રાજપીપળા કોર્ટે AAP ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવા સહિત 9 લોકોને 7 વર્ષની સજા ફટકારી છે. શું તેમનું ધારાસભ્ય પદ જશે? જેલ જવું પડશે? જાણો આ અંગે કાયદો અને નિષ્ણાતો શું કહે છે.
રાજપીપળા, મંગળવાર
ગુજરાતના રાજકારણમાં આજે એક મોટો ભૂકંપ આવ્યો છે. રાજપીપળા સેશન્સ કોર્ટે આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના ડેડિયાપાડાના ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવા અને તેમના પત્ની સહિત કુલ 9 લોકોને 7 વર્ષની સખત કેદ અને 25 હજાર રૂપિયાના દંડની સજા ફટકારી છે. આ ચુકાદા બાદ સૌથી મોટો સવાલ એ ઊભો થયો છે કે, શું ચૈતર વસાવાનું ધારાસભ્ય પદ હવે રદ થઈ જશે? શું તેમને સીધા જેલમાં જવું પડશે? આવો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે આખો કેસ શું હતો અને હવે કાયદાકીય રીતે ચૈતર વસાવા પાસે શું રસ્તા બચ્યા છે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
સરકારી વકીલ વંદના ભટ્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આ કેસ વર્ષ 2023નો છે. ડેડિયાપાડા વિસ્તારમાં જંગલ ખાતાની જમીન પર ગેરકાયદેસર રીતે ખેતી કરવામાં આવતી હતી, જેને વન વિભાગના કર્મચારીઓએ દૂર કરી હતી. આ કાર્યવાહીથી નારાજ થઈને ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવાએ વન કર્મીઓને પોતાના ઘરે બોલાવ્યા હતા. ત્યાં તેમને ધમકાવવામાં આવ્યા, તેમની સાથે મારામારી થઈ અને ચૈતર વસાવાએ પોતાની બંદૂકથી હવામાં ફાયરિંગ કરીને ડરનો માહોલ બનાવ્યો હતો. આટલું જ નહીં, વસાવાના પીએ અને અન્ય સાથીઓએ વન કર્મીઓ પાસે 60 હજાર રૂપિયાની ખંડણી પણ માંગી હતી.
કોર્ટે કયા પુરાવા માન્ય રાખ્યા?
જ્યારે ખંડણી માંગવામાં આવી, ત્યારે ભોગ બનનાર વન કર્મીઓએ એટીએમ (ATM) માંથી પૈસા ઉપાડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ટ્રાન્ઝેક્શન નિષ્ફળ ગયું હતું, પણ તેની સ્લિપ નીકળી હતી જે મોટો પુરાવો બની. ત્યારબાદ ડરેલા વન કર્મીએ પોતાના ઉપરી અધિકારીને ફોન કર્યો અને તે અધિકારીએ 30-30 હજાર રૂપિયા ઓનલાઈન ટ્રાન્સફર કર્યા હતા. કોર્ટે આ તમામ કડીઓ અને પુરાવાઓને સાચા માનીને ચૈતર વસાવા, તેમના પત્ની સહિત 5 પુરુષ અને 4 મહિલાઓ (કુલ 9 આરોપીઓ) ને રાજપીપળા જેલમાં મોકલવાનો હુકમ કર્યો છે.
શું ચૈતર વસાવાનું ધારાસભ્ય પદ જશે? કાયદો શું કહે છે?
ભારતીય કાયદાના ‘રિપ્રેઝન્ટેશન ઓફ ધ પીપલ એક્ટ 1951’ ની કલમ 8(3) ખૂબ જ કડક છે. જો કોઈ પણ સાંસદ કે ધારાસભ્યને કોઈ કેસમાં 2 વર્ષ કે તેથી વધુ સમયની જેલની સજા થાય, તો તેમનું પદ તરત જ આપોઆપ રદ થઈ જાય છે. અગાઉ કલમ 8(4) મુજબ અપીલ કરવા માટે 3 મહિનાનો સમય મળતો હતો, પણ સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિયમ રદ કરી દીધો છે. એટલે કે હવે સજા પડે તે જ સેકન્ડથી પદ જોખમમાં મુકાઈ જાય છે. નિયમ મુજબ, સજા પૂરી થયા પછીના 6 વર્ષ સુધી તે નેતા કોઈ ચૂંટણી પણ લડી શકતા નથી.
પદ બચાવવા હવે શું કરવું પડશે?
ગુજરાત હાઈકોર્ટના જાણીતા ધારાશાસ્ત્રી હાર્દિક બ્રહ્મભટ્ટે આ અંગે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું છે કે, માત્ર જામીન મળી જવાથી ધારાસભ્ય પદ બચી જતું નથી. જામીન માત્ર જેલ જતા રોકે છે. જો ચૈતર વસાવાએ પોતાનું પદ બચાવવું હોય તો તેમણે તાત્કાલિક ઉપલી કોર્ટ (હાઈકોર્ટ) માં જઈને ‘Stay on Conviction’ (દોષિત ઠરવા પર રોક) મેળવવો પડે. જો હાઈકોર્ટ સજા પર સ્ટે આપે તો જ તેમનું ધારાસભ્ય પદ બચી શકે. જો હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટ બંને સેશન્સ કોર્ટનો ચુકાદો યથાવત રાખે, તો તેમની સદસ્યતા કાયમ માટે જઈ શકે છે.
રાહુલ ગાંધી અને નવજોત સિંહ સિદ્ધુનું ઉદાહરણ
ભૂતકાળમાં આવા જ કાયદા હેઠળ નવજોત સિંહ સિદ્ધુએ પોતાનું પદ ગુમાવવું પડ્યું હતું. કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીને પણ સુરત કોર્ટે માનહાનિ કેસમાં 2 વર્ષની સજા ફટકારી ત્યારે તરત જ તેમની સંસદ સદસ્યતા રદ થઈ ગઈ હતી. પાછળથી જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે તેમની સજા પર સ્ટે આપ્યો, ત્યારે જ તેમને પોતાનું પદ પાછું મળ્યું હતું.
હાલમાં ચૈતર વસાવાના વકીલ સુરેશભાઈ જોષીએ જણાવ્યું છે કે આ એક રાજકીય કિન્નાખોરીથી ઊભો કરાયેલો કેસ છે અને તેઓ ન્યાય મેળવવા માટે હવે ઉપલી કોર્ટમાં અપીલ કરશે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે હાઈકોર્ટમાંથી ચૈતર વસાવાને કોઈ રાહત મળે છે કે પછી તેમણે પોતાનું ધારાસભ્ય પદ ગુમાવવાનો વારો આવે છે.
