CBSE એ 2026-27થી શાળાઓમાં થ્રી-લેંગ્વેજ પોલિસી લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી છે. હવે વિદ્યાર્થીઓએ 2 ભારતીય ભાષા ભણવી પડશે. દિવ્યાંગ બાળકોને મળશે મુક્તિ. જાણો નવા નિયમો.
નવી દિલ્હી, સોમવાર
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) ના વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ માટે મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 ને ધ્યાનમાં રાખીને, CBSE એ આગામી શૈક્ષણિક સત્ર 2026-27 થી શાળાઓમાં થ્રી-લેંગ્વેજ પોલિસી લાગુ કરવા માટેની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે. આ નવા નિયમ મુજબ, હવે વિદ્યાર્થીઓ માટે ઓછામાં ઓછી 2 ભારતીય ભાષાઓનો અભ્યાસ કરવો ફરજિયાત બની જશે.
જોકે, બોર્ડે એ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખ્યું છે કે હાલમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ પર અચાનક કોઈ બોજ ન પડે. તેથી જ આ સિસ્ટમ એકસાથે નહીં, પરંતુ તબક્કાવાર રીતે લાગુ કરવામાં આવશે. ચાલો જાણીએ કયા ધોરણ માટે શું નિયમો હશે અને કોને આમાંથી મુક્તિ મળશે.
ધોરણ પ્રમાણે જાણો નવા નિયમો:
ધોરણ 10 (કોઈ ફેરફાર નહીં): અત્યારે જે વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ 10 માં છે, તેમને કોઈ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. તેઓ જૂની ટુ-લેંગ્વેજ (બે ભાષા) સિસ્ટમ મુજબ જ ભણશે અને તેમણે કોઈ ત્રીજી ભાષાની બોર્ડ પરીક્ષા આપવાની રહેશે નહીં.
ધોરણ 9 (આંતરિક મૂલ્યાંકન): આ સત્રથી ધોરણ 9 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ત્રણ ભાષાઓ (જેમાં 2 ભારતીય ભાષા) ભણવી ફરજિયાત રહેશે. પરંતુ સારી વાત એ છે કે ત્રીજી ભાષાની પરીક્ષા માત્ર શાળા કક્ષાએ (આંતરિક) લેવાશે. જ્યારે આ વિદ્યાર્થીઓ 2027-28 માં ધોરણ 10 માં જશે, ત્યારે તેમની ત્રીજી ભાષાની બોર્ડ પરીક્ષા નહીં લેવાય.
ધોરણ 7 અને 8: આ ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ જ્યારે 9 અને 10 માં આવશે ત્યારે તેમણે ત્રણ ભાષાઓ ભણવાની રહેશે. જો તેઓ પહેલેથી જ અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચ જેવી બે વિદેશી ભાષાઓ ભણી રહ્યા છે, તો તેમણે માત્ર 1 ભારતીય ભાષા ઉમેરવાની રહેશે. તેનું પણ માત્ર આંતરિક મૂલ્યાંકન જ થશે.
ધોરણ 6 (અહીંથી થશે સંપૂર્ણ અમલ): વર્ષ 2026-27 માં જે વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ 6 માં હશે, તેમના પર આ નીતિ સંપૂર્ણપણે લાગુ થશે. આ બેચ જ્યારે ધોરણ 10 માં પહોંચશે, ત્યારે તેમણે ત્રીજી ભાષાની સત્તાવાર CBSE બોર્ડ પરીક્ષા ફરજિયાત આપવી પડશે. આ માટે NCERT એ 22 માન્ય ભારતીય ભાષાઓમાં પુસ્તકો પણ તૈયાર કરી લીધા છે.
આ વિદ્યાર્થીઓને નિયમમાંથી મળશે સંપૂર્ણ મુક્તિ:
CBSE એ અમુક ખાસ કેટેગરીના વિદ્યાર્થીઓને આ થ્રી-લેંગ્વેજ પોલિસી માંથી રાહત આપી છે:
દિવ્યાંગ બાળકો (CwSN): RPwD એક્ટ, 2016 હેઠળ વિશેષ જરૂરિયાતો ધરાવતા બાળકોને ત્રીજી ભાષા ભણવામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
વિદેશી શાળાઓ: ભારતની બહાર આવેલી CBSE માન્યતા પ્રાપ્ત શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓને ત્રીજી ભાષા તરીકે ભારતીય ભાષા પસંદ કરવામાંથી છૂટ અપાઈ છે.
વિદેશથી આવેલા અને માઈગ્રન્ટ વિદ્યાર્થીઓ: જે બાળકો વિદેશમાં અભ્યાસ કરીને ભારત પરત આવ્યા છે અથવા જેમના પરિવારો એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં સ્થળાંતર કરે છે, તેઓ પોતાના જૂના ભાષાના વિકલ્પો સાથે અભ્યાસ ચાલુ રાખી શકશે.
શિક્ષકોની અછતને પહોંચી વળવા હાઇબ્રિડ મોડલની મંજૂરી
ઘણી શાળાઓમાં પ્રાદેશિક ભાષાના શિક્ષકોની અછત જોવા મળે છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે CBSE એ શાળાઓને છૂટછાટ આપી છે. શાળાઓ હવે નિવૃત્ત શિક્ષકો કે પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ લેંગ્વેજ એક્સપર્ટ્સની મદદ લઈ શકશે. આ ઉપરાંત, અન્ય શાળાઓ સાથે મળીને શિક્ષકોની વહેંચણી પણ કરી શકાશે. જ્યાં પ્રત્યક્ષ શિક્ષકો ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યાં ઓનલાઈન વર્ચ્યુઅલ ક્લાસ અને હાઇબ્રિડ મોડલ દ્વારા ભણાવવાની મંજૂરી પણ આપવામાં આવી છે.
CBSEનો આ નવો નિર્ણય ભારતીય ભાષાઓને પ્રોત્સાહન આપવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે. તબક્કાવાર અમલીકરણને કારણે વિદ્યાર્થીઓને નવી સિસ્ટમ સાથે અનુકૂળ થવાનો પૂરતો સમય મળી રહેશે. માળખાગત સુવિધાઓ માટે અપાયેલી છૂટછાટ શાળાઓ માટે પણ ઘણી મદદરૂપ સાબિત થશે.
