ગુજરાતમાં જળસંકટનો મોટો ખતરો! રાજ્યના 207માંથી 147 ડેમ અડધા ખાલી થઈ ગયા છે અને સૌરાષ્ટ્રના 10 ડેમ સંપૂર્ણ સુકાઈ ગયા છે. જાણો જો ચોમાસું મોડું પડશે તો શું થશે રાજ્યની સ્થિતિ.
ગુજરાત, ગુરુવાર
ગુજરાતમાં અત્યારે કાળઝાળ ઉનાળો પૂરો થવાની તૈયારીમાં છે, પરંતુ રાજ્યની જનતા માટે એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. રાજ્ય પર પાણીની ભારે અછત એટલે કે મોટું જળસંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. જો મેઘરાજા સમયસર નહીં પધારે, તો આવનારા દિવસોમાં લોકોને પીવાના પાણી માટે વલખાં મારવા પડી શકે છે.
ચોમાસાની ધીમી ગતિથી વધી ચિંતા
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, સામાન્ય રીતે ગુજરાતમાં ચોમાસાની શરૂઆત 15 જૂન આસપાસ થતી હોય છે. ગયા વર્ષે 16 જૂનના રોજ રાજ્યમાં વરસાદની શરૂઆત થઈ ગઈ હતી. પરંતુ આ વર્ષે આંદામાન દરિયા અને બંગાળની ખાડીમાં ચોમાસાની સિસ્ટમ ખૂબ જ ધીમી ગતિએ આગળ વધી રહી છે. આ અનિશ્ચિતતાને કારણે જો ચોમાસું જુલાઈ મહિના સુધી ખેંચાઈ જશે અને ડેમોમાં નવું પાણી નહીં આવે, તો સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની શકે છે.
ગુજરાતના ડેમોની વર્તમાન સ્થિતિ
રાજ્યના જળસંગ્રહના આંકડાઓ અત્યારે ડરામણા છે. ચાલો નજર કરીએ મુખ્ય આંકડાઓ પર
કુલ ડેમ: ગુજરાતના 207 ડેમમાંથી 147 ડેમ અત્યારે અડધા કે તેનાથી પણ વધારે ખાલી થઈ ગયા છે.
ભરેલા ડેમ: આખા રાજ્યમાં માત્ર 12 ડેમ જ એવા બચ્યા છે જેમાં 70% થી વધુ પાણી છે.
પાણીનો વપરાશ: માત્ર છેલ્લા બે મહિનાના ઉનાળા દરમિયાન જ આ ડેમોમાંથી 18.46% પાણી વપરાઈ ચૂક્યું છે.
સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છની હાલત સૌથી વધારે કફોડી
પાણીની આ તંગીનો સૌથી મોટો માર સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ વિસ્તારે સહન કરવો પડી રહ્યો છે.
સૌરાષ્ટ્ર: અહીંના 141 ડેમોમાં હવે માંડ 34.91% (લગભગ 31,915 MCFT) પાણી બચ્યું છે. સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે સૌરાષ્ટ્રના 10 ડેમ તો અત્યારથી જ 0% જળસ્તર સાથે સંપૂર્ણપણે સુકાઈને મેદાન બની ગયા છે.
કચ્છ: કચ્છના 20 ડેમોની હાલત પણ ખરાબ છે. 27 માર્ચના રોજ અહીં પાણી 40% થી નીચે જતું રહ્યું હતું, જેમાં ટૂંકા સમયમાં વધુ 8% નો ઘટાડો થયો છે. આજે કચ્છના તમામ ડેમોમાં માત્ર 32.40% પાણી જ બચ્યું છે.
એકંદરે સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના કુલ 161 ડેમો 65% કરતા વધુ ખાલી થઈ ચૂક્યા છે. આ વિસ્તારો હવે સંપૂર્ણપણે નર્મદાના નીર પર નિર્ભર બની ગયા છે.
જીવાદોરી નર્મદા ડેમના જળસ્તરમાં પણ મોટો ઘટાડો
સ્થાનિક જળાશયો ખાલી થવાની સાથે રાજ્યની જીવાદોરી ગણાતા નર્મદા ડેમમાં પણ પાણીનો જથ્થો ઝડપથી ઘટી રહ્યો છે. બે મહિના પહેલા નર્મદા ડેમ સહિત રાજ્યનો કુલ જળસંગ્રહ 6.02 લાખ MCFT હતો (જે કુલ ક્ષમતાના 67.47% હતો). પરંતુ આજે આ જળસ્તરમાં 13.16% નો જંગી ઘટાડો થયો છે અને તે માત્ર 54.31% પર આવી ગયું છે.
જો જૂન મહિનાના મધ્ય ભાગ સુધીમાં સારો વરસાદ નહીં થાય, તો ગુજરાતમાં પીવાના અને સિંચાઈના પાણી માટે મોટો હાહાકાર મચી શકે છે. હાલમાં જળસંપત્તિ વિભાગ અને વન વિભાગ આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યા છે, પરંતુ હવે સૌની મીટ આકાશ તરફ મંડાયેલી છે. જનતાએ પણ પાણીનો બચાવ કરવો અત્યંત જરૂરી બની ગયો છે.
