય રીતે આતંકવાદ અને રાજ્યની સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકતા મોટા સંગઠિત ગુનાઓ માટે વપરાય છે.
બચાવ પક્ષની જોરદાર દલીલો
થાવર વતી વકીલ વિશ્વેશ આર. આચાર્યે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે પ્રોસિક્યુશન પાસે એવા કોઈ મજબૂત પુરાવા નથી જે થાવરને કથિત સિન્ડિકેટ સાથે જોડી શકે. તેમણે જણાવ્યું કે:
આરોપી સામે કોઈ આર્થિક વ્યવહારો કે કાવતરાના પુરાવા મળ્યા નથી.
પોલીસ માત્ર દારૂબંધીના નાના ગુનાઓને “સંગઠિત અપરાધ” તરીકે બતાવીને કેસને ખોટી રીતે મોટો કરી રહી છે.
જ્યારે થાવરની ધરપકડ થઈ, ત્યારે તેની સામે કોઈ પણ કેસ પેન્ડિંગ નહોતો અને અગાઉના અનેક કેસોમાં તે નિર્દોષ છૂટી ચૂક્યો છે.
કોર્ટનું મહત્વનું અવલોકન
હાઈકોર્ટે આ કેસમાં કાયદાના ખોટા ઉપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે નોંધ્યું કે માત્ર સામાન્ય પ્રોહિબિશન (દારૂબંધી) ના કેસોમાં GUJCTOC જેવા કડક કાયદાનો ઉપયોગ કરી શકાય નહીં. આવા કાયદાઓ સામાન્ય પોલીસિંગના વિકલ્પ તરીકે ન વાપરવા જોઈએ.
આ ઉપરાંત, કોર્ટે આ કેસના માનવીય પાસાને પણ ધ્યાને લીધો હતો. પ્રતાપ થાવર તેના પરિવારનો એકમાત્ર કમાતો સભ્ય છે. તેના 3 મહિનાના જેલવાસ દરમિયાન તેનો પરિવાર આર્થિક રીતે મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગયો હતો, જે બાબત પણ કોર્ટે જામીન આપતી વખતે ધ્યાનમાં રાખી હતી.
કઈ શરતો પર મળ્યા જામીન?
કોર્ટે તપાસમાં વિક્ષેપ ન પડે તે માટે કેટલીક કડક શરતો સાથે જામીન આપ્યા છે, થાવરને આગામી 6 મહિના સુધી ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં પ્રવેશવા પર પ્રતિબંધ રહેશે (કોર્ટની તારીખ કે પોલીસ રિપોર્ટિંગ સિવાય). ભવિષ્યમાં જો તે કોઈ પણ ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિમાં સામેલ જણાશે, તો તેના જામીન તરત જ રદ કરી દેવામાં આવશે.
ગુજરાત હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓ માટે એક મોટો પાઠ છે. તે સ્પષ્ટ કરે છે કે કાયદાની ગરિમા જળવાવી જોઈએ અને આતંકવાદ વિરોધી કડક જોગવાઈઓનો ઉપયોગ નાના ગુનાઓ માટે હથિયાર તરીકે ન થવો જોઈએ. આ ચુકાદાથી કાયદાકીય આલમમાં પણ ચર્ચા જાગી છે કે શું હવે પોલીસ સામાન્ય ગુનાઓમાં GUJCTOC લગાવતા પહેલા બે વાર વિચારશે?
