વૈશ્વિક મંદી અને યુદ્ધના સંકટ વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્રે કમાલ કરી છે. FY26 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં ભારતનો GDP ગ્રોથ 7.8% નોંધાયો છે. જાણો વિકાસના કારણો અને ભવિષ્યના પડકારો.
નવી દિલ્હી, શુક્રવાર
જ્યારે આખી દુનિયા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, મિડલ ઈસ્ટના તણાવ અને કાચા તેલના વધતા ભાવોને કારણે આર્થિક મંદીના ડરથી ધ્રૂજી રહી છે, ત્યારે ભારતે દુનિયાને પોતાની તાકાતનો પરચો આપ્યો છે. ભારતીય અર્થતંત્રે તમામ નકારાત્મક આશંકાઓને ફગાવીને એક એવો મજબૂત વિકાસ દર નોંધાવ્યો છે, જેણે ભલભલા આર્થિક નિષ્ણાતોને પણ વિચારતા કરી દીધા છે.
ક્વાર્ટર-4માં અપેક્ષા કરતા મોટો ઉછાળો
સરકાર દ્વારા શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડાઓ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં (એટલે કે જાન્યુઆરીથી માર્ચ 2026) ભારતનો જીડીપી (GDP) ગ્રોથ રેટ 7.8% નોંધાયો છે. આ આંકડો એટલા માટે પણ ખાસ છે કારણ કે દુનિયાભરના મોટાભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓ અને રેટિંગ એજન્સીઓએ એવી આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આ વિકાસ દર 7 થી 7.2 ટકાની આસપાસ રહેશે. જોકે, ભારતે આ તમામ અનુમાનો ખોટા સાબિત કરીને શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું છે.
આખા વર્ષનું રિપોર્ટ કાર્ડ: ભારતની સ્પીડ સતત વધી રહી છે
ફક્ત છેલ્લા ક્વાર્ટરમાં જ નહીં, પરંતુ આખા નાણાકીય વર્ષ (FY26) માટે પણ ભારતનું પરિણામ અદ્ભુત રહ્યું છે. જો સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ની વાત કરીએ તો ભારતનો રિયલ જીડીપી ગ્રોથ રેટ 7.7% રહ્યો છે.
ખાસ નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે, ગત નાણાકીય વર્ષ 2024-25 (FY25) માં આ ગ્રોથ રેટ 7.1% હતો. આ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક દબાણ હોવા છતાં ભારતની આર્થિક સ્પીડ ઘટી નથી, પરંતુ તેમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. આ આંકડાઓ સાથે જ ભારતે દુનિયાના સૌથી ઝડપથી વિકસતા મોટા અર્થતંત્રોના લિસ્ટમાં પોતાનું સ્થાન વધુ મજબૂત કરી લીધું છે.
અર્થતંત્રને ક્યાંથી મળી રહી છે આટલી શક્તિ?
આ શાનદાર આર્થિક વિકાસ પાછળ મુખ્ય ત્રણ પરિબળો જવાબદાર છે:
સરકારી મૂડી ખર્ચ: ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, નવા રસ્તાઓ અને રેલવે જેવા મહત્વના ક્ષેત્રોમાં સરકાર દ્વારા મોટા પાયે રોકાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
વધતો વપરાશ: સ્થાનિક બજારમાં લોકોની ખરીદ શક્તિ વધી છે. બજારમાં પૈસો ફરતો થયો છે અને લોકોના શોપિંગ ટ્રેન્ડમાં મોટો સુધારો જોવા મળ્યો છે.
મજબૂત સર્વિસ સેક્ટર: ગ્લોબલ માર્કેટમાં ગમે તેટલું પ્રેશર હોય, પરંતુ ભારતનું આઇટી (IT) અને સર્વિસ સેક્ટર મક્કમતાથી ઊભું છે.
શું નાણાકીય વર્ષ 2027 માં લાગી શકે છે બ્રેક?
એક તરફ અત્યારના આંકડાઓ દેશનો ઉત્સાહ વધારી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ અર્થશાસ્ત્રીઓએ આવનારા નાણાકીય વર્ષ 2026-27 (FY27) માટે એક ચેતવણી પણ આપી છે. ગ્લોબલ માર્કેટમાં ચાલી રહેલી અનિશ્ચિતતા અને વિદેશમાં માંગ ઘટવાને કારણે આગામી સમયમાં ભારતની ગતિ થોડી ધીમી પડી શકે છે.
ભારત સામે સૌથી મોટો પડકાર: કાચું તેલ
ભારત માટે અત્યારે સૌથી મોટો માઇનસ પોઇન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ છે. દેશ પોતાની જરૂરિયાતનું 80% કરતા પણ વધુ કાચું તેલ વિદેશથી આયાત કરે છે. જો મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલતો તણાવ વધુ ઉગ્ર બનશે અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાશે, તો બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. જો ભવિષ્યમાં આવું કંઈ પણ થશે, તો તેની સીધી અને નકારાત્મક અસર ભારતની મોંઘવારી, વેપાર ખાધ અને આર્થિક ગ્રોથ પર જોવા મળશે.
હાલ પૂરતું ભારતીય અર્થતંત્ર એકદમ સુરક્ષિત અને મજબૂત સ્થિતિમાં છે. વૈશ્વિક પડકારો છતાં ભારતે જે રીતે 7.8% નો ગ્રોથ નોંધાવ્યો છે, તે સાબિત કરે છે કે ભારતની આર્થિક નીતિઓ યોગ્ય દિશામાં કામ કરી રહી છે. ભવિષ્યના પડકારો ચોક્કસ છે, પરંતુ હાલમાં ભારતની આર્થિક ગાડી ફૂલ સ્પીડમાં દોડી રહી છે.
