નેપાળ સરકારે ભારતથી આવતા 100 રૂપિયાથી વધુના સામાન પર કસ્ટમ ડ્યુટી લગાડતા સીમાવર્તી વિસ્તારોમાં વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા છે. આ નિર્ણયની અસર ભારત-નેપાળના વેપાર પર કેવી પડશે? વાંચો અહીં.
કાઠમંડુ, મંગળવાર
ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના વર્ષો જૂના રોટી-બેટીના વ્યવહારમાં અત્યારે ટેક્સના કારણે તણાવ જોવા મળી રહ્યો છે. નેપાળ સરકારે ભારતમાંથી આવતી ચીજવસ્તુઓ પર ‘આયાત કર’ (Customs Duty) નાખવાનો નિર્ણય લેતા સરહદી વિસ્તારોના લોકોમાં ભારે નારાજગી જોવા મળી રહી છે. આ નવા નિયમને કારણે સામાન્ય જનતાની મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે.
શું છે નેપાળ સરકારનો નવો નિયમ?
નેપાળ સરકારે એક નવો કાયદો કડકાઈથી લાગુ કર્યો છે, જે મુજબ હવે ભારતમાંથી લાવવામાં આવતા 100 નેપાળી રૂપિયા (જે ભારતીય ચલણમાં આશરે 60 થી 65 રૂપિયા થાય છે) થી વધુ કિંમતના સામાન પર કસ્ટમ ડ્યુટી ભરવી પડશે. આ પહેલા નાની-મોટી ચીજો માટે આવા કોઈ કડક નિયમો નહોતા, પરંતુ હવે ગીચ તપાસ અને ટેક્સના કારણે સામાન્ય ખરીદી પણ મોંઘી બની છે.
સીમાવર્તી વિસ્તારોમાં રોષ અને વિરોધ પ્રદર્શનો
આ નિર્ણયની સૌથી ગંભીર અસર નેપાળના વીરગંજ અને તરાઈ જેવા સરહદી વિસ્તારોમાં જોવા મળી રહી છે. આ વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો પોતાની રોજિંદી જરૂરિયાતો જેવી કે દાળ, ચોખા, તેલ અને અન્ય જીવન જરૂરિયાતની ચીજો માટે ભારતના બજારો પર નિર્ભર છે.
કાઠમંડુ સહિત અનેક શહેરોમાં યુવાનો અને મધ્યમ વર્ગના લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે. લોકોનું કહેવું છે કે આ કાયદો ગરીબ અને સામાન્ય જનતા માટે અન્યાયી છે. સરહદ પર તૈનાત સુરક્ષા એજન્સીઓ હવે લોકોના સામાનની બારીકાઈથી તપાસ કરી રહી છે, જેના કારણે સ્થાનિકોમાં ગુસ્સો છે.
સરકારનો તર્ક: રાજસ્વનું નુકસાન અટકાવવું છે
બીજી તરફ, નેપાળ સરકાર આ નિર્ણયનો બચાવ કરી રહી છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ ગેરકાયદેસર રીતે થતી આયાતને અટકાવવાનો અને દેશના મહેસૂલ (Revenue) માં થતું નુકસાન રોકવાનો છે. આ માટે જ સીમા ચોકીઓ પર કડક તપાસ અને સુરક્ષા વધારી દેવામાં આવી છે.
ભારતીય બજારો પર પણ પડી માઠી અસર
નેપાળના આ નિર્ણયની અસર માત્ર નેપાળમાં જ નહીં, પણ ભારતની સરહદને અડીને આવેલા રાજ્યો જેવા કે બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બજારોમાં પણ દેખાઈ રહી છે. નેપાળી ગ્રાહકોની સંખ્યા ઘટતા ભારતીય વેપારીઓના વેપારમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.
રાજદ્વારી સંબંધોમાં ખટાશ આવવાની શક્યતા
આર્થિક નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે જો આ સ્થિતિ લાંબો સમય ચાલુ રહેશે, તો માત્ર બંને દેશોના વેપારને જ અસર નહીં થાય, પરંતુ ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના દાયકાઓ જૂના મધુર રાજદ્વારી સંબંધોમાં પણ ખટાશ આવી શકે છે. વેપારમાં આવતી આ અડચણો ભવિષ્યમાં મોટી ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
નેપાળ સરકારનો આ નિર્ણય મહેસૂલ વધારવા માટે ભલે હોય, પણ જમીની સ્તરે તે સામાન્ય લોકો માટે મોટી આર્થિક મુસીબત બની રહ્યો છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે લોકરોષને જોતા સરકાર આ નિયમોમાં કોઈ છૂટછાટ આપે છે કે કેમ.
